Tahrir hay’ati siyosati

“Texnosfera xavfsizligi” jurnalining (E-ISSN 2181-3981) tahrir hay’ati nashrning ilmiy salohiyati va kasbiy rivojlanishini ta’minlaydi. Ushbu siyosat hay’at tarkibi, a’zolarni tayinlash, ularning ishtiroki va faoliyatini baholash talablarini, shuningdek vakolatlarni yangilash va a’zolar haqidagi ma’lumotlarni ommaga taqdim etish tartibini belgilaydi.

01. Tahrir hay’atining vazifasi va maqomi

“Texnosfera xavfsizligi” jurnalining tahrir hay’ati uning ilmiy yo‘nalishini rivojlantirish, nashrlar sifatini ta’minlash va tahririy faoliyatni takomillashtirishda ishtirok etuvchi mutaxassislarni birlashtiradi. A’zolik faqat ismni veb-saytga joylashtirishni emas, balki mazmunli amaliy ishtirokni nazarda tutadi.

Jurnal ta’sischisi — “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti, nashriyotchisi — “I-EDU GROUP” MChJ. Ta’sischi bosh muharrirning asoslantirilgan taqdimnomasiga ko‘ra, nashriyotchining tashkiliy vakolatlarini hisobga olgan holda tahrir hay’ati tarkibini rasmiylashtiradi. Bosh muharrirni tayinlash tartibi va tahririyatning ta’sischi hamda nashriyotchi bilan munosabatlari Tahririy boshqaruv va tahririy mustaqillik siyosati bilan tartibga solinadi.

Ushbu hujjat tahrir hay’atiga a’zolikni tartibga soladi. Shaxsiy tarkib “Tahrir hay’ati” sahifasida alohida e’lon qilinadi. A’zolikning o‘zi barcha qo‘lyozmalar bo‘yicha qaror qabul qilish yoki tahririyatning butun arxiviga kirish vakolatini bermaydi.

02. Tarkib va tanlash mezonlari

Tahrir hay’ati tarkibini shakllantirishda malakasi tekshirilishi mumkin bo‘lgan kamida besh nafar mutaxassis ishtiroki nazarda tutiladi; hay’at faqat bitta tashkilot xodimlaridan iborat bo‘lmasligi kerak. A’zolar soni va ularning ilmiy vakolatlari jurnal mavzusi, kelib tushadigan qo‘lyozmalar hajmi va haqiqiy ish yuklamasiga mos bo‘lishi lozim.

  • Soha bo‘yicha malaka: sanoat va ishlab chiqarish xavfsizligi, mehnatni muhofaza qilish, yong‘in va ekologik xavfsizlik, favqulodda vaziyatlarning oldini olish, texnogen xavflarni baholash yoki jurnal maqsadi va yo‘nalishiga mos sohalarda tadqiqot hamda nashr tajribasi; zaruratga ko‘ra metodologiya, modellashtirish va ma’lumotlar tahlili bo‘yicha bilimlar.
  • Kasbiy halollik: tahririy qoidalarga rioya qilish, muhim manfaatlarni oshkor etish va ilmiy ishlarni asosli baholashga tayyorlik.
  • Amalda ishtirok etish imkoniyati: kelishilgan vazifalar uchun yetarli vaqt, tahririyat bilan muntazam aloqa va topshirilgan ishni bajarish uchun zarur tilni bilish.
  • Ilmiy yondashuvlar xilma-xilligi: jurnal mavzusi va auditoriyasiga mos ravishda turli tashkilotlar, hududlar va ilmiy maktablar vakillarining ishtiroki. Xalqaro ishtirok haqiqiy faoliyat bilan tasdiqlanishi kerak.

Ilmiy daraja, lavozim, iqtibos ko‘rsatkichlari yoki mashhurlik mutaxassislik malakasi va ishlashga tayyorlikni baholash o‘rnini bosa olmaydi. A’zolik pul evaziga berilmaydi va pullik maqolalar jalb qilish, o‘z maqolalarini majburiy nashr ettirish yoki jurnal iqtiboslarini oshirish va’dasi bilan bog‘lanmaydi.

03. Nomzod ko‘rsatish, tekshirish va rozilik

Nomzodlarni bosh muharrir, amaldagi hay’at a’zolari va ilmiy tashkilotlar taklif qilishi mumkin; mutaxassisning o‘zi ham murojaat qilishi mumkin. Ko‘rib chiqish uchun kasbiy tarjimayi hol, amaldagi tashkilotga mansublik, asosiy tadqiqot yo‘nalishlari, sohaga oid ilmiy ishlar namunalari va boshqa tahririy majburiyatlar haqidagi ma’lumotlar taqdim etiladi.

