Mualliflar uçun qöllanma

MUALLIFLAR UÇUN

Mualliflar uçun qöllanma

«Irrigatsiya va melioratsiya» jurnaliga qölyozmalarni tayyorlaş va topşirişga oid amaliy talablar.

Mundarija — 42 bölim

1. 1. Umumiy ma’lumot
2. 2. Qölyozma turlari va ularga qöyiladigan talablar
3. 3. Originallik va faqat bitta jurnalga topşiriş
4. 4. Onlayn topşiriş
5. 5. Topşirişdagi metama’lumotlar
6. 6. Zarur fayllar
7. 7. Fayl formatlari
8. 8. Ikki tomonlama anonim taqrizlaş
9. 9. Qölyozmani tayyorlaşga oid umumiy talablar
10. 10. Maqola sarlavhasi
11. 11. Mualliflar va taşkilotlar
12. 12. Annotatsiya
13. 13. Kalit sözlar
14. 14. Maqola tuzilişi
15. 15. Kiriş
16. 16. Usullar va natijalarni qayta hosil qiliş imkoniyati
17. 17. Natijalar
18. 18. Rasmlar va xaritalar
19. 19. Jadvallar
20. 20. Formulalar
21. 21. Muhokama
22. 22. Xulosalar
23. 23. Mualliflarning hissasi
24. 24. Moliyalaştiriş
25. 25. Etik ma’qullaş va ruxsatlar
26. 26. Iştirok etiş va naşrga rozilik
27. 27. Ma’lumotlar va koddan foydalaniş imkoniyati
28. 28. Minnatdorlik
29. 29. Manfaatlar töqnaşuvi
30. 30. Sun’iy intellektdan foydalaniş
31. 31. Atamalar, qisqartmalar va birliklar
32. 32. Qöşimça materiallar
33. 33. Adabiyotlar
34. 34. Kirill yozuvida naşr etilgan manbalar
35. 35. Yuborişdan oldingi tekşiruv va mualliflar tasdiği
36. 36. Mualliflik huquqlari va litsenziya
37. 37. Naşr tölovlari
38. 38. Qölyozmani qayta işlaş
39. 39. Korrektura va yakuniy naşr
40. 40. Tuzatişlar va naşrdan keyingi majburiyatlar
41. 41. Maxfiylik
42. 42. Aloqa va qöllanmani yangilaş

01. Umumiy ma’lumot

«Irrigatsiya va melioratsiya» — taqrizlanadigan, oçiq foydalaniş imkoniyatini taqdim etuvçi ilmiy-texnik jurnal. Muassis va naşriyot — «Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti» Milliy tadqiqot universiteti.

Jurnal irrigatsiya, melioratsiya, drenaj, gidrotexnika qurilişi, gidravlika, gidrologiya va suv resurslarini boşqariş, şu jumladan ular bilan boğliq raqamli texnologiyalar, iqlim ta’sirlari va mexanizatsiya böyiça original tadqiqotlar hamda şarhlarni qabul qiladi. Fanlararo işlar jurnalning maqsadlari va mavzulari bilan aniq boğliq bölişi kerak. Hududiy tadqiqotlarda natijalarning kengroq auditoriya uçun ilmiy ahamiyati tuşuntirilişi lozim.

Qölyozmalar özbek, rus va ingliz tillarida qabul qilinadi. Mualliflar ilmiy aniqlik, bayonning ravşanligi va til sifati uçun javob beradi. Uşbu qöllanma qölyozmani tayyorlaşning amaliy tartibini belgilaydi; batafsil axloqiy va tahririy qoidalar jurnalning tegişli siyosatlarida keltirilgan.

02. Qölyozma turlari va ularga qöyiladigan talablar

Nazariy yoki konseptual iş öz hissasining xususiyatini aniq körsatişi kerak. Taklif etilayotgan usulni sinovdan ötgan, rejalaştirilgan tajribani esa bajarilgan deb taqdim etiş mumkin emas. Mustaqil ilmiy tahlilsiz uskunaning texnik tavsifi, öquv materiali yoki işlab çiqariş hisoboti tadqiqot maqolasi uçun yetarli emas.

Barça tadqiqot va şarh maqolalari uçun yagona hajm çegarasi belgilanmaydi: matn vazifaga mutanosib, tekşiriş uçun yetarliça batafsil va takrorlardan xoli bölişi kerak. Tahririyat matnni qisqartiriş yoki yordamçi materiallarni ilovaga köçirişni taklif qilişi mumkin.

03. Originallik va faqat bitta jurnalga topşiriş

Qölyozma bir vaqtning özida boşqa jurnalda körib çiqilmasligi yoki avval çop etilgan jurnal maqolasini takrorlamasligi kerak. Tegişli naşrlar, dissertatsiya, konferensiya materiallari, tarjima, ma’lumotlardan qayta foydalaniş va ilgari joylaştirilgan versiyalar haqida topşiriş vaqtida xabar beriladi; yangi hissa nimadan iborat ekanini tuşuntiriş zarur.

Preprintning mavjudligi öz-özidan qölyozmani körib çiqişga tösqinlik qilmaydi. Repozitoriylarda joylaştiriş siyosatiga muvofiq uning havolasi, identifikatori, versiyasi va keyingi yangilanişlarini körsating. Konferensiyada çop etilgan töliq matn alohida baholanadi va avtomatik ravişda qisqa tezislarga tenglaştirilmaydi.

Plagiat, ma’lumotlarni töqib çiqariş, soxtalaştiriş, materiallardan sezilarli darajada qayta foydalanişni yaşiriş va iqtiboslar bilan manipulyatsiya qiliş taqiqlanadi. Tahririyat faqat avtomatik öxşaşlik foizini emas, balki matndagi mosliklarning xususiyatini baholaydi; bu talablarni çetlab ötişga imkon beradigan universal «ruxsat etilgan foiz» mavjud emas.

04. Onlayn topşiriş

Qölyozma jurnal tizimi orqali topşiriladi. Muallif tizimga kirişi yoki röyxatdan ötişi, mos bölimni tanlaşi, ma’lumotlarni töldirişi, fayllarni yuklaşi va yuborişni yakunlaşi kerak. Qoralamaning saqlanişi qölyozma töliq topşirilganini anglatmaydi.

Yuborgandan söng tizim bergan qölyozma raqamini saqlang va yozişmalarda undan foydalaning. Mas’ul muallif bildirişnomalarni kuzatib boradi va tahririyatga öz vaqtida javob beradi. Matnni elektron poçta orqali yuboriş faqat tahririyat bilan oldindan kelişilgan hollarda tizim orqali topşiriş örnini bosadi.

