Maxfiylik töğrisidagi nizom

Sayt foydalanuvçilari, mualliflar, taqrizçilar va tahririy jarayonning boşqa iştirokçilari şaxsiy ma’lumotlariga işlov beriş, naşr etilmagan materiallarni himoya qiliş va şaxsiy axborotga oid huquqlarni amalga oşiriş qoidalari.

01. Qöllaniş doirasi va mas’ul taşkilot

Nizom jurnal saytiga kiriş, Open Journal Systems (OJS) tizimida röyxatdan ötiş, qölyozmalarni topşiriş va körib çiqiş, taqrizlaş, naşr etiş, yozişmalar va murojaatlarni körib çiqişda axborotga işlov berişga tatbiq etiladi. U mualliflar, taqrizçilar, muharrirlar, öquvçilar va ma’lumotlari tahririyatga kelib tuşadigan boşqa şaxslarni qamrab oladi.

Jurnalning şaxsiy ma’lumotlariga işlov beriş va ularni himoya qilişni taşkil etiş uçun uning ta’sisçisi va noşiri — «Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti» Milliy tadqiqot universiteti (keyingi örinlarda — Institut) mas’ul. Tahririyat va vakolatli texnik bölinmalar berilgan vakolat doirasida işlaydi. Institut ma’lumotlarga işlov beriş va himoya qiliş uçun mas’ul bölinma yoki mansabdor şaxsni belgilaydi; murojaatlar tahririyat orqali qabul qilinadi.

Maxfiylik masalalari böyiça aloqa: i_m_jurnal@tiiame.uz. Institutning poçta manzili: Özbekiston Respublikasi, 100000, Toşkent şahri, Qori Niyoziy köçasi, 39. Murojaatda jurnal va uni körib çiqiş uçun zarur bölsa, tegişli hisob, qölyozma yoki maqola körsatilişi lozim.

Huquqiy asos — Özbekiston Respublikasining 02.07.2019 sanadagi ÖRQ-547-son «Şaxsga doir ma’lumotlar töğrisida»gi Qonuni amaldagi tahriri va uni bajariş uçun qabul qilingan majburiy hujjatlar. Huquq va majburiyatlar Özbekiston qonunçiligi bilan belgilanadi; kasbiy naşriy tavsiyalar qöşimça qöllanadi va qonunni almaştirmaydi. Institut ma’lumotlar bazasi mulkdori va (yoki) operator sifatida haqiqiy vazifalari hamda Qonunning 31-moddasidagi majburiyatlari doirasida işlovni taşkil etadi.

02. Qanday ma’lumotlar va qaysi manbalardan olinadi

  • Hisob va kasbiy profil: ism, familiya, elektron poçta, tizimga kiriş ma’lumotlari, taşkilot, mamlakat, til, jurnaldagi vazifa, ilmiy qiziqişlar va ixtiyoriy taqdim etilgan identifikatorlar, masalan ORCID.
  • Tahririy materiallar: qölyozmalar, hammualliflar haqidagi axborot, ilova xatlari, bayonotlar, taqrizlar, tahririy qarorlar, muloqot tarixi va ilmiy halollikni tekşiriş uçun zarur hujjatlar.
  • Murojaatlar va majburiy hisob: sörovlar mazmuni, vakil vakolatini tasdiqlovçi hujjatlar, tegişli operatsiya haqiqatan ötkazilsa zarur şartnomaviy yoki hisob-kitob ma’lumotlari.
  • Texnik axborot: seans ma’lumotlari, OJS işlaşi uçun zarur harakatlar, qayd yuritiş yoqilgan bölsa — IP manzil, kiriş vaqti, brauzer, körilgan sahifalar va xatolar; aniq tarkib amalda işlatiladigan funksiyalar va oşkor etilgan sozlamalarga boğliq.

Asosiy manba — foydalanuvçining özi. Hammualliflar haqidagi axborot mas’ul muallifdan, ehtimoliy taqrizçining kasbiy ma’lumotlari oçiq ilmiy manba yoki tavsiyadan kelişi mumkin. Birinçi murojaatda şaxsga aloqa maqsadi bildiriladi hamda ma’lumotni aniqlaştiriş yoki ixtiyoriy muloqotdan voz keçiş imkoniyati beriladi.

