Maxfiylik töğrisidagi nizom

Jurnal sayti foydalanuvchilari, mualliflar, taqrizchilar va tahririy jarayonning boshqa ishtirokchilariga oid shaxsga doir ma’lumotlarni qayta ishlash, nashr etilmagan materiallarni himoya qilish hamda shaxsiy ma’lumotlarga doir huquqlarni amalga oshirish qoidalari.

01. Qo‘llanish sohasi va mas’ul tashkilot

Ushbu siyosat “Texnosfera xavfsizligi” jurnalining veb-saytiga tashrif buyurish, Open Journal Systems (OJS) tizimida ro‘yxatdan o‘tish, qo‘lyozmalarni topshirish va ko‘rib chiqish, taqrizlash, nashr etish, yozishmalar yuritish va murojaatlarni ko‘rib chiqish jarayonlarida ma’lumotlarni qayta ishlashga tatbiq etiladi. U mualliflar, taqrizchilar, muharrirlar, o‘quvchilar hamda ma’lumotlari tahririyatga kelib tushadigan boshqa shaxslarni qamrab oladi.

Jurnalning shaxsga doir ma’lumotlarini qayta ishlash va himoya qilishni tashkil etish uchun uning ta’sischisi va nashriyotchisi — “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti (keyingi o‘rinlarda — Institut) javobgardir. Tahririyat va vakolatli texnik bo‘linmalar o‘zlariga berilgan vakolatlar doirasida faoliyat yuritadi. Institut ma’lumotlarni qayta ishlash va himoya qilish uchun mas’ul bo‘linma yoki mansabdor shaxsni belgilaydi; murojaatlar tahririyat orqali qabul qilinadi.

Maxfiylik masalalari bo‘yicha aloqa: technosphere@tiiame.uz. Institutning pochta manzili: O‘zbekiston Respublikasi, 100000, Toshkent shahri, Qori Niyoziy ko‘chasi, 39-uy. Murojaatni ko‘rib chiqish uchun zarur bo‘lsa, jurnal nomi hamda tegishli hisob qaydnomasi, qo‘lyozma yoki maqola ko‘rsatilishi kerak.

Huquqiy asos — O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonunining amaldagi tahriri va uni ijro etish yuzasidan qabul qilingan majburiy hujjatlardir. Huquq va majburiyatlar O‘zbekiston qonunchiligi bilan belgilanadi; nashriyot sohasidagi kasbiy tavsiyalar qo‘shimcha tarzda qo‘llaniladi va qonun o‘rnini bosmaydi. Institut Qonunning 31-moddasida belgilangan haqiqiy vazifalari va majburiyatlari doirasida mulkdor va (yoki) operator sifatida ma’lumotlarni qayta ishlashni tashkil etadi.

02. Qanday ma’lumotlar qayta ishlanadi va ular qayerdan olinadi

  • Hisob qaydnomasi va kasbiy profil: ism, familiya, elektron pochta manzili, tizimga kirish ma’lumotlari, tashkilot, mamlakat, til, jurnaldagi vazifa, ilmiy qiziqishlar va ixtiyoriy taqdim etilgan identifikatorlar, masalan, ORCID.
  • Tahririy materiallar: qo‘lyozmalar, hammualliflar haqidagi ma’lumotlar, ilova xatlar, deklaratsiyalar, taqrizlar, tahririy qarorlar, yozishmalar tarixi va ilmiy halollikni tekshirish uchun zarur hujjatlar.
  • Murojaatlar va majburiy hisob: so‘rovlarning mazmuni, vakilning vakolatini tasdiqlovchi hujjatlar, tegishli operatsiya haqiqatda amalga oshirilsa, zarur shartnomaviy yoki hisob-kitob ma’lumotlari.
  • Texnik ma’lumotlar: sessiya ma’lumotlari, OJS ishlashi uchun zarur harakatlar, jurnalga yozib borish funksiyasi yoqilgan bo‘lsa — IP-manzil, kirish vaqti, brauzer, tashrif buyurilgan sahifalar va xatolar haqidagi ma’lumotlar; tarkib amalda qo‘llanilayotgan funksiyalar va oshkor qilingan sozlamalarga bog‘liq.

