Ochiq kirish siyosati

Ilmiy naşrlarning töliq matnidan erkin foydalaniş, qayta foydalaniş va repozitoriyga joylaştiriş şartlari hamda kiriş imkoniyatini saqlaş.

01. Tamoyil va qöllaniş doirasi

«Irrigatsiya va melioratsiya» jurnali uşbu siyosat doirasida çop etiladigan maqolalarni naşr paytidan boşlab oçiq taqdim etadi. Töliq matnlar e’lon qilingan zahoti internetda bepul foydalaniş uçun oçiq böladi. Bu qoida barça ilmiy maqolalarga, jumladan uşbu siyosat böyiça çiqadigan maxsus va mavzuli sonlar materiallariga tatbiq etiladi.

Mazkur modelda obuna, öqiş uçun tölov va embargo muddati belgilanmaydi. Faqat sarlavha, annotatsiya yoki parça emas, maqolaning töliq naşr etilgan matni oçiq böladi. Arxiv materiallarida dastlabki naşr şartlari alohida hisobga olinadi.

Asosiy şartlar: naşr paytidan töliq matn; bepul öqiş va yuklab oliş; majburiy röyxatdan ötişsiz kiriş; oçiq körsatilgan istisnolarni hisobga olgan holda CC BY 4.0 asosida qayta foydalaniş.

02. Öquvçilar uçun kiriş

Öquvçilar töliq matnni erkin oçişi, öqişi, yuklab olişi va çop etişi, undan ma’lumot izlaşi hamda maqolaga havola berişi mumkin. Kiriş mamlakat, iş yoki öqiş joyi, kasbiy taşkilotga a’zolik yoxud muassasa obunasiga boğliq emas.

Maqola topşiriş, taqrizlaş yoki tahririyat işlari uçun qöllanadigan OJS hisob qaydi naşr etilgan maqolani öqiş uçun talab qilinmaydi. Töliq matnni oliş uçun öquvçi ariza berişi, öqiş maqsadini asoslaşi, aloqa ma’lumotlarini topşirişi yoki reklama xabarlariga rozilik bildirişi şart emas.

Uşbu modelda naşr etilgan maqola moliyalaştiriş manbai özgargani, mualliflar imtiyozi muddati tugagani yoki öquvçida obuna yöqligi sababli pulli kirişga ötkazilmaydi. Vaqtinçalik texnik nosozliklar quyida körsatilgan tartibda bartaraf etiladi.

03. Litsenziya va qayta foydalaniş

Maqolalar Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) asosida tarqatiladi. Şartlarga rioya qilinganda qamrab olingan materiallardan nusxa oliş, tarqatiş, tarjima qiliş va qayta işlaş, jumladan tijoriy foydalaniş uçun muallif yoki tahririyatdan alohida ruxsat kerak emas.

Tarqatişda mualliflar va manba körsatiladi, taqdim etilgan huquq, litsenziya hamda kafolatlar haqidagi qaydlar saqlanadi, litsenziyaga havola beriladi va özgarişlar belgilanadi. Mualliflar yoki jurnal qayta işlangan materialni ma’qullagandek taassurot yaratiş yoxud litsenziya bergan huquqlarni amalga oşirişga tösqinlik qiluvçi çeklov kiritiş mumkin emas.

Ilmiy iqtibos uçun DOI yoki maqolaning doimiy manzili bilan töliq bibliografik havola tavsiya etiladi. Mualliflikni körsatiş, istisnolar, litsenziya amal qilişi va huquqlarni himoya qilişning batafsil şartlari Mualliflik huquqi va litsenziyalaş siyosatida berilgan; uşbu sahifa ularni özgartirmaydi.

04. Muallif huquqlari va naşr sifati

Mualliflar özlariga tegişli mualliflik huquqlarini saqlab qoladi va naşriyotga çop etiş hamda tarqatiş uçun zarur mutlaq bölmagan ruxsatni beradi. Jurnal oçiq kiriş şarti sifatida mutlaq huquqlarni öziga ötkazişni talab qilmaydi. Muallif vakolati, hammualliflar, iş beruvçi yoki boşqa huquq egalarining huquqlari Mualliflik huquqi va litsenziyalaş siyosati böyiça tekşiriladi.

Oçiq kiriş ilmiy ekspertiza örnini bosmaydi. Tadqiqot maqolalari belgilangan taqrizlaş va tahririy tekşiruvdan ötadi; qaror ilmiy asoslarda qabul qilinadi. Xizmat tölovi ham, xarajatning muassasa tomonidan qoplanişi ham maqolaning qabul qilinişini yoki tezlaştirilgan ijobiy qarorni kafolatlamaydi.