Tahririyat nomzodning shaxsi va malakasini tashkilot profillari, nashrlar hamda bevosita yozishmalar asosida tekshiradi. ORCID va boshqa identifikatorlar shaxsni aniqlashtirish uchun qo‘llaniladi, biroq mazmunli tekshiruv o‘rnini bosa olmaydi. Ehtimoliy qoidabuzarlik haqidagi yakunlanmagan murojaat mohiyati bo‘yicha baholanadi va o‘z-o‘zidan isbotlangan nohalollik hisoblanmaydi.

Tayinlashdan oldin nomzodga roli, kutilayotgan ish yuklamasi, vakolat chegaralari, muddat, vakolatni uzaytirish va a’zolikni tugatish shartlari tushuntiriladi. Yozma rozilik, jumladan elektron pochta orqali tasdiqlash majburiydir. Ism, tashkilot va rol faqat rozilik hamda tayinlash rasmiylashtirilgandan keyin e’lon qilinadi. Faxriy yoki avvalgi a’zolik ko‘rsatilsa, u amaldagi tarkibdan ajratiladi va joriy tahririy faoliyat sifatida taqdim etilmaydi.

04. Vakolat muddati va faoliyatga kirishish

Ushbu siyosat kuchga kirgandan keyingi yangi tayinlashlar va vakolatni uzaytirishlar uchun uch yillik muddat belgilanadi. Tayinlash hujjatida boshlanish va tugash sanalari qayd etiladi. A’zoning hissasi va jurnal ehtiyojlari baholanishiga ko‘ra qayta tayinlash bir necha marta amalga oshirilishi mumkin; avtomatik uzaytirish qo‘llanilmaydi. Amaldagi tayinlashlar shartlari tarkib navbatdagi qayta ko‘rib chiqilganda, sanalarni orqaga qaytib o‘zgartirmasdan aniqlashtiriladi.

Faoliyat boshlanishidan oldin tahririyat yangi a’zoni jurnal yo‘nalishi, amaldagi siyosatlar va hamkorlik tartibi bilan tanishtiradi. Qo‘lyozmalarni ko‘rib chiqish bilan bog‘liq rol uchun qaror qabul qilish vakolatlari alohida tushuntiriladi va OJS tizimida ishlash bo‘yicha zarur o‘qitish tashkil etiladi. Kirish huquqi shaxsiy tarzda, faqat topshirilgan vazifalar doirasida beriladi; hisob qaydnomasini boshqa shaxsga berish taqiqlanadi.

Kelishilgan vazifalar va kutilayotgan ish yuklamasi tayinlash vaqtida qayd etiladi va zaruratga ko‘ra aniqlashtiriladi. Hay’at a’zosi uzoq vaqt ishlay olmasligi, tashkiloti o‘zgarishi yoki topshiriqni bajara olmasligi haqida o‘z vaqtida xabar beradi, shunda tahririyat ishlarni qayta taqsimlashi mumkin.

05. Rollar va vazifalarni taqsimlash

  • Bosh muharrir hay’at faoliyatini muvofiqlashtiradi, zarur mutaxassisliklarni aniqlaydi, tarkib bo‘yicha takliflar beradi va a’zolar faoliyatini baholashni tashkil etadi. Uning tahririy qarorlar uchun javobgarligi va vakolatlarni topshirish tartibi boshqaruv hamda taqrizlash siyosatlarida belgilanadi.
  • Bosh muharrir o‘rinbosari aniq topshirilgan vazifalarni bajaradi va alohida yo‘nalishlarni muvofiqlashtiradi. O‘rinbosar lavozimining o‘zi manfaatlar to‘qnashuvi holatida mustaqillikni anglatmaydi.
  • Mavzuli yoki mas’ul muharrir, agar bunday rol tayinlangan bo‘lsa, o‘z malakasi va rasmiy vakolatlari doirasida topshirilgan materiallar bilan ishlaydi. Tayinlash hujjatida uning tavsiya berishi yoki yakuniy qaror qabul qilishi aniq ko‘rsatiladi.
  • Qaror qabul qilish vakolati bo‘lmagan hay’at a’zolari mavzu va usullar bo‘yicha maslahat beradi, munosib ekspertlarni taklif qiladi, nashr sifati va siyosatlarni qayta ko‘rib chiqishda qatnashadi. Ularning tavsiyalari vakolatli muharrir qarori o‘rnini bosa olmaydi.
  • Tahririyat kotibiyati yozishmalar, topshiriqlar hisobini yuritish va ochiq ma’lumotlarning dolzarbligini ta’minlaydi; materiallarni texnik qayta ishlash ilmiy qaror qabul qilish huquqini bermaydi.