Asosiy manba — foydalanuvchining o‘zi. Hammualliflar haqidagi ma’lumotlar mas’ul muallifdan; ehtimoliy taqrizchining kasbiy ma’lumotlari esa ochiq ilmiy manbalar yoki tavsiyalardan olinishi mumkin. Shaxsga dastlabki murojaatda aloqa maqsadi bildiriladi va ma’lumotlarni aniqlashtirish yoki majburiy bo‘lmagan hamkorlikdan voz kechish imkoniyati beriladi.

Majburiy va ixtiyoriy maydonlar farqlanishi kerak. Muayyan operatsiya uchun zarurat, huquqiy asos va himoyalangan uzatish usuli belgilanmagan bo‘lsa, pasport ma’lumotlari, uy manzillari, to‘liq bank rekvizitlari yoki maxfiy ma’lumotlarni yuklash tavsiya etilmaydi. Mas’ul muallif hammualliflarni ularning ma’lumotlari uzatilishi haqida xabardor qilishi va tegishli asosni ta’minlashi shart; vakolatsiz ularning nomidan rozilik bera olmaydi.

03. Foydalanish maqsadlari, asoslari va chegaralari

Ma’lumotlar hisob qaydnomalarini yaratish va yuritish, ishtirokchilar bilan aloqa qilish, ekspert baholashni va qaror qabul qilishni tashkil etish, nashrlar va metama’lumotlarni tayyorlash, ilmiy nashr ma’lumotlarini tuzatish, murojaatlarni ko‘rib chiqish, sayt xavfsizligini ta’minlash va majburiy talablarni bajarish uchun ishlatiladi. Ma’lumotlar hajmi muayyan vazifaga mos bo‘lishi kerak.

Qayta ishlash Qonunning 18-moddasida nazarda tutilgan aniq asos bo‘yicha amalga oshiriladi: rozilik, ma’lumotlar subyekti bilan tuzilgan shartnomani bajarish yoki uning so‘roviga ko‘ra shartnomadan oldingi choralarni amalga oshirish zarurati, qonunda belgilangan majburiyatni bajarish yoxud ushbu moddada nazarda tutilgan boshqa tegishli asos. Har bir operatsiya uchun zarurat, hajm va cheklovlar aniqlanadi. Ilmiy halollik yoki jurnal manfaatlariga havola qilish istalgan ma’lumotlarni shartsiz qayta ishlash huquqini bermaydi.

Rozilik olinishidan oldin maqsad, ma’lumotlar tarkibi, taxminiy oluvchilar va qayta ishlash shartlari bildiriladi. 21-moddaga muvofiq rozilik uning olinganini tasdiqlash imkonini beruvchi usulda rasmiylashtiriladi; maxsus shaxsga doir ma’lumotlar rozilik asosida qayta ishlansa, yozma shakl, jumladan elektron hujjat talab etiladi. Maqsadlarni o‘zgartirish 19-moddada belgilangan tartibda rozilik olish bilan rasmiylashtiriladi. Siyosat bilan tanishish oshkor etilmagan maqsadlarga ruxsat berishni anglatmaydi.

Ro‘yxatdan o‘tish yoki maqola topshirish reklama xabarlariga obuna bo‘lishni anglatmaydi. Shaxsiy aloqa ro‘yxatlari sotilmaydi, ijaraga berilmaydi va jurnal faoliyatiga aloqador bo‘lmagan tijorat xabarlari uchun ishlatilmaydi. Tanlangan funksiya uchun haqiqatan zarur ma’lumotlar mavjud bo‘lmasa, ushbu funksiyadan foydalanish imkonsiz bo‘lishi mumkin; ixtiyoriy ma’lumotlarni bermaslik ilmiy qarorga ta’sir qilmasligi kerak.

Voyaga yetmagan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan subyektlar uchun 21-moddada belgilangan vakillik va yozma rozilik qoidalari qo‘llaniladi. Vafot etgan, sud tomonidan vafot etgan yoki bedarak yo‘qolgan deb topilgan shaxslarga nisbatan merosxo‘rlarning vakolatlari ham ushbu moddaga muvofiq tekshiriladi. Qarindoshlik, lavozim yoki maqola topshirish qonunda nazarda tutilgan vakolat o‘rnini bosa olmaydi. Shaxsga doir ma’lumotlarni qayta ishlashga rozilik tadqiqotda ishtirok etishga rozilikning o‘rnini bosmaydi.

