Tahririy boşqaruv va tahririyat mustaqilligi siyosati

Uşbu siyosat ta’sisçi, noşir va tahririyat örtasidagi vakolatlarni, tahririy qarorlarni qabul qiliş va vakolat topşiriş tartibini, şuningdek ilmiy baholaşni ma’muriy, moliyaviy va şaxsiy ta’sirdan himoya qiliş çoralarini belgilaydi.

01. Maqsad va taşkiliy asos

“Irrigatsiya va melioratsiya” jurnalining ta’sisçisi va noşiri — “Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti (keyingi örinlarda — Institut). Institut jurnal faoliyatining taşkiliy asosini ta’minlaydi, tahririyat esa materiallarni ilmiy baholaş va tahririy qarorlar uçun javob beradi.

Tahririyat mustaqilligi jurnalning e’lon qilingan qoidalari doirasida manfaatdor şaxslarning noörin aralaşuvisiz asoslangan qaror qabul qiliş imkoniyatini anglatadi. U qarorlar sifati, tartiblarga rioya etiş va aniqlangan xatolarni tuzatiş uçun javobgarlik bilan birga amal qiladi.

Siyosat barça tahririy materiallar va naşr şakllariga, jumladan maxsus sonlar va taklif etilgan maqolalarga tatbiq etiladi. Muallifning Institutga mansubligi, lavozimi yoki tahririyat bilan aloqasi maqolani qabul qilişda imtiyozli tartib yaratmaydi.

02. Vakolatlarni ajratiş

  • Institut moliyalaştiriş, kadrlar va texnik ta’minot, tayinlaşlarni rasmiylaştiriş, naşriyot infratuzilmasining işlaşi hamda qabul qilingan noşirlik majburiyatlarining bajarilişini ta’minlaydi.
  • Boş muharrir ilmiy va tahririy faoliyatga rahbarlik qiladi, siyosatlarning qöllanişini ta’minlaydi, tahririy vakolatlarni taqsimlaydi va sifat nazorati tizimi uçun javob beradi.
  • Vakolatli muharrirlar hujjatlaştirilgan topşiriq doirasida qaror yoki tavsiya beradi.
  • Tahrir hay’ati ilmiy rivojlaniş va faoliyat sifati böyiça maslahat beradi; uning tarkibi va vazifalari alohida “Tahrir hay’ati siyosati” bilan belgilanadi.

Institut tahririyat bilan budjet, resurslar, umumiy strategiya va taşkiliy natijalarni muhokama qilişi mumkin. Bu vakolat alohida maqola böyiça istalgan qarorni belgilab beriş, uni qabul qilişni talab etiş yoki obrö yoxud tijoriy manfaatlarni himoya qiliş uçun ilmiy asoslangan xulosalarni naşr etişga tösqinlik qilişni qamrab olmaydi.

Resurslardagi özgarişlar boş muharrir bilan, ularning amaldagi majburiyatlarga ta’siri baholangan holda muhokama qilinadi. Moliyalaştiriş, kadrlar qarorlari va texnik kiriş huquqlari muayyan tahririy qarorga majburlaş vositasi sifatida işlatilmaydi.

03. Boş muharrirni tayinlaş va uning hisobdorligi

Boş muharrirni tayinlaş soha böyiça malaka, tahririy tajriba, kasbiy halollik va vazifalarni bajariş imkoniyati hujjatlaştirilgan tarzda baholangandan keyin Institut tomonidan rasmiylaştiriladi. Nomzodni körib çiqişda manfaatlar töqnaşuvi bölmagan mutaxassislarning fikri olinadi. Tayinlaşdan oldin nomzod muhim manfaatlari va boşqa tahririy majburiyatlarini oşkor qiladi.

Uşbu siyosat kuçga kirgandan keyingi yangi tayinlaşlar va vakolatni uzaytirişlar uçun uç yillik muddat belgilanadi. Vakolatlar, vazifalar, hisobot tartibi, uzaytiriş, faoliyatni tugatiş va nizolarni hal etiş şartlari yozma qayd etiladi. Baholaş natijalariga köra qayta tayinlaş mumkin; avtomatik uzaytiriş qöllanmaydi.