05. Topşirişdagi metama’lumotlar

• Maqola sarlavhasi, annotatsiya va kalit sözlar qölyozma tilida hamda ingliz tilida beriladi; ingliz tilidagi qölyozma uçun inglizça ma’lumotlar takrorlanmaydi. Boşqa tillardagi versiyalar amaldagi şablon yoki tahririyat söroviga muvofiq taqdim etiladi.
• Barça mualliflarning kelişilgan tartibdagi töliq ismlari, taşkilotlari, şaharlari va mamlakatlari; inglizça metama’lumotlar uçun ma’lumotlar lotin yozuvida beriladi.
• Mas’ul muallifning aloqa manzili; mavjud bölsa, haqiqiy ORCID identifikatorlari.
• Moliyalaştiriş, tegişli naşrlar, preprintlar, zarur bayonotlar va tadqiqot resurslariga havolalar.

Metama’lumotlar titul fayli va maqolaning yakuniy matniga mos kelişi kerak. Barça til versiyalarida mazmun, sonlar, birliklar, ismlar va xulosalar bir xil saqlanadi; tarjimada yangi natijalar qöşilmasligi kerak. Yakuniy yuborişdan oldin hammualliflar röyxatining töliqligi va havolalarning işlaşini tekşiring.

06. Zarur fayllar

Alohida titul fayli: sarlavha; töliq ismlar, taşkilotlar va aloqa ma’lumotlari; mas’ul muallif; mavjud bölsa, ORCID; mualliflarning hissasi; moliyalaştiriş, manfaatlar, ruxsatlar, rozilik, minnatdorçilik va mualliflikni oçib beruvçi boşqa holatlar haqidagi töliq ma’lumotlar.

Anonim qölyozma: şaxsni aniqlaş imkonini beruvçi ma’lumotlarsiz sarlavha, annotatsiya, kalit sözlar, asosiy matn, jadvallar, rasmlar, adabiyotlar va taqrizçilarga taqdim etiladigan bayonotlar. Olib taşlangan rekvizitlar örniga töliq ma’lumot tahririyatga taqdim etilganini körsating. Ilmiy jihatdan zarur usullar tavsifini yoki ruxsat mavjudligi haqidagi ma’lumotning özini olib taşlamang.

Qöşimça materiallar: tekşiriş uçun zarur ma’lumotlar, kod, ilovalar va tasvir fayllari; huquq egalarining ruxsatlari va boşqa tasdiqlovçi hujjatlar — ommaviy foydalaniş imkoniyatisiz, tahririyat uçun alohida taqdim etiladi. Materiallar repozitoriyda joylaştirilgan bölsa, aniq havola va tekşiriş uçun kiriş imkonini taqdim eting.

Qayta işlaşda qöşimça ravişda fikr-mulohazalarga javob, özgarişlar belgilangan versiya va tuzatilgan toza matn yuklanadi. Har bir faylning vazifasi uning nomi va tizimdagi tavsifidan tuşunarli bölişi kerak.

07. Fayl formatlari

Asosiy matn tahrirlanadigan DOCX formatida taqdim etiladi. Saytda rasmiy şablon e’lon qilingan bölsa, undan foydalaning; aks holda uşbu qöllanma talablariga muvofiq bir ustunli hujjat tayyorlang. PDF asl faylga qöşimça bölişi mumkin, ammo tahrirlanadigan fayl örnini bosmaydi.

LaTeX jurnalning rasmiy paketi mavjud bölganda yoki tahririyat bilan kelişilgan holda qabul qilinadi: dastlabki TEX fayli, bibliografiya, zarur uslublar, rasmlar va yiğilgan PDF bitta ZIP arxivida beriladi. Töplam tahririyat foydalana olmaydigan boğliq resurslarsiz qayta yiğiş imkonini berişi kerak.

Ma’lumotlar, kod va tasvirlar tuzilişi tuşuntirilgan holda keng tarqalgan formatlarda topşiriladi. Tahririyat bilan kelişilmagan parollar, kiriş kalitlari, makroslar yoki bajariladigan fayllarni kiritmang. Katta ma’lumotlar töplamlarini tegişli repozitoriyda joylaştiriş afzal.

08. Ikki tomonlama anonim taqrizlaş

Dastlabki tahririy baholaşdan ötgan qölyozmalar qabul qilinişidan oldin kamida ikkita mustaqil taşqi ekspert xulosasini oladi. Taqrizçilarga mualliflarning ismlari, mualliflarga esa taqrizçilarning şaxsi oşkor etilmaydi; vakolatli muharrirlar uşbu ma’lumotlardan foydalaniş imkoniga ega.

Taqrizga yuboriladigan fayllarning matni, hujjat xususiyatlari, izohlari, tuzatişlar tarixi va fayl nomlaridan ismlar hamda taşkilotlar nomlarini olib taşlang. Mualliflarni aniqlaşga imkon beradigan minnatdorçilik va rekvizitlarni tahririyatga alohida taqdim eting. Öz işlaringizga zarur manbalarni olib taşlamasdan, uçinçi şaxs nomidan xolis tarzda havola qiling. Imkon qadar ma’lumotlardan mualliflikni oşkor etmaydigan tarzda foydalaniş imkonini yarating.

Oçiq preprint ba’zan mualliflikni aniqlaş imkonini beradi, şu sababli şaxsni aniqlaşning mutlaqo imkonsizligi va’da qilinmaydi. Mualliflar ekspertlarni taklif etişi yoki ayrim ekspertlarni jalb etmaslik haqida asoslangan sörov bildirişi mumkin; ekspertlarni muharrir tayinlaydi, bunda kamida bitta ekspert mualliflar taklif qilgan röyxatdan taşqaridan tanlanadi. Tahririyat a’zolarining işlarini manfaatlar töqnaşuvi bölmagan muharrir körib çiqadi.

Dastlabki tekşiruv taşqi taqriz örnini bosmaydi. Qaror ilmiy sifat va ekspertlar tavsiyalariga asoslanadi; rasmiylaştiriş talablariga rioya qiliş, tölov va qayta işlaş maqolaning qabul qilinişini kafolatlamaydi. Tartib va taxminiy muddatlar taqrizlaş siyosatida belgilangan.

09. Qölyozmani tayyorlaşga oid umumiy talablar

Rasmiy şablonda boşqa talablar belgilanmagan bölsa, bir ustunli matn, öqiş uçun qulay Times New Roman şrifti, izçil sarlavhalar va taqrizlaşga qulay intervallardan foydalaning. Naşriyotning sahifalaş körinişini mustaqil ravişda takrorlaş talab etilmaydi.

• Sahifalarni raqamlang; ekspertlarga qulaylik yaratiş uçun satr raqamlarini ham qöşiş tavsiya etiladi.
• Matn, jadvallar va formulalar tahrirlanadigan bölişi kerak.
• Rasmlar, jadvallar, formulalar va havolalarni izçil raqamlang; har bir obyektga matnda havola bölişi kerak.
• Barça majburiy bayonotlar, adabiyotlar va tilga olingan ilovalarni kiriting.
• Hurmatga asoslangan ilmiy tildan foydalaning; kamsituvçi iboralar, stereotiplar va tadqiqot uçun ahamiyatsiz şaxsiy tavsiflarni qöllamang.

