Tahrir hay’ati siyosati

Tahrir hay’ati jurnalning ilmiy salohiyati va kasbiy rivojlanişiga xizmat qiladi. Uşbu siyosat hay’at tarkibi, a’zolarni tayinlaş, iştirok va faoliyatni baholaş, şuningdek vakolatlarni yangilaş hamda hay’at a’zolari haqidagi oçiq ma’lumotlarga qöyiladigan talablarni belgilaydi.

01. Hay’atning vazifasi va maqomi

“Irrigatsiya va melioratsiya” jurnali tahrir hay’ati jurnalning ilmiy yönalişini rivojlantiriş, naşrlar sifatini saqlaş va tahririy faoliyatni takomillaştirişda qatnaşadigan mutaxassislarni birlaştiradi. A’zolik faqat ismni saytda körsatişni emas, mazmunli iştirokni anglatadi.

Jurnal ta’sisçisi va noşiri — “Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti (keyingi örinlarda — Institut). Institut boş muharrirning asoslangan taqdimnomasi böyiça hay’at tarkibini rasmiylaştiradi. Boş muharrirni tayinlaş hamda tahririyat va ta’sisçi örtasidagi munosabatlar “Tahririy boşqaruv va tahririyat mustaqilligi siyosati” bilan tartibga solinadi.

Uşbu hujjat hay’atga a’zolikni tartibga soladi. Şaxsiy tarkib alohida “Tahrir hay’ati” sahifasida e’lon qilinadi. A’zolikning özi barça qölyozmalar böyiça qaror çiqariş yoki butun tahririy arxivga kiriş vakolatini bermaydi.

02. Tarkib va tanlaş mezonlari

Tarkibni şakllantirişda malakasi tekşiriladigan kamida beş mutaxassisning iştiroki közda tutiladi; hay’at faqat bitta taşkilot xodimlaridan iborat bölmasligi kerak. A’zolar soni va malaka yönalişlari jurnal mavzulari, qölyozmalar hajmi va amaldagi iş yuklamasiga moslaştiriladi.

  • Soha böyiça malaka: irrigatsiya, melioratsiya yoki jurnal maqsadi va mavzulariga kiruvçi turdoş yönalişlarda tadqiqot va ilmiy naşr tajribasi; zarur hollarda metodologiya, modellaştiriş va ma’lumotlar tahlili böyiça bilimlar.
  • Kasbiy halollik: tahririy qoidalarga rioya etiş, muhim manfaatlarni oşkor qiliş va ilmiy işni dalillar asosida baholaşga tayyorlik.
  • Amaliy iştirok imkoniyati: kelişilgan vazifalar uçun yetarli vaqt, tahririyat bilan işçan aloqa hamda topşirilgan iş uçun zarur tilni biliş.
  • Ilmiy yondaşuvlar xilma-xilligi: jurnal mavzulari va öquvçilariga mos ravişda turli taşkilotlar, hududlar va ilmiy maktablar mutaxassislarining qatnaşişi. Xalqaro iştirok haqiqiy faoliyat bilan tasdiqlanişi kerak.

Ilmiy daraja, lavozim, iqtibos körsatkiçlari yoki maşhurlik tegişli malaka va işlaşga tayyorlikni baholaş örnini bosmaydi. A’zolik pul evaziga olinmaydi; u tölov qiladigan mualliflarni jalb etiş, öz maqolalarini majburiy çop ettiriş yoki jurnalga iqtiboslarni köpaytiriş va’dasiga boğlanmaydi.

03. Nomzod körsatiş, tekşiriş va rozilik

Nomzodlarni boş muharrir, amaldagi hay’at a’zolari va ilmiy taşkilotlar tavsiya qilişi mumkin; mutaxassisning özi ham murojaat qilişi mumkin. Körib çiqiş uçun kasbiy tarjimayi hol, amaldagi taşkilot, asosiy tadqiqot yönalişlari, tegişli ilmiy işlar namunalari va boşqa tahririy majburiyatlar haqidagi ma’lumotlar taqdim etiladi.

Tahririyat şaxs va malakani mavjud institutsional profillar, ilmiy naşrlar va bevosita yozişmalar orqali tekşiradi. ORCID va boşqa identifikatorlar şaxsni aniqlaştirişga yordam beradi, ammo mazmunli tekşiruv örnini bosmaydi. Hal etilmagan ehtimoliy qoidabuzarlik haqidagi murojaat mazmunan baholanadi va öz-özidan nohalollik isboti hisoblanmaydi.