04. Ochiq ilmiy nashr ma’lumotlari va yopiq ma’lumotlar

Maqola qabul qilingandan keyin mualliflikni aniqlash va iqtibos keltirish uchun zarur kelishilgan ma’lumotlar e’lon qilinadi: mualliflarning ismlari, tashkilotlari, maqola nomi, annotatsiya, kalit so‘zlar, bibliografik ma’lumotlar, agar berilgan bo‘lsa DOI, nashr uchun taqdim etilgan ORCID identifikatorlari va zarur deklaratsiyalar. Ilmiy yozishmalar uchun manzil faqat aniq kelishilgan aloqa sifatida e’lon qilinadi; tizimga kirish uchun foydalaniladigan elektron pochta avtomatik ravishda ochiq bo‘lib qolmasligi kerak. Shaxsga doir ma’lumotlarni hamma foydalanishi mumkin bo‘lgan manbalarga kiritish uchun Qonunning 29-moddasiga muvofiq yozma rozilik rasmiylashtiriladi.

Nashrlar va ochiq metama’lumotlar ilmiy qidiruv tizimlari, kataloglar hamda repozitoriylar orqali tarqatilishi mumkin. DOI Crossref tizimida ro‘yxatdan o‘tkazilganda yuborilgan bibliografik yozuv uning ommaviy xizmatlari orqali mavjud bo‘ladi; yopiq profillar, parollar, yozishmalar va nashr etilmagan taqrizlar ushbu yozuvga kiritilmaydi. Bunday tarqatish usullarining tilga olinishi jurnal muayyan bazada indekslanganini anglatmaydi.

Nashr etilgan maqolaning CC BY 4.0 litsenziyasi foydalanuvchi profillari va tahririy hujjatlarni ochiq qilmaydi hamda shaxsiy hayot daxlsizligi huquqini bekor qilmaydi. Tadqiqot ishtirokchilarining shaxsini aniqlash mumkin bo‘lgan ma’lumotlarini nashr etishga faqat tegishli axloqiy talablar va Axborotlashtirilgan rozilik siyosati bajarilgan taqdirda ruxsat etiladi.

Hisob qaydnomasini yopish nashr etilgan maqolani qaytarib olishni anglatmaydi. Ilmiy nashrdagi shaxsga doir ma’lumotlarni tuzatish yoki o‘chirish haqidagi so‘rovlar amaldagi huquq va tuzatish qoidalari hisobga olingan holda alohida ko‘rib chiqiladi. Tahririyat mustaqil oluvchilar saqlayotgan barcha nusxalarni o‘chirishga va’da bermaydi, biroq o‘z javobgarligi doirasida zarur choralarni ko‘radi va talab etilganda ma’lumotlarni oluvchilarni xabardor qiladi.

05. Qo‘lyozmalar, taqrizlar va maxfiy ma’lumotlardan foydalanish

Kirish huquqi xizmat zarurati va vazifa asosida beriladi: mualliflarga — o‘z materiallari va ularga mo‘ljallangan yozishmalarga; taqrizchilarga — tayinlangan materiallarga va zarur mazmunga; muharrirlar hamda xodimlarga — topshirilgan vazifalar doirasida. Tahrir hay’atiga a’zolik yoki Institutda ishlash barcha tahririy hujjatlarni ko‘rish huquqini bermaydi. Vakolatlar tugaganda kirish huquqlari qayta ko‘rib chiqiladi.

Ikki tomonlama anonim taqrizlashda odatdagi ekspertiza jarayonida mualliflar va taqrizchilarning shaxsini oshkor qiluvchi ma’lumotlar qarama-qarshi tomonga berilmaydi. Shaxsni aniqlovchi fayllar va texnik metama’lumotlar tekshirilishi kerak. Taqrizchilarni tanlash va mustaqillik qoidalari tegishli siyosatlarda belgilangan; taqrizchining ismini yoki taqriz matnini ommaga oshkor qilish alohida tegishli asosni talab qiladi va orqaga qaytarib joriy etilmaydi.