Matn hajmi, manbalar soni va rasmiylaştiriş ilmiy asoslanganlik talablarini almaştirmaydi. Şablon körsatmalari, töldirilmagan maydonlar va tasdiqlanmagan namunaviy bayonotlarni olib taşlang.

10. Maqola sarlavhasi

Sarlavha tadqiqot predmeti va xususiyatini aniq aks ettirişi, mazmunli va yetarliça qisqa bölişi kerak. Zarur bölsa, obyekt, hudud yoki tadqiqot turini körsating. Izohlanmagan qisqartmalar, reklama ohangidagi iboralar va natijalar bilan tasdiqlanmagan va’dalardan saqlaning. Turli tillardagi sarlavhalar mazmunan teng bölişi kerak.

11. Mualliflar va taşkilotlar

Töliq ismlar va mualliflarning taşkilotlarga mansubligini quyidagi ketma-ketlikda körsating: bölinma, taşkilot, şahar, mavjud bölsa, poçta indeksi, mamlakat. Taşkilotning rasmiy nomi va ismning lotin yozuvidagi barqaror şaklidan foydalaning. Har bir muallifning qaysi taşkilotga mansubligini hamda mas’ul muallifni belgilang.

Mualliflik mualliflik siyosatining barça mezonlariga javob berişni nazarda tutadi: muhim ilmiy hissa; matnni tayyorlaş yoki mazmunan tanqidiy qayta işlaş; yakuniy versiyani ma’qullaş; işning halolligi uçun javobgarlik. Lavozim, moliyalaştiriş yoki uskuna taqdim etişning özi muallif sifatida körsatiliş uçun asos bölmaydi.

Topşirilgandan söng mualliflar tarkibi yoki tartibini özgartiriş uçun tuşuntiriş, barça tegişli şaxslarning, şu jumladan qöşilayotgan va çiqarilayotgan mualliflarning yozma roziligi hamda muharrir qarori talab etiladi. Qabul qilinganidan keyingi özgarişlar ayniqsa sinçiklab körib çiqiladi.

12. Annotatsiya

Tadqiqot va şarh maqolasining annotatsiyasi har bir talab etilgan tilda bitta abzasda, köpi bilan 200 sözdan iborat holda taqdim etiladi. Tadqiqot uçun muammo va maqsad, tadqiqot dizayni va usullari, asosiy natijalar hamda xulosani; şarh uçun esa maqsad, adabiyotlarni tanlaş va tahlil qiliş yondaşuvi hamda asosiy xulosalarni qisqaça bayon eting.

Tadqiqot dizayniga mos bölsa, asosiy sonli natijalarni töğri birliklar va talqin qiliş uçun zarur bölgan noaniqlik körsatkiçlari bilan keltiring. Nazariy işda konseptual natijani körsating. Tuzilmani töldiriş maqsadida töqima ölçovlar yoki sabab-oqibat haqidagi da’volarni qöşmang.

Annotatsiya mustaqil tuşunarli bölişi kerak: unda keraksiz havolalar, izohlanmagan qisqartmalar va maqolada mavjud bölmagan ma’lumotlar bölmasin. Sonlar va xulosalarning asosiy matn hamda boşqa til versiyalariga mosligini tekşiring.

13. Kalit sözlar

Talab etilgan tillarda uçtadan öntagaça kalit söz yoki turğun söz birikmasi taqdim eting. Ular obyekt, jarayon, usul yoki qöllaniş sohasini aks ettirişi va maqolani qidirib topişga yordam berişi kerak. Sohada qabul qilingan atamalar afzal; haddan taşqari umumiy sözlar va sarlavhani töliq takrorlaşdan saqlaning.

14. Maqola tuzilişi

Tadqiqot maqolasi odatda Kiriş; Materiallar va usullar; Natijalar; Muhokama; Xulosalar, söngra bayonotlar va adabiyotlar röyxatini öz içiga oladi. Asoslangan zarurat bölsa, natijalar va muhokama birlaştirilişi mumkin. Nazariy va şarh işlarida aniq savol, yondaşuv, dalillar va xulosalar saqlangan holda boşqa mantiqiy tuzilişga yöl qöyiladi.

Asosiy matndan keyin mualliflar hissasi, moliyalaştiriş, axloqiy ma’qullaş, iştirok etiş va naşrga rozilik, ma’lumotlar va koddan foydalaniş imkoniyati, mavjud bölsa, minnatdorçilik hamda manfaatlar töqnaşuvi haqidagi ma’lumotlarni joylaştiring. AI vositalaridan foydalaniş haqidagi alohida bayonot adabiyotlar röyxatidan oldin joylaştiriladi. Zarur bölsa, belgilar röyxati va ilovalarni qöşing.

Töliq versiyada barça majburiy bayonotlar haqiqiy holatga muvofiq töldiriladi, jumladan «tatbiq etilmaydi» degan qayd ham asoslanadi. Anonim versiyada şaxsni aniqlaşga imkon beradigan rekvizitlar yaşiriladi, biroq töliq bayonotlar topşiriş paytidanoq tahririyatga taqdim etilişi kerak.

15. Kiriş

Ilmiy yoki muhandislik muammosi, uning ahamiyati va mavjud bilimlar holatini tuşuntiring; eng muhim işlarni tanqidiy körib çiqing va hal qilinmagan masalani belgilang. Maqsadni, zarur bölsa, gipotezalarni, yangilik va kutilayotgan hissani ifodalang.

Mahalliy tadqiqotda tanlangan obyekt yoki şaroitlar nima uçun umumiyroq muammoni tuşunişga yordam berişini va xulosalar qayerda qöllanişi mumkinligini körsating. Tahlilni manbalar röyxati bilan almaştirmang va adabiyotlarni yetarliça qidirmasdan tadqiqotlar mavjud emasligini da’vo qilmang.

16. Usullar va natijalarni qayta hosil qiliş imkoniyati

Tavsif malakali tadqiqotçiga jarayonni baholaş va imkon bölsa, uni takrorlaş imkonini berişi kerak. Standart usullarga havola qiling, özgarişlarni batafsil tuşuntiring. Quyidagi talablar iş dizayniga muvofiq qöllanadi; ular sanab ötilgan barça tadqiqot turlarini ötkazişni talab qilmaydi. Ma’lumotlar va natijalarni qayta hosil qiliş siyosati hamda maxsus materiallar va texnologiyalar siyosatining tegişli talablariga rioya qiling.