Faoliyat yiliga kamida bir marta baholanadi; tartiblar sifati, qarorlarning asoslanganligi, muddatlar, murojaatlar bilan işlaş va jurnal haqidagi axborotning töğriligi hisobga olinadi. Daromad, qabul qilingan maqolalar uluşi va iqtiboslar ösişi muharrir muvaffaqiyatining mustaqil mezoni sifatida qöllanmaydi.

Vakolatni muddatidan oldin tugatiş hujjatlaştirilgan asoslar, muharrirni xabardor qiliş va izoh beriş imkoniyatini talab etadi. Sifatsiz maqolani qabul qilişdan vijdonan boş tortiş, asoslangan tanqidni naşr etiş yoki qoidabuzarlik haqida xabar beriş çetlatişga asos bölmaydi. Nizoli holatlar 7-bölimdagi mustaqil tartib asosida körib çiqiladi.

04. Tahririy qarorlar va vakolat topşiriş

Taqrizga yuboriş, qayta işlaş, qabul qiliş yoki rad etiş haqidagi qarorni boş muharrir yoxud manfaatlar töqnaşuvi bölmagan vakolatli muharrir qabul qiladi. Jurnal mavzusiga moslik, ilmiy asoslanganlik, dalillar sifati va etik talablarga rioya etiş qarorga asos böladi. Ekspert baholaşi “Taqrizlaş siyosati” bilan tartibga solinadi.

Vakolat topşirilganda mas’ul muharrir, aniq qölyozma yoki yönaliş, vakolat hajmi va qöşimça tasdiq zarurati qayd etiladi. Muallif unga bildirilgan qaror uçun kim javobgarligini aniqlay olişi kerak. Vazifani topşiriş tahririyatni tartibga rioya qiliş javobgarligidan ozod etmaydi.

Hay’at, taqrizçilar va taklif etilgan mutaxassislarning tavsiyalari mazmunan hisobga olinadi, ammo qarorni ma’muriy ovoz berişga aylantirmaydi. Maqolaga taklif, maxsus son böyiça kelişuv yoki rahbar körsatmasi belgilangan baholaş örnini bosmaydi.

Yangi muhim ma’lumot, aniqlangan xato yoki asoslangan apellatsiya mavjud bölsa, sabablari qayd etilgan holda qaror qayta körib çiqilişi mumkin. Çetlangan boş muharrir tayinlangan mustaqil muharrir qarorini tasdiqlamaydi va bekor qilmaydi. Noşir tahririy apellatsiya tartibini ma’muriy körsatma bilan almaştirmaydi.

05. Moliyaviy va texnik vazifalarni ajratiş

Maqola böyiça qaror qabul qiladigan muharrirlar uning tölovi, tölovdan ozod qiliş yoki individual moliyaviy kelişuv masalasini körib çiqmaydi. Bu vazifalar alohida tayinlangan ma’muriy xodim yoki Institut bölinmasiga yuklanadi. Xodimlar soni çeklangan taqdirda ham bu vazifalar turli şaxslar örtasida taqsimlanadi.

Yordam miqdori, xarajatlarni qoplaş manbasi va muallifning moliyaviy holati ekspert tanlaş, qölyozmani baholaş va qarorga ta’sir qilmaydi. Muharrir va xodimlarga alohida maqolani qabul qilgani uçun haq belgilanmaydi. Tölovlar va xarajatlarni qoplaş şartlari tegishli alohida siyosatda e’lon qilinadi.

Texnik mutaxassislar platforma va materiallar bilan tasdiqlangan amallarni bajaradi. OJSdagi ma’muriy kiriş huquqi ilmiy qarorni özgartiriş, taqrizni almaştiriş, e’tirozlarni öçiriş yoki tahririy ruxsatsiz qölyozmani naşr etiş vakolatini bermaydi.