Vazifalar malaka, mustaqillik va mavjud vaqtni hisobga olgan holda taqsimlanadi. Hay’atning jamoaviy ovoz berishi alohida maqola bo‘yicha belgilangan qaror tartibini almashtirmaydi. Tashkiliy masalalarni muhokama qilish ishtirokchilarga o‘zlariga topshirilmagan maxfiy qo‘lyozmalarga kirish huquqini bermaydi.

06. Amaliy ishtirok va kasbiy chegaralar

Tahrir hay’ati yiliga kamida bir marta bevosita, masofaviy yoki hujjatlashtirilgan yozma maslahatlashuv shaklida ishchi muhokama o‘tkazadi. Unda nashrlarning jurnal yo‘nalishiga muvofiqligi, yangi mutaxassislarga ehtiyoj, tahririy ish sifati va jurnalni rivojlantirish takliflari ko‘rib chiqiladi. Natijalar, mas’ullar va kelishilgan harakatlar qayd etiladi.

A’zolar malakali ekspertlarni topishga va ilmiy jamoatchilikni jurnal haqida xabardor qilishga ko‘maklashadi, bunda bezovta qiluvchi ommaviy xabarlar yoki maqola qabul qilinishiga va’dalar berilmaydi. Ular o‘z ishlari yoki jurnalga ilmiy jihatdan asossiz havolalarni talab qilmaydi hamda hamkasblarni qabul qilingan qo‘lyozmalar ulushi yoki nashr daromadlari bo‘yicha baholamaydi.

Nashr etilmagan ishlar haqidagi ma’lumotlar faqat topshirilgan tahririy vazifa uchun ishlatiladi. Maxfiylik va raqamli vositalarga oid talablar tegishli siyosatlar bilan belgilanadi va a’zolik tugagandan keyin ham amal qiladi. O‘z vakolatlarini yordamchiga topshirish yoki hay’at nomidan ruxsatsiz nashrni kelishish mumkin emas.

07. Boshqa majburiyatlar va nashrlarda ishtirok

Tayinlash vaqtida va keyinchalik muhim o‘zgarishlar yuz berganda hay’at a’zosi bosh muharrirga boshqa tahririy rollari, ularga bog‘liq majburiyatlari va muhim manfaatlari haqida xabar beradi. Bir nechta vazifani birga bajarish kelishilgan ishlarni amalga oshirishga imkon bersa va bartaraf etib bo‘lmaydigan manfaatlar to‘qnashuvini yuzaga keltirmasa, ruxsat etiladi. Bir qo‘lyozma bo‘yicha turli jurnallarda bir vaqtning o‘zida qaror qabul qilishda qatnashish yoki maxfiy ma’lumotlardan materiallarni boshqa jurnalga jalb etish uchun foydalanish taqiqlanadi. Bosh muharrirga tegishli holatlar boshqaruv siyosatiga muvofiq mustaqil mas’ul shaxsga topshiriladi.

Hay’at a’zolarining o‘z maqolalari Taqrizlash siyosatiga muvofiq mustaqil mas’ul muharrir tomonidan, manfaatdor shaxsni ko‘rib chiqish va qaror jarayonidan chetlashtirgan holda baholanadi. A’zolik maqolani qabul qilish yoki nashr muddatini belgilashda imtiyoz bermaydi.

Tahririyat so‘nggi ikki sonning har birida alohida hisoblanganda, kamida bitta muallifi jurnal muharriri, tahrir hay’ati a’zosi yoki taqrizchisi bo‘lgan nashr etilgan tadqiqot maqolalari ulushi 25 foizdan oshmasligini nazorat qiladi. Bunday mualliflar sonidan qat’i nazar, maqola bir marta hisoblanadi. Tekshiruv sonni tayyorlash vaqtida amalga oshiriladi; ushbu cheklovni chetlab o‘tish uchun hay’at tarkibi yoki ishtirok tarixi o‘zgartirilmaydi. Cheklov ilmiy baholash o‘rnini bosa olmaydi va tahririyat bilan bog‘liq mualliflarga kafolatlangan kvota bermaydi.

08. Baholash, tarkibni yangilash va a’zolikni tugatish

Bosh muharrir yiliga kamida bir marta a’zolar faoliyatini baholashni tashkil etadi: kelishilgan vazifalarning bajarilishi, maslahatlar sifati, muddatlarga rioya qilish, manfaatlarni oshkor etish va malakaning dolzarbligi tekshiriladi. Haqiqiy ish yuklamasi, mavjud vaqt va asosli tanaffuslar hisobga olinadi. Baholash rolni o‘zgartirish, qo‘shimcha o‘qitish, vakolatni uzaytirish yoki tarkibni yangilashga asos bo‘ladi; qabul qilingan maqolalar soni va shaxsiy iqtibos ko‘rsatkichlari ish sifatining mustaqil mezoni emas.