Dizayn va boşlanğiç ma’lumotlar. Tadqiqot savoli, joyi va davri, obyektlar va tahlil birliklari, ma’lumotlarning kelib çiqişi, kiritiş va çiqariş mezonlari, tanlanma hajmi va uning asosini körsating. Ma’lumotlarni yiğiş, tozalaş, yetişmayotgan qiymatlar, keskin çetlanuvçi qiymatlar va sifat nazoratini tavsiflang; dasturlar va ularning versiyalarini körsating. Kuzatuvlarni hisoblangan, qayta tiklangan va sun’iy yaratilgan ma’lumotlardan farqlang.

Dala va agromeliorativ tadqiqotlar. Tuproq va iqlim şaroitlari, ekin va agrotexnika, maydonlar ölçami, variantlar, nazorat, qöllangan bölsa, tasodifiy taqsimlaş va mustaqil takrorlanişlarni tavsiflang. Suv rejimi böyiça xulosalarga aloqador hollarda suğoriş usuli va jadvali, suv hajmi yoki me’yori, yoğinlar, buğlaniş yoki evapotranspiratsiya, grunt suvlari sathi va drenajni körsating. Texnik takroriy ölçovlarni mustaqil tajriba birliklari sifatida körsatiş mumkin emas.

Laboratoriya ölçovlari va suvni tozalaş. Tegişli hollarda namuna oliş joylari, vaqti, çuqurligi va tartibi, saqlaş, tayyorlaş, tahliliy usul, asboblar, kalibrlaş, aniqlaş çegaralari va nazorat namunalarini körsating. Tuproq va suv uçun elektr ötkazuvçanlik, şörlaniş yoki konsentratsiya kabi qöllangan körsatkiçlarni tuşuntiring. Zararsizlantirişda mikroorganizmlar, hisoblaş usuli, nazorat, takrorlanişlar va samaradorlikni hisoblaşni tavsiflang. Foizdagi kamayişni logarifmik kamayiş bilan aralaştirmang; hisoblaş usuli, boşlanğiç va yakuniy konsentratsiyalar hamda tegişli hollarda aniqlaş çegarasini körsating.

Gidravlik va gidrologik modellar. Tegişli hollarda tenglamalar, farazlar, geometriya, boşlanğiç va çegaraviy şartlar, parametrlar, tör va vaqt qadamini körsating. Kalibrlaş va mustaqil tekşirişni ajrating, sifat mezonlarini körsating; sezgirlik, noaniqlik va zarur bölsa, yaqinlaşuv hamda massa balansini baholang. Mustaqil tekşiruv bölmasa, bu çeklovni oçiq körsating va modelni mustaqil validatsiyadan ötgan deb atamang.

GIS, masofadan zondlaş va maşinali öqitiş. Yetkazib beruvçi, mahsulot, versiya, tasvirga oliş sanalari, fazoviy va vaqt böyiça aniqlik, koordinatalar tizimi va dastlabki işlov berişni körsating. Modellar uçun özgaruvçilar, maqsadli körsatkiç, ma’lumotlarni öqitiş, sozlaş va sinaş uçun ajratiş, parametrlar, bazaviy usullar bilan taqqoslaş va baholaş körsatkiçlarini tavsiflang. Tekşirişda fazoviy va vaqt böyiça boğliqlikni hisobga oling, ma’lumotlarning öqitiş va tekşiriş töplamlari örtasida sizib ötişining oldini oling; natijaga ta’sir qilsa, tasodifiy sonlar generatorlarining boşlanğiç qiymatlarini körsating.

Texnika va muhandislik sinovlari. Konstruksiya, işlaş tamoyili, iş rejimlari, sinov stendi yoki foydalaniş şaroitlari, ölçaş asboblari va taqqoslanayotgan texnologiyani tavsiflang. Xulosalarga asos bölsa, sinov protokoli, davomiyligi va takrorlanişlari, unumdorlik va energiya sarfini körsating. Hisoblangan loyihaviy körsatkiçlarni sinov bilan tasdiqlangan xususiyatlardan farqlang.

Statistika va samaradorlikni baholaş. Usullar va farazlar, tanlanma hajmi, takroriy kuzatuvlar va köp sonli taqqoslaşlarni qayta işlaşni asoslang. Faqat p-qiymatlarni emas, ta’sir kattaligi va noaniqlikni ham körsating. Suv va energiya samaradorligini hisoblaşda surat, maxraj, tizim çegaralari va davrni belgilang. Iqtisodiy baholaş uçun valyuta, narxlar yili, xarajatlar tarkibi, ssenariylar va sezgirlikni körsating. Korrelyatsiyaning özi sabab-oqibat aloqasini isbotlamaydi.

Şarhlar va boşqaruvga oid tadqiqotlar. Manbalar, bazalar, qidiruv sanalari va strategiyasi, tanlaş mezonlari va tahlil usulini körsating; bibliometriya uçun aniq sörov, yuklab oliş sanasi, qamrov, ma’lumotlarni tozalaş, vositalar va parametrlarni taqdim eting. Intervyu va sörovnomalarda iştirokçilarni tanlaş, vositalar, tahlil va himoya çoralarini tavsiflang. Nazariy iş boşlanğiç qoidalar va dalillaş tartibini tuşuntirişi kerak; rejalaştirilgan sinovlar kelgusida bajariladigan işlar sifatida körsatiladi.

17. Natijalar

Natijalarni tadqiqot savollari bilan boğliq holda izçil taqdim eting. Miqdoriy ma’lumotlar uçun birliklar, mustaqil kuzatuvlar soni, özgaruvçanlik yoki noaniqlik va zarur taqqoslaş körsatkiçlarini keltiring. Ölçangan, modellaştirilgan va prognoz qilingan natijalarni farqlang.

Salbiy, nolga teng yoki kutilgan natijalarga zid natijalarni yaşirmang. Zaruratsiz bir xil ma’lumotlarni matn, jadval va rasmda takrorlamang. Annotatsiyalar, asosiy matn, jadvallar va ilovalardagi barça qiymatlar özaro mos bölişi kerak; yaxlitlaş ziddiyatlarni keltirib çiqarmasligi lozim.

18. Rasmlar va xaritalar

Rasmlarni matnda birinçi eslatiliş tartibida raqamlang. Rasm ostidagi izoh obyekt, (a), (b), (c) qismlar, belgilar, birliklar, çiziqlar, intervallar va qisqartmalarni tuşuntirişi kerak. Boşqa manbadan olingan material uçun manba, litsenziya yoki ruxsatni, şuningdek tasvirga kiritilgan muhim işlovlarni körsating.

• TIFF, JPEG, PNG, SVG, EPS va tahrirlanadigan Office formatlari qabul qilinadi; tahririyat asl faylni söraşi mumkin.
• Yakuniy ölçamda fotosuratlar uçun odatda kamida 300 dpi, rastrli çiziqli tasvirlar uçun 600 dpi talab etiladi; sxemalar va grafiklar uçun vektorli grafika afzal.
• Yozuvlar naşrdagi ölçamda öqilişi kerak. Farqlanadigan çiziqlar va belgilardan foydalaning; foydalaniş qulayligini ta’minlaş uçun qisqa muqobil tavsif beriş tavsiya etiladi.
• Ilmiy ma’lumotlarni yaşiruvçi yoki buzib körsatuvçi manipulyatsiyalarga yöl qöyilmaydi. Modellaştirilgan va sun’iy yaratilgan tasvirlar aniq belgilanadi va haqiqiy kuzatuv sifatida taqdim etilmaydi.