06. Manfaatlar töqnaşuvida mustaqil körib çiqiş

Manfaatlar töqnaşuvi mavjud bölsa, vakolat boşqa malakali muharrirga beriladi. Boş muharrir örinbosari bu vazifani faqat mustaqilligi tasdiqlanganda bajarişi mumkin; lavozim nomi haqiqiy munosabatlarni tekşiriş örnini bosmaydi.

Muallif boş muharrir, uning bevosita rahbari yoki içki muharrir xizmat jihatidan boğliq bölgan boşqa şaxs bölsa, boşqa taşkilotdan munosib muharrir tayinlanadi. Tadqiqot institutsional manfaatlarga jiddiy taalluqli bölib, içki çetlaniş mustaqillikni ta’minlamasa ham şu yondaşuv qöllanadi.

Manfaatlar töqnaşuvi bölmagan hay’at a’zosi taşqi muharrirni tanlaşni taşkil etadi, uning malakasi, aloqalari va yozma roziligini tekşiradi. Tayinlaş, vakolatlar va çetlaniş asosi qayd etiladi. Manfaatdor şaxs örniga tayinlanadigan muharrirni tanlamaydi va uning qarorini nazorat qilmaydi; kotibiyat texnik yordamni ta’minlaydi.

Töqnaşuvlar ta’rifi va ularni oşkor qiliş majburiyatlari “Manfaatlar töqnaşuvi siyosati”da belgilanadi. Mustaqil taqriz tartibi va bunday körib çiqişni maqolada körsatiş “Taqrizlaş siyosati” bilan tartibga solinadi.

07. Bosimdan himoya va nizolarni hal etiş

Maqolani ilmiy baholaşga aloqasiz sabablar bilan qabul qiliş yoki rad etiş talablari, xizmat oqibatlari bilan tahdid qiliş, muhim xatoni yaşirişga uriniş va mustaqil iştirokçilarni tanlaşga aralaşiş qayd etilişi kerak. Muharrir işga oid yozişmalarni saqlaydi va aralaşuv haqida rasmiy kanal orqali xabar beradi.

Murojaat boş muharrirga taalluqli bölsa, mazmunan körib çiqiş uçun uning öziga emas, manfaatlar töqnaşuvi bölmagan mas’ul şaxsga yuboriladi. Tahririyat mustaqilligiga oid murakkab nizo uçun kamida uç mutaxassisdan iborat guruh tuziladi; köpçilik, jumladan rais, Institutdan taşqaridagi va manfaatlar töqnaşuvi bölmagan şaxslar bölişi kerak. Nizo Institut rahbariyatiga taalluqli bölsa, körib çiqiş töliq taşqi tarkibga topşiriladi.

Nizo taraflariga guruh tarkibi va izohlarni taqdim etiş tartibi bildiriladi. Manfaatlar töqnaşuviga oid asoslangan e’tirozlar masala mazmunan körib çiqilişidan oldin tekşiriladi. Institutning taşkiliy yordami guruh xulosalarini oldindan belgilab beriş huquqini bermaydi.

Guruh vakolat va tartiblarga rioya etilishini baholaydi hamda aralaşuvni tugatiş, mas’ul şaxsni almaştiriş, kiriş huquqini tiklaş yoki mustaqil qayta körib çiqiş kabi çoralarni tavsiya qiladi. U maqolani ma’muriy qaror bilan qabul qilmaydi. Natija va çoralar hujjatlaştiriladi; maxfiylik talablari doirasida taraflarga xabar beriladi. Muammo haqida vijdonan xabar beriş javob tariqasidagi tazyiqqa sabab bölmasligi kerak.

08. Kiriş huquqlari va hujjatlaştiriş

Tahririy tayinlaşlar, çetlanişlar, qaror asoslari va muhim özgarişlar OJS yoki boşqa himoyalangan tahririy hisob tizimida saqlanadi. Qayd tuzatilganda özgariş tarixini kuzatiş mumkin bölişi kerak; soxta taqrizlar, sanalar va tasdiqlar yaratiş taqiqlanadi.