05. Naşr xarajatlari va institutsional qoplaş

Maqolalarni öqiş va yuklab oliş bepul. Naşrni tayyorlaş xarajatlari alohida hisobga olinadi: maqolaga işlov beriş va naşr qiliş uçun standart Article Processing Çarge (APC) qabul qilingan har bir maqolaga 100 AQŞ dollarini taşkil etadi. Qölyozmani topşiriş va körib çiqiş uçun alohida tölov olinmaydi; rad etilgan maqolaga APC hisoblanmaydi.

2026-yil 31-dekabrni ham qamrab oluvçi institutsional dastur doirasida APC Institut — «Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti» Milliy tadqiqot universiteti tomonidan qoplanadi. Dastur şartlariga mos maqolalar uçun muallif tölaydigan summa 0 AQŞ dollarini taşkil etadi.

Qoplaş şartlari, jumladan kalendar yillari örtasidagi ötiş tartibi Naşr tölovlari siyosatida oçiq bayon etiladi. Şartlarga mos mualliflarga mamlakati va muassasasidan qat’i nazar qoplaş qöllanadi; alohida imtiyoz arizasi talab qilinmaydi. Keyingi davr şartlari qölyozma topşirilişidan oldin e’lon qilinadi; avval tasdiqlangan qoplaş bir tomonlama bekor qilinmaydi.

Yaşirin majburiy yiğimlar va tölov manbaining ilmiy qarorga ta’siri taqiqlanadi. APC yoki dastur muddati özgarişi ilgari çop etilgan maqola litsenziyasini özgartirmaydi va undan foydalanişni çeklamaydi. Uşbu sahifa Naşr tölovlari siyosatining batafsil matni örnini bosmaydi.

06. Repozitoriylarga joylaştiriş

Mualliflar preprintni, taqrizdan keyin qabul qilingan mualliflik qölyozmasini va naşr etilgan nusxani özlarida mavjud huquqlar doirasida institutsional yoki sohaga oid repozitoriylar, şaxsiy saytlar hamda boşqa qonuniy platformalarga jurnal embargosisiz joylaştirişi mumkin.

Nusxa turi aniq belgilanadi: preprint, qabul qilingan qölyozma yoki yakuniy naşr etilgan matn. Maqola çiqqaç, uning sahifasi yoki DOI havolasi, bibliografik ma’lumotlar va aynan şu nusxadan foydalaniş şartlari qöşiladi. Yakuniy maqola litsenziyasi barça oldingi fayllarga avtomatik berilmaydi.

Mavjud preprint haqida qölyozma topşirilganda xabar beriladi. Naşr etilgan maqola tuzatilsa yoki qaytarib olinsa, repozitoriy yozuvi tegişli xabarga boğlanadi. Töliq tartib Materiallarni repozitoriylarga joylaştiriş siyosatida belgilanadi.

07. Maqola sahifalari, metama’lumotlar va maşinada işlov beriş

Har bir maqola bibliografik ma’lumotlar va alohida töliq matnga kirişni ta’minlaydigan doimiy veb-sahifaga ega böladi. Töliq matn kamida PDF yoki HTML formatlaridan birida beriladi. DOI berilgan bölsa, u sahifa va naşrda körsatiladi. Sahifa, töliq matn va tarqatiladigan metama’lumotlardagi litsenziya qaydlari bir-biriga mos bölişi kerak.

Qidiruv indekslaşi, matn va ma’lumotlarni avtomatlaştirilgan tahlil qiliş, şuningdek qamrab olingan materiallardan AI işlab çiquvçilar foydalanişi oçiq litsenziya va qonun doirasida mumkin. Muhofaza qilinadigan parçalar tarqatilganda tegişli litsenziya şartlari saqlanadi. Bu yopiq tahririy hujjatlarga kiriş yoki kiriş nazoratini çetlab ötişga ruxsat bermaydi.

DOI va oçiq metama’lumotlar maqolani topişga yordam beradi, biroq öz-özidan jurnalning muayyan bazaga kiritilganini anglatmaydi. Indekslaniş haqidagi ma’lumot faqat tasdiqlangan holat asosida e’lon qilinadi.