Xaritalarda manba, sana yoki versiya, şartli belgilar, masştab va koordinatalar tizimini; tuşuniş uçun zarur bölsa, şimol yönalişini körsating. Odamlar, qöriqlanadigan obyektlar va infratuzilmaga oid oşkor etilişi çeklangan koordinatalar aniqlikni kamaytirişning ruxsat etilgan çegaralari tuşuntirilgan holda himoya qilinadi. Körsatilgan çegaralar va nomlar jurnal hududiy da’volarni qöllab-quvvatlaşini anglatmaydi.

19. Jadvallar

Jadvallar ekran tasviri emas, tahrirlanadigan şaklda bölişi kerak. Har bir jadval ustida uning raqami va qisqa nomini joylaştiring; ustun sarlavhalarida özgaruvçilar va birliklarni körsating. Zarur hollarda jadval ostida qisqartmalar, belgilar, tanlanma hajmi, tarqoqlik ölçovi va statistik belgilarni tuşuntiring.

Sonlarning yagona formatiga, asosli aniqlikka va yetişmayotgan qiymatlarning tuşunarli belgilanişiga rioya qiling. Ölçov mavjud emasligini nol natijadan farqlang. Katta yordamçi jadvallarni asosiy dalillarni maqolada saqlagan holda ilovaga köçiriş mumkin.

20. Formulalar

Formulalar tahrirlanadigan şaklda taqdim etiladi va ularga ketma-ket havola qiliş zarur bölsa, dumaloq qavslar içidagi arab raqamlari bilan raqamlanadi. Har bir belgi, indeks, koeffitsiyent va birlikni birinçi qöllanişida izohlang; boşqa manbadan olingan ifodaning manbasini körsating.

Ölçamlar mosligi va qöllaniş şartlarini tekşiring. Uzun ifodalarni matematik amallar belgilaridan satrga köçiring. Tahrirlanadigan yozuvni tayyorlaş mumkin bölsa, tasvir şaklidagi formula uning örnini bosmaydi.

21. Muhokama

Natijalarni tadqiqot maqsadi bilan boğliq holda talqin qiling, ularni avvalgi işlar bilan taqqoslang hamda öxşaşlik va farqlarni tuşuntiring. Olingan ma’lumotlarni taxminlardan ajrating. Tadqiqot dizayni, aniqlik, tanlanma, modellar va xulosalarni boşqa hududlar yoki şaroitlarga tatbiq etiş imkoniyatlarining çeklovlarini körib çiqing.

Amaliy tavsiyalarda tadqiqot kölami, texnik çeklovlar, ekologik oqibatlar va noaniqlik hisobga olinişi kerak. Laboratoriyada erişilgan samaradorlikni asoslamasdan bevosita sanoat qurilmasiga tatbiq etmang hamda çeklangan hududiy ma’lumotlar töplami asosida global xulosalar çiqarmang.

22. Xulosalar

Tadqiqot maqolasida qöyilgan maqsadga bevosita javob beradigan alohida «Xulosalar» bölimi bölişi şart. Tasdiqlangan natijalar, ilmiy hissa va amaliy qöllaş çegaralarini qisqaça bayon qiling. Yangi ma’lumotlar kiritmang va annotatsiyani sözma-söz takrorlamang.

Tavsiyalar va kelgusidagi işlarni allaqaçon isbotlangan natijalardan ajrating. Şarh maqolasida mavjud bilimlar holati, noaniqlik va asoslangan tadqiqot yönalişlarini umumlaştiruvçi yakuniy bölim berilişi mumkin.

23. Mualliflarning hissasi

Har bir maqola, jumladan, bitta muallifning işi uçun ham CRediT asosida amalda qöşilgan hissa töğrisidagi bayonot talab etiladi. Faqat bajarilgan vazifalarni körsating va ularni tegişli mualliflarga aniq boğlang. CRediT mualliflik mezonlarining örnini bosmaydi.

Haqiqiy ma’lumotlar asosida töldirilişi lozim bölgan tuzilma namunasi:

Konsepsiya — [mualliflar]; metodologiya — [mualliflar]; tadqiqotni ötkaziş — [mualliflar]; dasturiy ta’minot va tahlil — [mualliflar]; dastlabki matnni tayyorlaş — [mualliflar]; tanqidiy qayta işlaş — [mualliflar]. Barça mualliflar taqdim etilgan versiyani öqib çiqqan va ma’qullagan.

Zarur bölsa, tavsifni boşqa tegişli vazifalar, masalan, ma’lumotlarni boşqariş, validatsiya, vizualizatsiya yoki moliyalaştirişni jalb etiş bilan töldiring. Barça hammualliflarga bir xil vazifalar röyxatini şunçaki rasmiyatçilik uçun belgilamang.

24. Moliyalaştiriş

Moliyaviy va muhim moddiy kömakni oşkor qiling: taşkilotning rasmiy nomi, mavjud bölsa grant yoki loyiha raqami, taqdim etilgan resurslar. Homiyning tadqiqot dizayni, ma’lumotlarni töplaş, tahlil qiliş va talqin etiş, matnni tayyorlaş hamda naşr etiş töğrisida qaror qabul qilişdagi iştirokini yoki bunday iştirok bölmaganini körsating.

Haqiqatga mos variantni tanlang va töldiring:

Tadqiqot [taşkilot] tomonidan qöllab-quvvatlangan, loyiha/grant [raqam]. Moliyalaştiruvçi tomonning iştiroki: [tavsif].

Tadqiqot taşqi manbalardan moliyalaştirilmagan.

Taşqi grantning yöqligi boşqa muhim kömakni oşkor etiş majburiyatini bekor qilmaydi. Naşr xarajatlarining universitet tomonidan qoplanişi tadqiqotning özi moliyalaştirilganini anglatmaydi; bu ma’lumotlar bir-biriga aralaştirilmaydi.

25. Etik ma’qullaş va ruxsatlar

Etik körib çiqiş zarurati tadqiqot dizayni va tegişli talablar bilan belgilanadi. Insonlar, ularning şaxsiy ma’lumotlari yoki hayvonlar iştirokidagi tadqiqotlar tadqiqot etikasi siyosati va unga aloqador qoidalarga muvofiq bölişi kerak. Işni muhandislik tadqiqoti deb ataşning özi uni körib çiqişdan avtomatik ravişda ozod etiş uçun yetarli emas.