Majburiy va ixtiyoriy maydonlar farqlanişi kerak. Muayyan operatsiya uçun zarurat, asos va himoyalangan uzatiş usuli belgilanmasa, pasport ma’lumotlari, uy manzili, töliq bank rekvizitlari yoki nozik axborot yuklanmaydi. Mas’ul muallif hammualliflarni ularning ma’lumotlari uzatilişidan xabardor qilişi va tegişli asosni ta’minlaşi kerak; vakolatsiz ularning nomidan rozilik bera olmaydi.

03. Foydalaniş maqsadlari, asoslari va çegaralari

Ma’lumotlar hisoblarni yaratiş va yuritiş, iştirokçilar bilan aloqa, ekspertiza va qarorlarni taşkil etiş, naşr va metama’lumotlarni tayyorlaş, ilmiy yozuvni tuzatiş, murojaatlarni körib çiqiş, sayt xavfsizligi va majburiy talablarni bajariş uçun işlatiladi. Axborot hajmi muayyan vazifaga mos bölişi kerak.

Işlov Qonunning 18-moddasida nazarda tutilgan aniq asos bilan amalga oşiriladi: rozilik, şaxs bilan şartnomani yoki uning söroviga köra şartnomadan oldingi çoralarni bajariş zarurati, qonuniy majburiyatni bajariş yoxud mazkur moddada belgilangan boşqa tegişli asos. Har bir operatsiya uçun zarurat, hajm va çeklovlar aniqlanadi. Ilmiy halollik yoki jurnal manfaatini tilga oliş istalgan ma’lumotga işlov berişga şartsiz ruxsat bermaydi.

Rozilikdan oldin maqsad, ma’lumotlar tarkibi, möljallangan oluvçilar va işlov şartlari tuşuntiriladi. 21-moddaga köra rozilik olinganini tasdiqlaş imkonini beradigan şaklda rasmiylaştiriladi; şaxsga doir maxsus ma’lumotlarga işlov asosi rozilik bölsa, yozma şakl, jumladan elektron hujjat talab etiladi. Maqsad özgarişi 19-modda tartibida rozilik oliş bilan rasmiylaştiriladi. Nizom bilan tanişiş oşkor etilmagan maqsadlarga ruxsat emas.

Röyxatdan ötiş yoki maqola topşiriş reklama obunasini anglatmaydi. Şaxsiy aloqa röyxatlari sotilmaydi, ijaraga berilmaydi va aloqasiz tijoriy tarqatmalarda işlatilmaydi. Tanlangan funksiya uçun haqiqatan zarur ma’lumot bölmasa, uşbu funksiya işlamasligi mumkin; ixtiyoriy ma’lumotdan voz keçiş ilmiy qarorga ta’sir qilmasligi kerak.

Voyaga yetmagan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati çeklangan şaxslar uçun 21-moddadagi vakillik va yozma rozilik talablari qöllanadi. Vafot etgan hamda sud tomonidan vafot etgan deb e’lon qilingan yoki bedarak yöqolgan deb topilgan şaxslar böyiça merosxörlar vakolati şu modda asosida tekşiriladi. Qarindoşlik, lavozim yoki maqola topşiriş qonundagi vakolat örnini bosmaydi. Şaxsiy ma’lumotga işlov roziligi tadqiqotda iştirok etiş roziligini almaştirmaydi.

04. Oçiq ilmiy yozuv va yopiq ma’lumotlar

Maqola qabul qilingaç, mualliflikni körsatiş va iqtibos keltiriş uçun zarur kelişilgan axborot e’lon qilinadi: mualliflar ismi, taşkilotlari, sarlavha, annotatsiya, kalit sözlar, bibliografik ma’lumotlar, berilgan bölsa DOI, naşr uçun taqdim etilgan ORCID va zarur bayonotlar. Ilmiy yozişma manzili faqat aniq kelişilgan aloqa sifatida e’lon qilinadi; tizimga kiriş poçtasi avtomatik oçiq bölmasligi kerak. Şaxsiy ma’lumotlarni hamma foydalanişi mumkin bölgan manbalarga kiritiş uçun Qonunning 29-moddasiga muvofiq yozma rozilik rasmiylaştiriladi.