Nashr etilmagan materiallardan shaxsiy tadqiqotlarda foydalanish, ularni begonalarga uzatish yoki tashqi generativ sun’iy intellekt xizmatlariga yuklash mumkin emas. Vositalardan ruxsat etilgan foydalanish AI bo‘yicha alohida siyosat bilan tartibga solinadi. Materiallarni yordamchi yoki maslahatchiga berish faqat tahririyatning oldindan ruxsati, manfaatlar to‘qnashuvi tekshiruvi va maxfiylik majburiyati asosida mumkin.

Mualliflar tadqiqot ishtirokchilariga oid shaxsga doir ma’lumotlarni minimallashtiradi va imzolangan rozilik shakllarini ochiq ilovalarga kiritmaydi. Tekshiruvda tahririyat kelishilgan kanal orqali yetarli va mutanosib tasdiqlarni so‘raydi. Axloqiy masalalarda mutlaq maxfiylik va’da qilinmaydi: adolatli ko‘rib chiqish uchun zarur axborot tegishli tomonlarga yoki vakolatli tashkilotga faqat zarur hajmda, ishga aloqador bo‘lmagan shaxslarni himoya qilgan holda berilishi mumkin.

06. Ma’lumotlarni oluvchilar, tashqi xizmatlar va transchegaraviy qayta ishlash

Belgilangan maqsadlar doirasida ma’lumotlardan Institutning vakolatli bo‘linmalari, tayinlangan muharrirlar va taqrizchilar, shuningdek tegishli asos bilan jalb etilgan texnik xizmat ko‘rsatuvchilar foydalanishi mumkin. Saytni joylashtirish, xizmat xabarlarini yetkazish yoki boshqa yordam uchun ma’lumotlarni uzatishga faqat zarur hajmda, maxfiylik, xavfsizlik, keyingi uzatish va qayta ishlashni yakunlash bo‘yicha majburiyatlar belgilangan holda ruxsat etiladi.

Tashqi matn tekshirish xizmati yoki integratsiyadan to‘liq qo‘lyozma yoxud shaxsga doir ma’lumotlarni yashirincha uzatish uchun foydalanish mumkin emas. Ulanishdan oldin uzatiladigan ma’lumotlar tarkibi, maqsadlar, oluvchi, saqlash shartlari, qayta ishlash joyi va uzatishning joizligi baholanadi. Amalda foydalaniladigan xizmat va muhim shartlar haqidagi ma’lumotlar tegishli qayta ishlash boshlanishidan oldin ushbu sahifada yoki alohida tushunarli xabarnomada foydalanuvchiga taqdim etilishi kerak.

Transchegaraviy uzatish Qonunning 15-moddasiga, chet elda joylashtirish va qayta ishlash esa, shuningdek, 27¹-moddasiga muvofiq baholanadi. Ushbu moddada biometrik va genetik ma’lumotlarni, shuningdek O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi telekommunikatsiya operatorlari ixtiyoridagi xizmat foydalanuvchilari ma’lumotlarini O‘zbekistonda saqlash talab etiladi. Boshqa ma’lumotlarni chet elda saqlash va qayta ishlashga faqat qonunda nazarda tutilgan shart bajarilganda ruxsat etiladi: tegishli davlat tomonidan yetarli himoya ta’minlanishi tan olingan bo‘lishi; tasdiqlangan talablarga mos shartnoma shartlari yoki korporativ qoidalar mavjudligi; yoxud vakolatli organ tasdiqlagan ro‘yxatdagi standartlarga rioya etilishi. Rozilikning o‘zi ushbu shartlar o‘rnini bosa olmaydi.

Davlat organlari, sud yoki qoidabuzarlik haqidagi asosli xabarni ko‘rib chiquvchi tashkilotga ma’lumot berish tegishli asos mavjud bo‘lganda va faqat zarur hajmda amalga oshiriladi. Foydalanuvchi qonunda nazarda tutilgan holatlar va tartibda ma’lumot oluvchilar hamda amalga oshirilgan harakatlar haqida xabardor qilinadi. Mustaqil tashqi saytga o‘tishda uning o‘z shartlari qo‘llaniladi; bu jurnalni o‘zi amalga oshirgan ma’lumot uzatish uchun javobgarlikdan ozod etmaydi.