Ma’qullaş majburiy bölsa, u tegişli işlar boşlanişidan oldin olinadi. Tegişli organ, qaror raqami va sanasini; körib çiqişdan ozod etilgan bölsa, vakolatli organ va asosni körsating. Etik ma’qullaşni talab etmaydigan odatiy hisoblaş, laboratoriya yoki dala tadqiqoti uçun uşbu talab tatbiq etilmasligining aniq sababini tuşuntiring.

Dala işlari, namunalarni oliş va köçiriş, obyektlarga kiriş, xavfli materiallar va uskunalardan foydalaniş alohida ruxsatlar hamda ekologik yoki texnik xavfsizlik çoralarini talab qilişi mumkin. Etika töğrisidagi bayonot ularning örnini bosmaydi va ular haqidagi ma’lumotlar tegişli siyosatga muvofiq oşkor etiladi. Tasdiqlovçi hujjatlar himoyalangan ma’lumotlarni ommaga oşkor qilmasdan, xavfsiz usulda tahririyatga taqdim etiladi.

26. Iştirok etiş va naşrga rozilik

Agar tadqiqot sörovnomalar, intervyular, insonlarni kuzatiş yoki ularning boşqa şakldagi iştirokini öz içiga olsa, xabardor qilingan holda ixtiyoriy rozilik qanday olinganini yoki rozilik olişdan tegişli tartibda ozod etilganini bayon qiling. Zaif iştirokçilar va qaramlik munosabatlari mavjud bölgan holatlarda qöşimça himoya çoralari zarur. Ma’muriyatning ruxsati şaxsiy rozilikning örnini bosmaydi.

Tadqiqotda iştirok etişga rozilik va şaxsni aniqlaş imkonini beradigan ma’lumotlarni naşr etişga rozilik — alohida masalalar. Şaxsni tanib oliş mumkin bölgan fotosuratlar, iqtiboslar va tavsiflar uçun xabardor qilingan rozilik siyosatiga muvofiq tegişli ruxsat zarur. Ismning olib taşlanişi har doim ham şaxsni tanib oliş imkonini yöqotmaydi.

Iştirokçilar va ularning şaxsini aniqlaş imkonini beradigan ma’lumotlar mavjud bölmasa, haqiqatga mos quyidagi variantdan foydalaniş mumkin:

Iştirok etiş va naşrga rozilik: tatbiq etilmaydi. Tadqiqotda insonlar iştirokçi sifatida qatnaşmagan va unda şaxsni aniqlaş imkonini beradigan şaxsiy materiallar mavjud emas.

Iştirokçilar bölmagan bölsa, rozilik olingan deb yozmang. Istisno faqat rozilikning bir turiga taalluqli bölsa, har bir turini alohida tavsiflang. Imzolangan şakllar oçiq ilovalarda joylaştirilmaydi.

27. Ma’lumotlar va koddan foydalaniş imkoniyati

Har bir maqolada ma’lumotlar va koddan foydalaniş imkoniyati töğrisida, şu jumladan, qayta foydalanilgan resurslarni qamrab oluvçi alohida bayonot bölişi şart. Töplamlar, versiyalar, repozitoriylar, DOI yoki barqaror havolalar, litsenziyalar va çeklovlarni körsating. Özingiz bajargan hisoblaşlar uçun tekşirişga zarur kod, skriptlar yoki jadval formulalari, boğliqliklar, işga tuşiriş körsatmalari va parametrlarni taqdim eting.

Tahririyat va taqrizçilarning foydalaniş imkoniyati maqola topşirilganda ta’minlanadi; xulosalarni tasdiqlovçi minimal töplamning oçiq qismi naşr etişdan keçiktirmay joylaştiriladi. Asoslangan çeklovlar ma’lumotlar siyosatiga muvofiq tahririyat bilan kelişiladi. Saqlaşga oid qonuniy çeklovlar hisobga olingan holda, dastlabki materiallar kamida beş yil saqlanadi.

Quyidagi namunalar haqiqiy holatga qarab tanlanadi va aniqlaştiriladi, ularning barçasi bir vaqtning özida kiritilmaydi:

Oçiq resurslar: ma’lumotlar [nomi, versiyasi] [repozitoriy, DOI/URL]da [litsenziya] litsenziyasi asosida mavjud; kod [versiya] — [havola, litsenziya].

Çeklangan foydalaniş: [resurs] [aniq asos] sababli oçiq e’lon qilinmaydi. Sörov [vakolatli saqlovçi, murojaat kanali]ga yuboriladi; foydalaniş şartlari — [mezonlar]. Tekşiriş uçun [şaxssizlantirilgan ma’lumotlar, kod yoki boşqa ruxsat etilgan muqobil] mavjud.

Yangi ma’lumotlar yaratilmagan: iş [nazariy tahlil / e’lon qilingan manbalar]ga asoslangan. Foydalanilgan manbalar adabiyotlar röyxatida keltirilgan; tahliliy materiallar va kodning holati — [tavsif].

Çeklov sababi, resursni saqlovçi va tartib körsatilmagan «asoslangan sörov böyiça» iborasi yetarli emas. Mavjud töplamni qayta tahlil qiliş ma’lumotlar bilan işlaş hisoblanadi; ularni mavjud emas deb körsatiş mumkin emas. Öz kodingiz işlab çiqilmagan bölsa, buni körsating va foydalanilgan dasturiy ta’minotni nomlang.

28. Minnatdorlik

Mualliflik mezonlariga javob bermaydigan texnik, tilga oid, taşkiliy va boşqa yordamni qayd etiş mumkin. Biror şaxsning ismini körsatiş uçun uning yozma roziligini oling. Tilga olingan taşkilot maqola xulosalarini ma’qullaydi degan taassurot uyğotmang va tajriba amalda ötkazilmagan bölsa, tajriba ma’lumotlari uçun minnatdorlik bildirmang.

Moliyalaştiriş va mualliflarning hissasi tegişli bölimlarda bayon etiladi. Mualliflikni aniqlaş imkonini beradigan minnatdorlik matnlari taqrizlaş davrida tahririyatga alohida taqdim etiladi va yakuniy versiyada tiklanadi.

29. Manfaatlar töqnaşuvi

Işga yoki uning mustaqilligini baholaşga ta’sir qilişi mumkin bölgan moliyaviy, kasbiy, institutsional va şaxsiy holatlarni, masalan, uskuna işlab çiqaruvçisi bilan aloqa, patent, maslahat xizmatlari uçun tölovlar yoki tahririyatdagi vazifani oşkor qiling. Bunday ma’lumotlarni oşkor etişning özi maqola avtomatik ravişda rad etilişini anglatmaydi.

Manfaatlar töqnaşuvi bölmasa, haqiqatga mos bayonotdan foydalaning:

Mualliflar manfaatlar töqnaşuvi yöqligini bildiradilar.