Naşrlar va oçiq metama’lumotlar ilmiy qidiruv tizimlari, kataloglar va repozitoriylar orqali tarqalişi mumkin. DOI Crossref orqali röyxatga olinganda yuborilgan bibliografik yozuv uning oçiq xizmatlarida mavjud böladi; yopiq profillar, parollar, yozişmalar va naşr etilmagan taqrizlar bunday yozuvga kiritilmaydi. Uşbu tarqaliş yöllarini tilga oliş jurnal muayyan bazada indekslanganini bildirmaydi.

Naşr etilgan maqolaning CC BY 4.0 litsenziyasi foydalanuvçi profillari va tahririy hujjatlarni oçiq qilmaydi hamda şaxsiy hayot huquqlarini bekor qilmaydi. Tadqiqot iştirokçilarini aniqlaş mumkin bölgan axborot faqat tegişli etik talablar va Xabardor qilingan holdagi rozilik siyosati bajarilganda naşr etiladi.

Hisobni yopiş naşr etilgan maqolani retraksiya qiliş bilan teng emas. Ilmiy yozuvdagi şaxsiy ma’lumotni tuzatiş yoki öçiriş sörovlari tegişli huquq va tuzatiş qoidalari asosida alohida köriladi. Tahririyat mustaqil oluvçilardagi barça nusxalarni öçirişni va’da qilmaydi, biroq öz mas’uliyati doirasida zarur çoralarni köradi va talab etilganda oluvçilarni xabardor qiladi.

05. Qölyozmalar, taqrizlar va nozik axborotga kiriş

Kiriş xizmat zarurati va vazifaga qarab beriladi: mualliflarga — öz materiallari va ularga möljallangan yozişmalar; taqrizçilarga — biriktirilgan material va yetarli kontekst; muharrir va xodimlarga — topşirilgan vazifa doirasidagi axborot. Tahrir hay’ati a’zoligi yoki Institutda işlaş barça hujjatlarni köriş huquqini bermaydi. Vakolat tugaganda kiriş qayta körib çiqiladi.

Ikki tomonlama anonim taqrizda mualliflar va taqrizçilar şaxsini oçadigan axborot odatiy ekspertiza davomida boşqa tomonga berilmaydi. Şaxsni aniqlaş imkonini beradigan fayllar va texnik metama’lumotlar tekşirilişi kerak. Taqrizçi tanlaş va mustaqillik qoidalari tegişli siyosatlarda belgilangan; taqrizçi nomi yoki taqrizini oçiq e’lon qiliş alohida tegişli asosni talab qiladi va ortga qaytib joriy etilmaydi.

Naşr etilmagan materiallardan şaxsiy tadqiqotlarda foydalaniş, ularni begonalarga beriş yoki taşqi generativ sun’iy intellekt xizmatlariga yuklaş mumkin emas. Vositalardan ruxsat etilgan foydalaniş alohida sun’iy intellekt siyosati bilan tartibga solinadi. Yordamçi yoki maslahatçiga beriş faqat tahririyatning oldindan ruxsati, manfaatlar töqnaşuvi tekşiruvi va maxfiylik majburiyati bilan mumkin.

Mualliflar tadqiqot iştirokçilarining şaxsiy ma’lumotlarini zarur miqdor bilan çeklaydi va imzolangan rozilik blankalarini oçiq ilovalarga kiritmaydi. Tekşiruvda tahririyat kelişilgan kanal orqali yetarli va mutanosib tasdiqlarni söraydi. Etik işlarda mutlaq sir saqlaş va’da qilinmaydi: adolatli körib çiqiş uçun zarur axborot manfaatdor tomonlar yoki vakolatli taşkilotga, hajmni çeklaş va aloqasiz şaxslarni himoya qiliş bilan berilişi mumkin.

06. Oluvçilar, taşqi xizmatlar va transçegaraviy işlov

Belgilangan maqsadlar doirasida Institutning vakolatli bölinmalari, tayinlangan muharrir va taqrizçilar hamda tegişli asosda jalb etilgan texnik xizmat yetkazib beruvçilar kiriş olişi mumkin. Saytni joylaştiriş, xizmat xabarlarini yetkaziş yoki boşqa qöllab-quvvatlaş uçun uzatiş faqat zarur hajmda, maxfiylik, xavfsizlik, keyingi uzatiş va işlovni tugatiş majburiyatlari belgilangan holda mumkin.