Institut 20-moddaga muvofiq majburiy ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan ma’lumotlar bazalarini ro‘yxatdan o‘tkazishni ta’minlaydi; ro‘yxatdan o‘tganlik yoki aniq joylashtirish manzili tasdiqsiz da’vo qilinmaydi. 23-moddaga muvofiq shaxs ma’lumotlar bazasiga kiritilganda maqsadlar va huquqlar haqida yozma xabardor qilinadi; uchinchi shaxsga uzatish haqida esa ushbu moddada to‘g‘ridan-to‘g‘ri belgilangan istisnolardan tashqari 3 kun ichida xabar beriladi. Xabardor qilishdan istisno boshqa qonuniy talablarni bekor qilmaydi. Ochiq metama’lumotlarni uzatish yopiq tahririy hujjatlarni uzatishga ruxsat bermaydi.

07. Cookies, statistika va xabarnomalar

OJS tizimiga kirish va sessiyani saqlash uchun texnik jihatdan zarur cookies fayllaridan foydalanilishi mumkin. Brauzerda ushbu fayllarni bloklash tizimga kirish yoki materiallarni topshirish faoliyatiga xalaqit berishi mumkin. Ochiq maqolalardan foydalanish majburiy bo‘lmagan reklama kuzatuviga rozilik berishga bog‘liq bo‘lmasligi kerak.

Tahliliy yoki reklama cookies fayllari hamda tashqi kuzatuv vositalaridan foydalanish ro‘yxatdan o‘tishning o‘zi bilan avtomatik ruxsat etilgan hisoblanmaydi. Ular maqsadi, yetkazib beruvchisi va amal qilish muddati oshkor qilingandan hamda talab etilganda rozilik olingandan keyingina qo‘llanilishi mumkin. Amaldagi qoidalarda nazarda tutilgan tanlash va rozilikni qaytarib olish usullari mavjud bo‘lishi kerak; ixtiyoriy vositalar zarur rozilik olinmasdan ishga tushirilmaydi.

Foydalanish statistikasi shaxsni aniqlovchi ma’lumotlarni minimallashtirish asosida shakllantiriladi; ilmiy va statistik maqsadlar uchun shaxssizlantirish talablari bajariladi. Umumlashtirilgan hisoblagich mavjudligi dastlabki texnik jurnallarda shaxsga doir ma’lumotlar yo‘qligini isbotlamaydi. Bunday jurnallar oshkor qilingan aniq maqsad va cheklangan muddat doirasida alohida qayta ishlanadi.

Qo‘lyozma topshirish, taqrizlash va xavfsizlikka oid xizmat xabarnomalari jurnalning foydalanilayotgan funksiyasi bilan bog‘liq. Ixtiyoriy yangiliklar va marketing xabarlari alohida tanlovni hamda obunani bekor qilishning qulay usulini talab qiladi. Ulardan voz kechish amaldagi qo‘lyozma bo‘yicha zarur yozishmalarni to‘xtatmaydi va uning baholanishiga ta’sir qilmaydi.

08. Saqlash muddatlari, o‘chirish va zaxira nusxalar

  • Hisob qaydnomasi va aloqa ma’lumotlari faol vazifa yoki murojaatni ko‘rib chiqish uchun zarur bo‘lgan vaqt davomida saqlanadi; hisob qaydnomasi yopilganda qaysi ma’lumotlar o‘chirilishi va qaysilari alohida majburiy saqlash asosiga ega ekanligi aniqlanadi.
  • Tahririy hujjatlar qo‘lyozmani ko‘rib chiqish, ilmiy halollikni tekshirish va nizolarni asosli hal etish uchun amaldagi muddatlar doirasida saqlanadi; qo‘lyozmaning rad etilishi barcha yozuvlarni zudlik bilan yo‘q qilishni ham, ularni cheksiz saqlashga ruxsatni ham anglatmaydi.
  • Nashr etilgan maqolalar va zarur bibliografik ma’lumotlar shaxslar huquqlari hamda majburiy qarorlar hisobga olingan holda ilmiy nashr yozuvi sifatida; hisob-kitob va huquqiy hujjatlar esa ular uchun belgilangan muddatlarda saqlanadi.
  • Texnik jurnallar va vaqtinchalik fayllarning saqlash muddati ularning aniq vazifasiga asoslanadi; zarurat tugaganda ma’lumotlar o‘chiriladi yoki tegishli tartibda shaxssizlantiriladi, agar ularni saqlash uchun boshqa qonuniy asos mavjud bo‘lmasa.