Kiriş huquqi xizmat zaruratiga köra beriladi va vazifa özgarganda, şaxs çetlanganda yoki uning işi tugaganda qayta körib çiqiladi. Administratorning texnik imkoniyatlari taşkiliy qoidalar va amallar hisobi bilan çeklanadi; ular ilmiy vakolat hisoblanmaydi. Maxfiy materiallar rahbariyat yoki moliyaviy xodimlarga faqat lavozimi sababli taqdim etilmaydi.

Avtomatlaştirilgan vositalardan tegishli siyosat doirasida va inson nazorati ostida foydalaniladi. Vosita mustaqil tahririy qaror qabul qiluvçiga aylanmaydi. Sun’iy intellekt, maxfiylik va saqlaşning batafsil qoidalari alohida hujjatlarda belgilanadi.

09. Sifat nazorati va şaffoflik

Boş muharrir yiliga kamida bir marta Institut va hay’atga tartiblarga rioya etiş, yuklama, muddatlar, murojaatlar, tuzatişlar va zarur yaxşilanişlar haqida umumlaştirilgan baho taqdim etadi. Hisobot anonim taqrizçilar şaxsini oşkor qiliş yoki qölyozmalarga çeksiz kiriş berişni anglatmaydi.

Saytda ta’sisçi, noşir, muharrirlar, ularning taşkilotlari va rasmiy aloqalar haqidagi ma’lumotlar yangilab boriladi. Muddatlar, tarkib, indekslanish va qöllanadigan xizmatlar haqidagi bayonotlar tekşiriladigan bölişi kerak. Oçiq axborot faqat rejalashtirilgan imkoniyatlarni emas, amaldagi holatni aks ettiradi.

E’lon qilingan naşr jadvalidan çetlaşişlar hujjatlar asosida qayd etiladi va izohlanadi. Sonlar tarixi saytning tegishli bölimida oçib beriladi; uzilişlarning noma’lum sabablari taxminlar bilan töldirilmaydi. Sonni töldiriş uçun ilmiy talablar pasaytirilmaydi.

10. Faoliyat davomiyligi va siyosatning qöllanişi

Boş muharrir almaşganda yoki vaqtinça vazifasini bajara olmaganda Institut muddati va vakolatlari belgilangan malakali vazifani bajaruvçini tayinlaşni rasmiylaştiradi. Yakunlanmagan materiallar, murojaatlar va zarur qaydlar hujjatlaştirilgan holda topşiriladi. Tayinlaş avvalgi çetlanişlarni bekor qilmaydi va qarorlarni özboşimçalik bilan qayta körib çiqişga asos bölmaydi.

Tahririy qoidalardagi özgarişlar boş muharrir va hay’at iştirokida tayyorlanadi, taşkiliy imkoniyatlar bilan muvofiqlaştiriladi va haqiqiy kuçga kiriş sanasi bilan e’lon qilinadi. Allaqaçon topşirilgan qölyozmalarga ta’sir qiladigan muhim özgarişlar tegishli mualliflarga bildiriladi. Yangi qoidalar oldingi işlarni öşa paytda mavjud bölmagan talablar asosida bajarilgan deb körsatiş uçun işlatilmaydi.

Uşbu siyosat tasdiqlanib, rasman joylaştirilgandan keyin qöllanadi. Taqrizlaş, hay’at a’zoligi, manfaatlar töqnaşuvi, şikoyatlar, etik tekşiruvlar va naşrlarni tuzatiş tartiblari tegishli alohida siyosatlarda belgilanadi.

Rasmiy murojaat kanali: i_m_jurnal@tiiame.uz

Murojaatda masala tahririy boşqaruv yoki mustaqillikka taalluqli ekanini körsatiş kerak. Tahririyat kanalidan foydalaniş töqnaşuv yaratsa, 7-bölimga muvofiq mustaqil körib çiqişni sörab, Institutning rasmiy aloqalari orqali murojaat yuboriş mumkin.

Uslubiy yöriqnomalar

Siyosatda tegishli xalqaro tavsiyalar hisobga olingan. Aniq boşqaruv tartiblari va vakolat muddatlari jurnalning içki qoidalaridir.

Sahifa boşiga


ISSN 2181-1369 (Online)