Taşqi matn tekşiriş xizmati yoki integratsiya töliq qölyozma yoxud şaxsiy axborotni yaşirin uzatiş uçun işlatilmaydi. Ulaşdan oldin yuboriladigan ma’lumotlar, maqsadlar, oluvçi, saqlaş şartlari, işlov joyi va uzatiş maqbulligi baholanadi. Amalda işlatiladigan xizmat va muhim şartlar foydalanuvçiga tegişli işlovdan oldin uşbu sahifada yoki alohida tuşunarli xabarda bildirilişi kerak.

Transçegaraviy uzatiş 15-modda, xorijda saqlaş va işlov beriş esa Qonunning 27¹-moddasi asosida ham baholanadi. Uşbu modda biometrik va genetik ma’lumotlarni, şuningdek Özbekistonda faoliyat yurituvçi telekommunikatsiya operatorlaridagi xizmat foydalanuvçilari ma’lumotlarini Özbekistonda saqlaşni talab qiladi. Boşqa ma’lumotlarni xorijda saqlaş va qayta işlaş faqat qonundagi şart bajarilganda mumkin: davlatning bir xil himoyani ta’minlaşi tan olinganda; tasdiqlangan talablarga mos şartnomaviy şartlar yoki korporativ qoidalar bölganda; yoxud vakolatli organ tasdiqlagan röyxatdagi standartlarga rioya etilganda. Rozilikning özi bu şartlarni almaştirmaydi.

Davlat organi, sud yoki asoslangan qoidabuzarlik xabarini körayotgan taşkilotga axborot faqat tegişli asos va zarur hajmda beriladi. Foydalanuvçi qonunda nazarda tutilgan holat va tartibda oluvçilar va harakatlar haqida xabardor qilinadi. Mustaqil taşqi sayt öz şartlariga ega; bu jurnalning özi amalga oşirgan uzatiş uçun mas’uliyatini bekor qilmaydi.

Institut 20-moddaga köra röyxatga oliş majburiy bölgan bazalarni röyxatdan ötkazişni ta’minlaydi; tasdiqsiz röyxatdan ötganlik yoki muayyan joyda saqlaniş da’vo qilinmaydi. 23-moddaga köra şaxs bazaga kiritilganda maqsad va huquqlar haqida, uçinçi şaxsga uzatilganda esa 3 kun içida yozma xabardor qilinadi, mazkur moddaning bevosita istisnolari bundan mustasno. Xabardor qiliş istisnosi qonunning boşqa talablaridan ozod etmaydi. Oçiq metama’lumotni uzatiş yopiq tahririy hujjatni berişga ruxsat emas.

07. Cookies, statistika va xabarlar

OJS tizimiga kiriş va seansni saqlaş uçun texnik zarur cookies işlatilişi mumkin. Brauzerda ularni bloklaş kiriş yoki material topşirişni buzişi mumkin. Oçiq maqolalarga kiriş ixtiyoriy reklama kuzatuviga rozilikka boğliq bölmasligi kerak.

Röyxatdan ötiş analitik yoki reklama cookies fayllari va taşqi kuzatuvga avtomatik ruxsat bermaydi. Ulardan foydalaniş maqsad, yetkazib beruvçi va muddat oşkor qilingaç hamda talab etiladigan rozilik olingaç mumkin. Tegişli qoidalarda nazarda tutilgan tanlaş va qaytarib oliş imkoniyatlari mavjud bölişi kerak; ixtiyoriy vositalar zarur rozilikdan oldin yoqilmaydi.

Foydalaniş statistikasi şaxsni aniqlovçi axborotni kamaytirgan holda şakllantiriladi; tadqiqot va statistik maqsadlarda şaxssizlantiriş talablari bajariladi. Umumlaştirilgan hisoblagiç borligi dastlabki texnik qaydlarda şaxsiy ma’lumot yöqligini isbotlamaydi. Bunday qaydlar oşkor etilgan maqsad va çeklangan muddat uçun alohida qayta işlanadi.

Topşiriş, taqriz va xavfsizlik xizmat xabarlari jurnalning işlatilayotgan funksiyasiga boğliq. Ixtiyoriy yangilik va marketing xabarlari alohida tanlov hamda qulay rad etiş usulini talab qiladi. Ulardan voz keçiş faol qölyozma böyiça zarur yozişmani töxtatmaydi va baholaşga ta’sir qilmaydi.