Rozilik asosida qayta ishlash muddati ushbu asos tugagandan keyin avtomatik ravishda uzaytirilmaydi. Aniq muddat yoki uni belgilash mezonlari ma’lumotlar yig‘ilganda va so‘rov bo‘yicha bildiriladi. Alohida siyosatda belgilangan tadqiqot ma’lumotlarini saqlash muddati jurnalning barcha profillari va shaxsiy hujjatlarini shartsiz saqlash muddati emas.

Jurnal materiallarining har oy zaxira nusxasini yaratish va ularni Institutning ma’lumotlar markazi hamda kutubxonasida saqlash nazarda tutilgan. Yopiq ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan nusxalardan foydalanish cheklanishi kerak; zaxira nusxa ommaga ochiq kutubxona materiali hisoblanmaydi. Bu tizimni tiklashning texnik chorasi bo‘lib, shaxsga doir ma’lumotlarni cheksiz saqlash uchun mustaqil asos emas.

O‘chirishda ishchi tizimlar va zaxira nusxalar hisobga olinishi kerak. Nusxalar uchun majburiy muddatlar doirasida yangilash va o‘chirishning hujjatlashtirilgan davri belgilanadi; o‘chirilgan ma’lumotlar tizim tiklanganda odatdagi qayta ishlashga qaytarilmaydi. Muayyan tekshiruv uchun ma’lumotlarni saqlash qonuniy asos, kirishni cheklash va tekshiruv yakunlangach zaruratni qayta baholashni talab qiladi.

Ma’lumotlarni yo‘q qilish 17-moddada belgilangan asoslarga, jumladan maqsadga erishilganligi, rozilikning qaytarib olinishi, kelishilgan muddat tugashi va sudning qonuniy kuchga kirgan qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. Muayyan ma’lumotlar boshqa majburiy norma asosida saqlanishi kerak bo‘lsa, tahririyat ushbu normani ko‘rsatadi va saqlashni tegishli hajm bilan cheklaydi. Ish tarixini saqlashga qiziqishning o‘zi ma’lumotlarni qonuniy yo‘q qilish talabini bekor qilmaydi.

09. Axborotni himoya qilish va hodisalar yuz berganda ko‘riladigan choralar

Institut huquqlarni chegaralash, individual hisob qaydnomalari, himoyalangan uzatish kanallari, dasturiy ta’minotni yangilash, ma’muriy harakatlarni nazorat qilish va zaxira nusxalardan tiklashni tekshirish kabi mutanosib tashkiliy va texnik choralarni ta’minlashi shart. Xodimlar va jalb etilgan shaxslar maxfiylikka rioya qilishi hamda ma’lumotlardan topshirilgan vazifalardan tashqarida foydalanmasligi kerak.

Foydalanuvchilar o‘z kirish ma’lumotlarini himoya qilishi va shubhali kirish holatlari haqida xabar berishi kerak. Tahririyat qo‘lyozmani yoki murojaatni ko‘rib chiqish uchun parol yoki bir martalik tasdiqlash kodini so‘ramaydi. Shaxsni tekshirish hujjatlari faqat kelishilgan usulda va zarur hajmda uzatiladi.

Ma’lumotlar yo‘qolishi, ruxsatsiz kirish yoki oshkor etish aniqlanganda mas’ul bo‘linma hodisani cheklaydi, zarur dalillarni saqlaydi, ta’sirlangan ma’lumotlar va xavflarni baholaydi, himoyani tiklaydi hamda sabablarni bartaraf etadi. Institut vakolatli organlar va ta’sirlangan shaxslarga amaldagi muddatlarda majburiy xabarnomalarni yuboradi, tushunarli ma’lumotlar va zarur himoya choralarini bildiradi.

Hodisa haqida tahririyatning aloqa kanaliga holatlarning qisqa tavsifi bilan xabar beriladi; aniqlangan shaxsga doir ma’lumotlarning butun to‘plamini yuborish kerak emas. Tekshiruv ma’lumotlar sizib chiqishini yanada tarqatishga yoki murojaatchining shaxsini tegishli asossiz ommaga oshkor qilishga huquq bermaydi.