08. Qöşimça materiallar va oçiqlik çegaralari

Maqolaga oçiq kiriş barça dastlabki ma’lumotlar, imzolangan rozilik blankalari, naşr qilinmagan taqrizlar va tahririyat yozişmalarini avtomatik oçmaydi. Şaxsiy, maxfiy va boşqa qonuniy çeklangan axborot tegişli siyosatlar hamda qonunçilik böyiça himoya qilinadi.

Mualliflar yaratgan, maqolaning bir qismi bölgan matnli va tasvirli ilovalar, alohida obyekt uçun boşqaça şart oçiq körsatilmagan bölsa, maqola litsenziyasi bilan qamrab olinadi. Mustaqil ma’lumotlar töplamlari, dastur kodi va taşqi repozitoriy materiallari öz şartlariga ega. Çeklangan kiriş sababi va sörov tartibi ma’lumotlar mavjudligi haqidagi bayonotda oçiqlanadi.

Boşqa manbadan olingan, alohida huquqiy şartga ega material yonida huquq egasi va tegişli şartlar aniq yoziladi. Bunday obyektni bepul köriş uni qayta işlaşga qöşimça huquq bermaydi. Muayyan ilova yoki qismga qöyilgan çeklov mustaqil qonuniy asossiz maqolaning qolgan qismini yopişga asos bölmaydi.

09. Arxiv, saqlaş va kiriş uzluksizligi

Institut elektron materiallarni saqlaş va kirişni tiklaşni taşkil etiş uçun mas’ul. Raqamli arxivlaş siyosatida kamida oyiga bir marta zaxira nusxa oliş hamda uni Institut data-markazi va kutubxonasida saqlaş nazarda tutilgan. Nusxalarni tekşiriş, tiklaş va uzoq muddat saqlaş tartibi alohida siyosat bilan belgilanadi.

Oçiq veb-arxiv, işçi saytning zaxira nusxasi va mustaqil uzoq muddatli saqlaş turli vazifalarni bajaradi. Uşbu bayonot taşqi arxiv tizimiga ulanişni tasdiqlamaydi. Platforma özgarganda yoki jurnal çiqişi töxtaganda Institut va kutubxona fayllar, identifikatorlar, asl sanalar, litsenziyalar hamda özgarişlar tarixini saqlaşni, şuningdek kirişni davom ettiriş yoki arxivni köçirişni taşkil etadi.

Ilgari çop etilgan materiallar uçun haqiqiy kiriş imkoniyati va dastlabki huquqlar körsatiladi. Bepul öqiş va oçiq litsenziya bilan qayta foydalaniş bir-biridan farqlanadi. Eski sonni yangi saytga köçiriş uning naşr sanasini özgartirmaydi va dastlabki litsenziyasini avtomatik almaştirmaydi.

10. Tuzatişlar, kiriş muammolari va siyosatni yangilaş

Tuzatiş, xavotir bildiriş va maqolani qaytarib oliş haqidagi xabarlar bepul oçiq bölib, tegişli naşr bilan boğlanadi. Qaytarib olingan maqola odatda yaqqol belgi bilan saqlanadi. Muayyan materialni çeklaş asosli huquqiy zarurat, şaxsiy ma’lumotni himoya qiliş yoki jiddiy xavf tufayli mumkin; imkon qadar bibliografik yozuv va çora izohi saqlanadi.

Oçilmayotgan fayl, asossiz tölov talabi, notöğri litsenziya yoki öqiş uçun majburiy röyxatdan ötiş haqida i_m_jurnal@tiiame.uz manziliga xabar beriş mumkin. Havola yoki DOI va muammoning qisqa tavsifi yetarli. Tahririyat tekşiruv va kirişni tiklaşni taşkil qiladi; parol yoki kiriş kodini yuboriş kerak emas.

Murojaatlar Şikoyatlar va apellatsiyalarni körib çiqiş siyosati asosida köriladi. Uşbu hujjat özgarişlari haqiqiy yangilaniş sanasi va muhim özgarişlar izohi bilan e’lon qilinadi. Yangi qoidalar ilgari qonuniy berilgan huquqlarni yaşirin çeklaş uçun qöllanmaydi.

Asoslar va kasbiy yöriqnomalar

Siyosat oçiq kiriş tamoyillari hamda jurnalning Mualliflik huquqi va litsenziyalaş siyosati bilan muvofiqlaştirilgan. Özbekiston Respublikasi qonunçiligining majburiy normalari va muayyan material litsenziyasi şartlari qöllanadi.

Sahifa boşiga

ISSN 2181-8584 (Print)
ISSN 2181-1369 (Online)