08. Saqlaş muddatlari, öçiriş va zaxira nusxalar

  • Hisob va aloqa ma’lumotlari faol vazifa yoki sörovga xizmat qiliş uçun zarur davrda saqlanadi; hisob yopilganda öçiriladigan ma’lumotlar va alohida majburiy saqlaş asosiga ega axborot ajratiladi.
  • Tahririy hujjatlar körib çiqiş, halollikni tekşiriş va asoslangan nizolarni hal etiş uçun tegişli muddatlarda saqlanadi; qölyozmani rad etiş barça qaydlarni darhol yöq qilişni ham, ularni muddatsiz saqlaş ruxsatini ham anglatmaydi.
  • Naşr etilgan maqolalar va zarur bibliografik axborot şaxs huquqlari va majburiy qarorlar hisobga olingan ilmiy yozuv sifatida saqlanadi; hisob-kitob va huquqiy hujjatlar özlariga belgilangan muddatlarda saqlanadi.
  • Texnik qaydlar va vaqtinçalik fayllar uçun aniq vazifa bilan asoslangan muddat belgilanadi; zarurat tugagaç, keyingi saqlaşning qonuniy asosi bölmasa, ma’lumotlar öçiriladi yoki tegişli tarzda şaxssizlantiriladi.

Rozilikka asoslangan işlov muddati şu asos tugagaç avtomatik uzaytirilmaydi. Aniq muddat yoki uni belgilaş mezonlari ma’lumot yiğilganda va sörov böyiça bildiriladi. Alohida siyosatdagi tadqiqot ma’lumotlarini saqlaş muddati jurnalning barça profillari va şaxsiy hujjatlari uçun şartsiz muddat emas.

Jurnal materiallarining har oy zaxira nusxasi olinib, nusxalar Institut data-markazi va kutubxonasida saqlanişi nazarda tutilgan. Yopiq axborot bor nusxalarga kiriş çeklanişi kerak; zaxira nusxa oçiq kutubxona materiali emas. Bu tiklaşning texnik çorasi bölib, şaxsiy ma’lumotlarni muddatsiz saqlaş uçun mustaqil asos hisoblanmaydi.

Öçiriş işçi tizimlar va zaxira nusxalarni hisobga olişi kerak. Nusxalar uçun majburiy muddatlar doirasida hujjatlaştirilgan yangilaş va öçiriş davri belgilanadi; tizim tiklanganda çiqarilgan ma’lumot odatiy işlovga qaytarilmaydi. Muayyan iş yuritiş uçun axborotni saqlaş qonuniy asos, çeklangan kiriş va iş tugagaç zaruratni qayta baholaşni talab qiladi.

Yöq qiliş 17-modda asoslarida, jumladan maqsadga erişilganda, rozilik qaytarib olinganda, kelişilgan muddat tugaganda va sud qarori qonuniy kuçga kirganda amalga oşiriladi. Muayyan axborotni boşqa majburiy norma böyiça saqlaş kerak bölsa, tahririyat şu normani körsatadi va saqlaşni tegişli hajm bilan çeklaydi. Iş tarixini saqlaşga qiziqişning özi yöq qiliş haqidagi qonuniy talabni bekor qilmaydi.

09. Axborotni himoya qiliş va hodisalardagi harakatlar

Institut mutanosib taşkiliy va texnik çoralarni ta’minlaşi şart: huquqlarni ajratiş, şaxsiy hisoblar, himoyalangan uzatiş kanallari, dasturiy ta’minotni yangilaş, ma’muriy harakatlar nazorati va zaxiradan tiklaşni tekşiriş. Xodimlar va jalb etilgan şaxslar maxfiylikka rioya qilişi va axborotni topşirilgan vazifadan taşqari işlatmasligi kerak.

Foydalanuvçilar kiriş ma’lumotlarini himoya qilişi va şubhali kiriş haqida xabar berişi kerak. Tahririyat qölyozma yoki murojaatni körib çiqiş uçun parol yoki bir martalik tasdiqlaş kodini söramaydi. Şaxsni tekşiriş hujjatlari faqat kelişilgan usulda va zarur hajmda uzatiladi.