A’zolik yozma ariza, muddatning uzaytirilmasdan tugashi, vazifalarni muntazam bajara olmaslik, bartaraf etib bo‘lmaydigan manfaatlar to‘qnashuvi yoki majburiyatlarning muhim buzilishi aniqlanishi asosida tugatilishi mumkin. Yetarli ishtirok bo‘lmagan holatlarda avval sabablar va vazifalarni qayta taqsimlash imkoniyati aniqlanadi. Salbiy qarordan oldin shaxsga asoslar ma’lum qilinadi va javob berish uchun oqilona imkoniyat yaratiladi.

Tekshiruv davomida jarayonni himoya qilish uchun kirish huquqini cheklash yoki muayyan topshiriqdan vaqtincha chetlashtirish mumkin; bu qoidabuzarlik tan olinganini anglatmaydi. Tarkibni o‘zgartirish haqidagi yakuniy qaror manfaatdor shaxslarni chetlashtirgan holda hujjatlashtirilgan ko‘rib chiqish asosida ta’sischi tomonidan rasmiylashtiriladi. Ilmiy fikrga vijdonan qo‘shilmaslik, zaif maqolani qabul qilishdan bosh tortish yoki muammo haqida xabar berish chetlashtirish uchun asos emas. E’tirozlar Shikoyatlar va apellatsiyalarni ko‘rib chiqish siyosati asosida baholanadi.

A’zolik tugaganda yakunlanmagan topshiriqlar vakolatli muharrirga topshiriladi, kirish huquqlari qayta ko‘rib chiqiladi va ochiq tarkib yangilanadi. Tahririyatga tegishli yozuvlar cheklangan kirish bilan saqlanadi; a’zoning ketishi tahririy qarorlar tarixini o‘chirishga asos bo‘lmaydi.

09. Ochiq ma’lumotlar va tarkibning dolzarbligi

“Tahrir hay’ati” sahifasida har bir amaldagi a’zoning to‘liq ismi, tahririy roli, amaldagi tashkiloti va mamlakati ko‘rsatiladi. Imkon qadar tashkilot saytidagi profil va tekshirilgan ORCID qo‘shiladi; mutaxassislik sohasi hay’at tarkibining jurnal yo‘nalishiga mosligini tushunishga yordam beradi. Sahifaning yangilangan sanasi va tahririyatning rasmiy aloqa kanali ko‘rsatiladi.

Tarkib va rollar saytning barcha til versiyalarida bir xil bo‘lishi kerak. Kotibiyat ma’lumotlarni yiliga kamida bir marta solishtiradi va tasdiqlangan o‘zgarishlardan keyin navbatdagi yillik tekshiruvni kutmasdan yangilaydi. Shaxsiy aloqa ma’lumotlari va boshqa ommaga mo‘ljallanmagan ma’lumotlar roziliksiz joylashtirilmaydi. A’zo tahririyat orqali aloqa qilishni afzal ko‘rsa, unga kelgan kasbiy murojaat shu kanal orqali yetkaziladi.

10. Bog‘liq siyosatlar va qo‘llanish tartibi

Taqrizlash modeli va qo‘lyozmalar bo‘yicha qarorlar Taqrizlash siyosatida, boshqaruv vakolatlarining taqsimlanishi Tahririy boshqaruv va tahririy mustaqillik siyosatida, manfaatlar to‘qnashuvi sabab chetlashtirish esa Manfaatlar to‘qnashuvi siyosatida batafsil belgilanadi. Axloqiy murojaatlar va apellatsiyalar qoidabuzarliklar, shikoyatlar va apellatsiyalar haqidagi alohida siyosatlar asosida ko‘rib chiqiladi. Ushbu sahifa mazkur tartiblarni almashtirmaydi.

A’zolik, ma’lumotlarni tuzatish va kelishilgan vazifalar bo‘yicha savollar technosphere@tiiame.uz manziliga yuboriladi. Tahririyat telefoni: +998 71 237-19-86. Hujjat tasdiqlanib, rasman e’lon qilingandan keyin amal qiladi. Tasdiqlash va keyingi o‘zgarishlar sanalari tahririy hisobda qayd etiladi; yangi versiya avvalgi tarkib yoki ilgari bajarilgan ish haqida noto‘g‘ri tasavvur yaratish uchun ishlatilmaydi.

Uslubiy yo‘nalishlar

Tahrir hay’atini shakllantirish va baholashda COPE tavsiyalari hamda ilmiy jurnallarning shaffofligi va sifatiga oid e’lon qilingan mezonlar hisobga olinadi. Yuqorida belgilangan tayinlash va ishlash shartlari jurnalning ichki qoidalaridir.

Sahifa boshiga qaytish


ISSN 2181-3981 (Online)