Ilmiy tahririy qarorlar insonlar tomonidan qabul qilinadi. Avtomatlashtirishdan foydalanish 24-moddada nazarda tutilgan, faqat shaxsga doir ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan qayta ishlashga asoslangan va huquqlarga yuridik oqibatlar bilan ta’sir ko‘rsatadigan qarorlarga nisbatan kafolatlarni bekor qilmaydi; qonuniy istisnolar avtomatik tarzda qo‘llaniladi deb hisoblanmaydi.

10. Huquqlar, murojaatlar va siyosatni yangilash

Amaldagi qonunchilik doirasida shaxs o‘z ma’lumotlarining mavjudligi va tarkibi, maqsadlari, asoslari va ulardan foydalanish shartlari haqida axborot olish, tegishli asoslar mavjud bo‘lsa tuzatish, noqonuniy yoki ortiqcha qayta ishlashni to‘xtatib turish hamda o‘chirishni talab qilish, shuningdek rozilikni qaytarib olish huquqiga ega. Jurnalga murojaat qilganidan qat’i nazar, vakolatli davlat organi yoki sudga murojaat qilish huquqi saqlanadi. Rozilikni qaytarib olish 21-moddaga muvofiq u berilgan shaklda yoki yozma ravishda, jumladan elektron hujjat orqali rasmiylashtiriladi.

So‘rov technosphere@tiiame.uz manziliga yuboriladi. Talabni va tegishli yozuvni topishga imkon beradigan ma’lumotlarni bayon qilish yetarli. Ma’lumotlarni noqonuniy oshkor etishdan himoya qilish uchun tahririyat shaxsni yoki vakil vakolatini mutanosib ravishda tekshirishi mumkin; pasport nusxasi avtomatik tarzda so‘ralmaydi. Javobda boshqa shaxslarning shaxsiy ma’lumotlari yoki taqrizchining maxfiy shaxsi tegishli asossiz oshkor qilinmasligi kerak.

Qonunda belgilangan maxsus muddatlar qo‘llaniladi. Tahririy shikoyatlarni ko‘rib chiqishning ichki muddatlari ularni uzaytirmaydi. Talabni bajarish rad etilsa yoki cheklansa, murojaatchiga huquqiy asos va mavjud shikoyat qilish tartibi tushuntiriladi; ilmiy maqsadga muvofiqlik qonun o‘rnini bosa olmaydi.

  • 11-modda: murojaat asosida ma’lumotlarni o‘zgartirish va to‘ldirish — murojaat qilingan vaqtdan boshlab 3 kundan kechiktirmay; aniqlangan noto‘g‘ri ma’lumotlar kechiktirmasdan tuzatiladi.
  • 22-modda: qayta ishlash haqidagi axborotni taqdim etish rad etilgani yuzasidan yozma xabarnoma — 10 kun ichida. Bu barcha harakatlarni kechiktirish uchun umumiy ruxsat emas, balki rad etish haqida xabar berish muddatidir.
  • 24-modda: ushbu moddada nazarda tutilgan avtomatlashtirilgan qarorga qarshi e’tirozni ko‘rib chiqish natijasi 10 kun ichida yozma ravishda bildiriladi.

Tahririyat faoliyatiga oid murojaatlar qo‘shimcha ravishda Shikoyatlar va apellatsiyalarni ko‘rib chiqish siyosati asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot ishtirokchilarining ma’lumotlarini qayta ishlash Axborotlashtirilgan rozilik siyosati hamda Ma’lumotlarning ochiqligi va tadqiqot natijalarining takrorlanuvchanligi siyosati bilan bog‘liq; ularning tartiblari bu yerda takrorlanmaydi. Ushbu siyosatdagi muhim o‘zgarishlar haqiqiy yangilanish sanasi va tushunarli xabarnoma bilan birga e’lon qilinadi; zarur hollarda yangi rozilik olinadi. Matnni o‘zgartirish ilgari oshkor etilmagan qayta ishlashga orqaga qaytarib ruxsat bermaydi.

Huquqiy asoslar va kasbiy yo‘nalishlar

Asosiy me’yoriy manba — O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligining amaldagi tahriri. Qonunning rasmiy o‘zbekcha va ruscha matnlariga havolalar quyida keltirilgan. Nashriyotga oid kasbiy tavsiyalar qo‘shimcha yo‘nalish bo‘lib xizmat qiladi va qonunda nazarda tutilgan huquqlarni cheklamaydi.

Sahifa boshiga qaytish


ISSN 2181-3981 (Online)