Manfaat mavjud bölsa, muallifni, aloqaning xususiyatini va uni boşqariş çoralarini körsating. Mas’ul muallif barça hammualliflardan ma’lumotlarni töplaydi; yangi holatlar keçiktirmasdan oşkor etiladi. Manfaatlar töqnaşuvi siyosatiga qarang.

30. Sun’iy intellektdan foydalaniş

AI muallif böla olmaydi. Originallik, işonçlilik, havolalar, ma’lumotlar, tasvirlar, kod va xulosalar uçun insonlar javobgar. Natijalarni töqib çiqariş, uydirma manbalar keltiriş va zarur vakolatlarsiz maxfiy materiallarni taşqi tizimlarga uzatiş taqiqlanadi.

Adabiyotlar röyxatidan oldin alohida bayonot berilişi majburiy, şu jumladan, oşkor etilişi lozim bölgan foydalaniş holatlari bölmaganda ham. Generativ tarjima, matnni tayyorlaş yoki sezilarli qayta işlaş, adabiyotlar böyiça jamlanmalar, dasturlaş va tadqiqot tahlilida foydalaniş oşkor etiladi. Vosita va uning yetkazib beruvçisini, mavjud bölsa model/versiyasini, foydalaniş davrini, vazifalarini, işning qaysi qismlariga ta’sir qilganini va inson tomonidan tekşirilganini körsating. Tadqiqotda foydalaniş usullar bölimida qöşimça ravişda bayon etiladi; ruxsat etilgan izohlovçi AI tasvirlari haqidagi ma’lumotlar ularning izohlarida ham beriladi.

Oddiy imlo, tiniş belgilari, sodda grammatikani tekşiriş, havolalarni rasmiylaştiriş va foydalaniş imkoniyatini yaxşilovçi vositalar ilmiy mazmunni yaratmasa yoki özgartirmasa, ularni alohida sanab ötiş talab qilinmaydi. Batafsil şartlar AI siyosatida belgilangan.

Foydalanilgan bölsa: mualliflar [vosita, yetkazib beruvçi, model/versiya, davr]dan [vazifalar va iş qismlari] uçun foydalandilar. Tekşiriş [harakatlar]ni öz içiga oldi. Yakuniy material uçun mualliflar javobgardir.

Oşkor etilişi lozim bölgan foydalaniş bölmasa: jurnal siyosatiga köra foydalanilişi oşkor etilişi lozim bölgan AI vositalari qöllanilmagan.

31. Atamalar, qisqartmalar va birliklar

Atamalar, qisqartmalar va belgilarni birinçi qöllanişida izohlang; belgilar köp bölsa, ularning röyxatini qöşing. SI tizimidan foydalaning, zarur bölganda, qayta hisoblaş usulini izohlab, unga mos sohaviy birliklarni ham keltiring. Sarf va hajmni, quvvat va energiyani, konsentratsiya va moddaning umumiy miqdorini farqlang.

Samaradorlik, maydon, massa, hajm va vaqtni hisoblaş asosini körsating. Qayta hisoblaşlarni tekşiring: 1 J/mL = 1000 J/L, 1 ha maydondagi 1 mm suv qatlami = 10 m³. Bu nisbatlar tavsiya etilgan işlov beriş yoki suğoriş rejimlari emas, balki ölçamlar muvofiqligini tekşiriş namunalaridir.

Jadvallar va formulalarda önli kasr ajratgiçi — nuqta; barça versiyalarda bir xil belgilardan foydalaning. Pul körsatkiçlari uçun valyuta va narxlar tegişli bölgan yilni körsating; sonlar aniqligi ölçovlar aniqligiga mos kelişi kerak.

32. Qöşimça materiallar

Ilovalar tajriba bayonnomalari, kengaytirilgan jadvallar, dastlabki ma’lumotlar, xaritalar, hisoblaş modellari, kod, sörovnomalar, videolar va texnik tavsiflarni öz içiga olişi mumkin. Har bir materialga nom va ketma-ket belgi bering, asosiy matnda unga havola keltiring va formatini tuşuntiring.

Ilmiy baholaş uçun zarur materiallar qölyozma bilan bir vaqtda topşiriladi va u bilan birga tekşiriladi. Xulosaning asosiy dalilini foydalaniş imkoni bölmagan ilovada yaşiriş mumkin emas. Mualliflar huquqlar, aniqlik, xavfsizlik va himoyalangan ma’lumotlarning mavjud emasligi uçun javobgardir. Tahririyat katta hajmli yoki qöllab-quvvatlanmaydigan fayllarni repozitoriyga joylaştirişni taklif qilişi mumkin.

33. Adabiyotlar

Raqamli uslub qöllaniladi: manbalar birinçi eslatiliş tartibida raqamlanadi, havolalar [1], [2,3], [4–6] körinişida rasmiylaştiriladi. Röyxatga faqat matnda havola berilgan işlar kiritiladi; bevosita iqtibos uçun sahifa yoki boşqa aniq joylaşuv belgisini körsating.

Ismlar, sarlavhalar, yil, jild, son, sahifalar yoki maqola raqami, naşr holati va manbaning keltirilgan fikrga mosligini tekşiring. DOI faqat amalda mavjud bölsa, https://doi.org/… şaklidagi işlaydigan havola sifatida keltiriladi. Özgarib turadigan veb-manbalar uçun versiya yoki yangilaniş sanasi va murojaat sanasini körsating. Ma’lumotlar va dasturiy ta’minot mustaqil resurslar sifatida keltiriladi.

Quyida haqiqiy bibliografik yozuvlar emas, balki rasmiylaştiriş sxemalari berilgan. Maydonlar tekşirilgan ma’lumotlar bilan almaştiriladi; mavjud bölmagan DOI yaratilmaydi.

Preprintlar preprint deb belgilanadi; qaytarib olingan işga faqat asoslangan zarurat bölganda, uning holatini körsatgan holda havola beriladi. Tekşiriş imkoni bölmagan şaxsiy xabar manbaning ruxsati bilan matnda keltiriladi. Mavzuga aloqador bölmagan havolalarni majburan kiritiş yoki jurnal, mualliflar yoxud muharrirlarning iqtibos körsatkiçlarini sun’iy oşiriş mumkin emas.

34. Kirill yozuvida naşr etilgan manbalar

Xalqaro bibliografik işlov beriş uçun kirill yozuvidagi yozuvlar lotin yozuvida keltiriladi. Ismning naşrning özida, ORCID yoki boşqa işonçli manbada berilgan rasmiy lotinça şaklidan foydalaning; bunday şakl bölmasa, yagona tan olingan transliteratsiya usulini qöllang. Transliteratsiya qilingan sarlavhadan keyin kvadrat qavs içida uning inglizça tarjimasini, oxirida esa asl nusxa tilini, masalan, (In Russian) yoki (In Uzbek) deb körsating.