Yöqotiş, ruxsatsiz kiriş yoki oşkor böliş aniqlansa, mas’ul bölinma hodisani çeklaydi, zarur dalillarni saqlaydi, ta’sirlangan axborot va xavflarni baholaydi, himoyani tiklaydi va sabablarni bartaraf etadi. Institut vakolatli organlar va zarar körgan şaxslarni tegişli muddatlarda majburiy xabardor qiladi, tuşunarli axborot va zarur himoya harakatlarini bildiradi.

Hodisa haqida tahririyat aloqasi orqali holatning qisqa tavsifi yuboriladi; topilgan şaxsiy ma’lumotlar töplamining barçasini qayta yuboriş kerak emas. Tekşiruv sizib çiqqan axborotni yana tarqatiş yoki tegişli asossiz xabar bergan şaxsni oçiq körsatiş huquqini bermaydi.

Ilmiy tahririy qarorlarni insonlar qabul qiladi. Avtomatlaştiriş şaxsiy ma’lumotlarga faqat avtomatik işlov asosida qabul qilinadigan, huquqlarga ta’sir etib yuridik oqibat tuğdiradigan qarorlarga oid 24-modda kafolatlarini bekor qilmaydi; qonuniy istisnolar avtomatik mavjud deb hisoblanmaydi.

10. Huquqlar, murojaatlar va nizomni yangilaş

Tegişli qonunçilik doirasida şaxs öz ma’lumotlari mavjudligi va tarkibi, maqsadlar, asoslar va kiriş şartlari haqida axborot oliş, tuzatiş, noqonuniy yoki ortiqça işlovni töxtatib turiş va tegişli asos bölsa öçirişni talab qiliş, şuningdek rozilikni qaytarib oliş huquqiga ega. Vakolatli davlat organi yoki sudga murojaat qiliş huquqi jurnalga murojaatdan mustaqil saqlanadi. Rozilik 21-modda böyiça berilgan şaklda yoxud yozma, jumladan elektron hujjat şaklida qaytarib olinadi.

Sörov i_m_jurnal@tiiame.uz manziliga yuboriladi. Talab va yozuvni topiş uçun yetarli axborotni bayon etiş kifoya. Noqonuniy oşkor qilişning oldini oliş uçun tahririyat şaxs yoki vakil vakolatini mutanosib tekşirişi mumkin; pasport nusxasi avtomatik söralmaydi. Javob tegişli asossiz boşqa şaxs ma’lumotlari yoki maxfiy taqrizçi şaxsini oçmasligi kerak.

Qonunning maxsus muddatlari qöllanadi. Tahririy şikoyatlarning içki muddatlari ularni uzaytirmaydi. Talab rad etilsa yoki çeklansa, murojaatçiga huquqiy asos va şikoyat qiliş tartibi tuşuntiriladi; ilmiy qulaylik qonun örnini bosmaydi.

  • 11-modda: murojaat böyiça ma’lumotni özgartiriş va töldiriş — murojaat paytidan 3 kundan keçiktirmay; aniqlangan notöğrilik darhol tuzatiladi.
  • 22-modda: işlov haqida axborot berişni rad etişning yozma xabari — 10 kun içida. Bu rad etiş xabari muddati bölib, barça harakatlarni keçiktirişga umumiy ruxsat emas.
  • 24-modda: mazkur moddaga tegişli avtomatik qarorga e’tiroz körilişi natijasi haqida 10 kun içida yozma xabar beriladi.

Tahririyat faoliyatiga oid murojaatlar qöşimça ravişda Şikoyatlar va apellatsiyalarni körib çiqiş siyosati asosida köriladi. Tadqiqot iştirokçilari ma’lumotlariga işlov Xabardor qilingan holdagi rozilik siyosati hamda Ma’lumotlar va natijalarni qayta hosil qiliş siyosati bilan boğliq; ularning tartiblari bu yerda takrorlanmaydi. Nizomdagi muhim özgarişlar haqiqiy yangilaniş sanasi va tuşunarli xabar bilan beriladi; kerak bölsa yangi rozilik olinadi. Matnni özgartiriş ilgari oşkor etilmagan işlovga ortga qaytib ruxsat bermaydi.

Sahifa boşiga


ISSN 2181-1369 (Online)