Tayinlaşdan oldin nomzodga vazifa tavsifi, kutilayotgan yuklama, vakolat çegaralari, muddat, uzaytiriş va iştirokni tugatiş şartlari beriladi. Yozma rozilik, jumladan elektron poçta orqali tasdiq, majburiy. Ism, taşkilot va vazifa faqat rozilik olinib, tayinlaş rasmiylaştirilgandan keyin e’lon qilinadi. Faxriy yoki avvalgi a’zolik körsatilsa, amaldagi tarkibdan ajratiladi va hozirgi tahririy faoliyat sifatida taqdim etilmaydi.

04. Vakolat muddati va işga kirişiş

Uşbu siyosat kuçga kirgandan keyingi yangi tayinlaşlar va vakolatni uzaytirişlar uçun uç yillik muddat belgilanadi. Tayinlaş hujjatida boşlaniş va tugaş sanalari qayd etiladi. Hissa va jurnal ehtiyojlari baholangaç, qayta tayinlaş bir neça marta amalga oşirilişi mumkin; avtomatik uzaytirişga yöl qöyilmaydi. Amaldagi tayinlaş şartlari tarkibning navbatdagi körib çiqilişida, sanalarni orqaga özgartirmasdan aniqlaştiriladi.

Iş boşlanişidan oldin tahririyat yangi a’zoni jurnal yönalişlari, amaldagi siyosatlar va hamkorlik tartibi bilan taniştiradi. Qölyozmalar bilan işlaş vazifasi berilsa, qaror vakolatlari alohida tuşuntiriladi va OJS bilan işlaş böyiça zarur öqitiş ta’minlanadi. Tizimga kiriş şaxsiy bölib, topşirilgan vazifalar bilan çeklanadi; hisobni boşqa şaxsga beriş taqiqlanadi.

Kelişilgan vazifalar va kutilayotgan yuklama tayinlaşda qayd etiladi hamda zaruratga köra aniqlaştiriladi. Hay’at a’zosi uzoq vaqt qatnaşa olmasligi, taşkiloti özgargani yoki topşiriqni bajara olmasligi haqida öz vaqtida xabar beradi; bu tahririyatga işni qayta taqsimlaş imkonini beradi.

05. Vazifalar va majburiyatlarni taqsimlaş

  • Boş muharrir hay’at işini muvofiqlaştiradi, zarur malaka yönalişlarini aniqlaydi, tarkibni taklif qiladi va iştirokni baholaşni taşkil etadi. Uning tahririy qarorlar uçun javobgarligi va vakolat topşiriş tartibi boşqaruv hamda taqrizlaş siyosatlarida belgilanadi.
  • Boş muharrir örinbosari aniq topşirilgan vakolatlarni bajaradi va belgilangan yönalişlarni muvofiqlaştiradi. Örinbosarlik lavozimining özi manfaatlar töqnaşuvida mustaqillikni anglatmaydi.
  • Mavzu böyiça yoki mas’ul muharrir, bunday vazifa tayinlangan bölsa, topşirilgan materiallar bilan öz malakasi va qayd etilgan vakolatlari doirasida işlaydi. Tayinlaşda u tavsiya berişi yoki yakuniy qaror çiqarişi körsatiladi.
  • Qaror çiqariş vakolati bölmagan hay’at a’zolari mavzu va usullar böyiça maslahat beradi, tegişli ekspertlarni tavsiya qiladi, naşrlar sifatini muhokama qiliş va siyosatlarni qayta körib çiqişda qatnaşadi. Ularning tavsiyalari vakolatli muharrir qarori örnini bosmaydi.
  • Tahririyat kotibiyati yozişmalar, topşiriqlar hisobi va oçiq ma’lumotlarning dolzarbligini ta’minlaydi; materiallarni texnik tayyorlaş ilmiy qaror qabul qiliş huquqini bermaydi.

Vazifalar malaka, mustaqillik va mavjud vaqtga qarab taqsimlanadi. Hay’atning jamoaviy ovoz berişi alohida maqola böyiça belgilangan qaror tartibi örnini bosmaydi. Taşkiliy masalalar muhokamasida iştirok etiş a’zoga özi mas’ul bölmagan maxfiy qölyozmalarga kiriş huquqini bermaydi.

06. Amaliy iştirok va kasbiy çegaralar

Hay’at yiliga kamida bir marta yuzma-yuz, masofaviy yoki hujjatlaştirilgan yozma maslahatlaşuv şaklida işçi muhokama ötkazadi. Naşrlarning jurnal yönalişlariga mosligi, yangi malakalarga ehtiyoj, tahririy iş sifati va jurnal rivoji böyiça takliflar körib çiqiladi. Natijalar, mas’ullar va kelişilgan harakatlar qayd etiladi.

A’zolar malakali ekspertlarni topiş va ilmiy jamoatçilikni jurnal haqida xabardor qilişga kömaklaşadi; bezovta qiluvçi xabarlar tarqatiş yoki maqola qabul qilinişini va’da qilişga yöl qöyilmaydi. Ular öz işlari yoki jurnalga ilmiy jihatdan asossiz havolalarni talab qilmaydi, hamkasblarini qabul qilingan qölyozmalar uluşi yoki naşrdan kelgan daromad bilan baholamaydi.

Naşr etilmagan işlar haqidagi ma’lumot faqat topşirilgan tahririy vazifa uçun işlatiladi. Maxfiylik va raqamli vositalarga oid talablar tegişli siyosatlar bilan belgilanadi va a’zolik tugagandan keyin ham saqlanadi. Öz vakolatini yordamçiga topşiriş yoki ruxsatsiz hay’at nomidan naşrga rozilik beriş mumkin emas.

07. Boşqa majburiyatlar va muallif sifatida iştirok

Tayinlaşda va keyingi muhim özgarişlarda hay’at a’zosi boşqa tahririy vazifalari, boğliq majburiyatlari va muhim manfaatlari haqida boş muharrirga xabar beradi. Bir neça vazifani birga bajarişga kelişilgan topşiriqlarni bajariş imkoni bölsa va bartaraf etib bölmaydigan töqnaşuv yuzaga kelmasa ruxsat etiladi. Bitta qölyozma böyiça turli jurnallarda bir vaqtning özida qaror çiqarişda qatnaşiş yoki maxfiy ma’lumotlardan materialni boşqa jurnalga jalb etiş uçun foydalaniş taqiqlanadi. Boş muharrirga taalluqli holatlar boşqaruv siyosatiga muvofiq mustaqil mas’ul şaxsga yuboriladi.

Hay’at a’zolarining öz maqolalari “Taqrizlaş siyosati” böyiça mustaqil mas’ul muharrir tomonidan, manfaatdor şaxsni körib çiqiş va qarordan çetlatgan holda baholanadi. A’zolik qabul qiliş yoki naşr muddatini belgilaşda ustunlik bermaydi.

Tahririyat kamida bitta muallifi jurnal muharriri, hay’at a’zosi yoki taqrizçisi bölgan çop etilgan tadqiqot maqolalari uluşini nazorat qiladi: bu uluş sönggi ikki sonning har birida alohida hisoblanganda 25% dan oşmasligi kerak. Bunday mualliflar sonidan qat’i nazar maqola bir marta hisoblanadi. Tekşiruv sonni tayyorlaşda bajariladi; çeklovni çetlab ötiş uçun hay’at tarkibi yoki iştirok tarixi özgartirilmaydi. Çeklov ilmiy baholaş örnini bosmaydi va tahririyat bilan boğliq mualliflarga kafolatlangan kvota bermaydi.

08. Baholaş, yangilaş va a’zolikni tugatiş

Boş muharrir yiliga kamida bir marta iştirokni baholaşni taşkil etadi: kelişilgan vazifalarni bajariş, maslahatlar sifati, muddatlarga rioya qiliş, manfaatlarni oşkor etiş va malakaning dolzarbligi körib çiqiladi. Haqiqiy yuklama, mavjud vaqt va asosli tanaffuslar hisobga olinadi. Baholaş vazifani özgartiriş, qöşimça öqitiş, vakolatni uzaytiriş yoki tarkibni yangilaşga asos böladi; qabul qilingan maqolalar soni va şaxsiy iqtibos körsatkiçlari iş sifatining mustaqil ölçovi hisoblanmaydi.

A’zolik yozma ariza, uzaytirilmagan muddatning tugaşi, vazifalarni muntazam bajara olmaslik, bartaraf etib bölmaydigan manfaatlar töqnaşuvi yoki majburiyatlarning tasdiqlangan jiddiy buzilişi sababli tugatilişi mumkin. Iştirok yetarli bölmasa, avval vaziyat va vazifalarni qayta taqsimlaş imkoniyati aniqlaştiriladi. Şaxsga salbiy ta’sir qiladigan qarordan oldin uning asoslari bildiriladi va javob beriş uçun oqilona imkoniyat yaratiladi.

Tekşiruv davomida jarayonni himoya qiliş uçun kiriş huquqi çeklanişi yoki muayyan topşiriqdan vaqtinça çetlatiş mumkin; bu qoidabuzarlik tasdiqlanganini anglatmaydi. Tarkib böyiça yakuniy qaror manfaatdor şaxslar qatnaşmagan hujjatlaştirilgan körib çiqiş asosida Institut tomonidan rasmiylaştiriladi. Ilmiy fikrga vijdonan qöşilmaslik, sifatsiz maqolani qabul qilişdan boş tortiş yoki muammo haqida xabar beriş çetlatişga asos bölmaydi. E’tirozlar “Şikoyat va apellatsiyalarni körib çiqiş siyosati” böyiça köriladi.

Iştirok tugaganda yakunlanmagan topşiriqlar vakolatli muharrirga topşiriladi, kiriş huquqlari qayta köriladi va oçiq tarkib yangilanadi. Tahririyatga tegişli qaydlar çeklangan kiriş bilan saqlanadi; a’zoning ketişi tahririy qarorlar tarixini öçirişga asos bölmaydi.

09. Oçiq ma’lumotlar va tarkibning dolzarbligi

“Tahrir hay’ati” sahifasida har bir amaldagi a’zoning töliq ismi, tahririy vazifasi, hozirgi taşkiloti va mamlakati beriladi. Imkon bölsa, taşkilot saytidagi profil va tekşirilgan ORCID qöşiladi; malaka yönalişi öquvçiga tarkibning jurnal mavzulariga mosligini tuşunişga yordam beradi. Sahifaning yangilangan sanasi va tahririyat bilan rasmiy aloqa kanali körsatiladi.

Saytning barça til versiyalarida tarkib va vazifalar bir xil bölişi kerak. Kotibiyat ma’lumotlarni yiliga kamida bir marta tekşiradi va tasdiqlangan özgarişlarni navbatdagi yillik tekşiruvni kutmasdan yangilaydi. Şaxsiy aloqa va boşqa yopiq ma’lumotlar roziliksiz e’lon qilinmaydi. Hay’at a’zosi tahririyat orqali boğlanişni afzal körsa, unga tegişli kasbiy murojaat şu kanal orqali yetkaziladi.

10. Boğliq siyosatlar va qöllaniş

Taqriz modeli va qölyozma böyiça qarorlar “Taqrizlaş siyosati”da, boşqaruv vakolatlari “Tahririy boşqaruv va tahririyat mustaqilligi siyosati”da, çetlaniş esa “Manfaatlar töqnaşuvi siyosati”da batafsil belgilanadi. Etik murojaatlar va qarorga e’tirozlar qoidabuzarliklar, şikoyatlar va apellatsiyalar haqidagi alohida siyosatlar böyiça köriladi. Uşbu sahifa ularning tartiblarini almaştirmaydi.

A’zolik, ma’lumotlarni tuzatiş va kelişilgan majburiyatlarga oid savollar i_m_jurnal@tiiame.uz manziliga yuboriladi. Hujjat tasdiqlanib, rasman joylaştirilgandan keyin qöllanadi. Tasdiqlaş va keyingi özgartiriş sanalari tahririy hisobda qayd etiladi; yangi tahrir avvalgi tarkib yoki oldingi faoliyat haqida notöğri tasavvur yaratiş uçun işlatilmaydi.

Uslubiy yöriqnomalar va mezonlar

Hay’atni şakllantiriş va baholaşda COPEning tegişli tavsiyalari, ilmiy jurnallar şaffofligi va sifatiga oid e’lon qilingan mezonlar hisobga olinadi. Quyida belgilangan tayinlaş va faoliyat şartlari jurnalning içki qoidalaridir.

Sahifa boşiga


ISSN 2181-1369 (Online)