Dastlab lotin yozuvida naşr etilgan özbekça manbalarning asl yozilişini saqlang. Jurnalning rasmiy inglizça nomi faqat mavjud bölgandagina qöllaniladi. Nom tarjimasini amalda mavjud ingliz tilidagi naşr sifatida körsatmang va faqat til farqi sababli bitta manbani ikki yozuv bilan takrorlamang.

35. Yuborişdan oldingi tekşiruv va mualliflar tasdiği

Mas’ul muallif quyidagilarni tasdiqlaydi:

• iş jurnal mavzulariga mos, original va bir vaqtning özida boşqa jurnalda körib çiqilmayapti; tegişli versiyalar va preprintlar oşkor etilgan;
• barça mualliflar mezonlarga javob beradi, matn, ismlar tartibi, metama’lumotlar va topşirişni ma’qullagan;
• alohida titul fayli va anonim tahrirlanadigan qölyozma ilova qilingan;
• sarlavhalar, annotatsiyalar, kalit sözlar, sonlar va birliklar til versiyalari örtasida muvofiqlaştirilgan;
• barça jadvallar, rasmlar, havolalar va ilovalar tekşirilgan; şablon körsatmalari olib taşlangan;
• hissa, moliyalaştiriş, etika, rozilik, ma’lumotlar va kod, manfaatlar hamda AI töğrisida işonçli ma’lumotlar berilgan; «tatbiq etilmaydi» degan qaydlar asoslangan;
• zarur huquqlar va ruxsatlar olingan, himoyalangan materiallar ommaga oçiq fayllarga kiritilmagan;
• tekşiriş uçun mavjud ma’lumotlar va kod taqdim etilgan yoki ularning manzili körsatilgan, çeklovlar tuşuntirilgan;
• mualliflar litsenziya, oçiq foydalaniş va amaldagi tölov şartlari bilan tanişgan;
• mualliflar tekşiriş, tuzatiş va naşrdan keyingi körib çiqişda hamkorlik qilişga tayyor.

Tasdiq tahririyat belgilagan, hujjatlaştiriladigan elektron usulda yoki imzolangan şaklda qayd etiladi. Alohida qoğoz hujjat faqat tahririyat söroviga köra talab etiladi. Topşiriş tasdiği naşr huquqlariga oid zarur kelişuv örnini bosmaydi.

36. Mualliflik huquqlari va litsenziya

Mualliflar mualliflik huquqlarini saqlab qoladi va jurnalga hamda naşriyot sifatidagi universitetga jurnalda birinçi naşr etiş, tarqatiş, indekslaş va saqlaş uçun mutlaq bölmagan ruxsat beradi. Barça mualliflik huquqlarini topşiriş talab etilmaydi; tegişli yozma yoki elektron kelişuv mualliflik huquqlari siyosatiga muvofiq rasmiylaştiriladi.

Amaldagi oçiq foydalaniş siyosatiga muvofiq maqolalardan naşr etilişi bilanoq bepul foydalaniş mumkin va ular CC BY 4.0 litsenziyasi asosida tarqatiladi. Mualliflik, manba, litsenziya va kiritilgan özgarişlar körsatilgan holda qayta foydalanişga, şu jumladan tijorat maqsadida foydalanişga ruxsat etiladi. Mualliflar yoki jurnal bunday foydalanişni ma’qullagan degan notöğri taassurot uyğotişga yöl qöyilmaydi.

Litsenziya doirasidan çiqarilgan uçinçi şaxslarga tegişli materiallar alohida belgilanadi. Maqola litsenziyasi barça taşqi ma’lumotlar, kod va ilgari çop etilgan naşrlarga avtomatik ravişda tatbiq etilmaydi. Preprint, qabul qilingan qölyozma va naşriyot versiyasini repozitoriy qoidalari hamda tegişli versiya huquqlariga rioya qilgan holda jurnal embargosisiz mustaqil arxivlaşga ruxsat etiladi.

37. Naşr tölovlari

Qabul qilingan maqolaga işlov beriş uçun standart tölov (APC) — 100 AQŞ dollari. Qölyozmani topşiriş va körib çiqiş uçun tölov olinmaydi; rad etilgan maqola uçun haq tölanmaydi.

2026-yilda 31-dekabrni ham qöşgan holda naşr xarajatlarini «Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaş muhandislari instituti» Milliy tadqiqot universiteti qoplaydi. Mualliflar uçun APC 0 AQŞ dollarini taşkil etadi; bu davrda boşqa naşr tölovlari olinmaydi.

APC qöllanilganda, u faqat maqola rasman qabul qilinganidan keyin söraladi. Keyingi davrlar şartlari va dastur tugagandan keyingi ötiş tartibi «Mualliflar tölovlari» sahifasida e’lon qilinadi; yaşirin yoki oldindan e’lon qilinmagan tölovlarga yöl qöyilmaydi. Moliyalaştiriş va tölovdan ozod etiş taqrizlaş hamda tahririy qarorlarga ta’sir qilmaydi.

38. Qölyozmani qayta işlaş

Muharrir va taqrizçilarning har bir fikr-mulohazasiga ketma-ket javob tayyorlang: fikr-mulohaza, javob va matndagi özgariş örnini keltiring. Tavsiya bajarilmagan bölsa, ilmiy sababni hurmat bilan va aniq tuşuntiring.

Özgarişlar belgilangan tuzatilgan qölyozma va toza versiyani topşiring; taqrizlanadigan fayllarning anonimligini saqlang. Yangi hisoblaşlar, ma’lumotlar va bayonotlardagi özgarişlar oçiq körsatiladi. Tahririyat qaroridagi muddatga rioya qiling yoki uni uzaytirişni oldindan kelişing. Tuzatilgan matnni qayta topşiriş uning qabul qilinişini kafolatlamaydi. Asoslangan apellyatsiya belgilangan tartibda topşiriladi.

39. Korrektura va yakuniy naşr

Qabul qilingandan söng mas’ul muallif korrekturani tekşiradi: ismlar va taşkilotlar, barça til versiyalari, formulalar, birliklar, tasvirlar, jadvallar, havolalar, bayonotlar va metama’lumotlar. Tuzatişlar tahririyat belgilagan muddatda qaytariladi; muddatni uzaytiriş zarurati haqida oldindan xabar beriladi.

Korrektura, avvalo, naşrga tayyorlaş jarayonidagi va faktlarga oid xatolarni bartaraf etiş uçun möljallangan. Mualliflik, usullar, natijalar yoki xulosalardagi muhim özgarişlar tuşuntiriş va tahririy qarorni, ba’zan esa qayta baholaşni talab qiladi. Naşr sanasini saqlab qoliş uçun xatoni yaşiriş mumkin emas. Mas’ul muallif yakuniy matnni barça hammualliflar ma’qullaganini tasdiqlaydi.

40. Tuzatişlar va naşrdan keyingi majburiyatlar

Muhim xato yoki axloqiy muammoni aniqlagan muallif darhol tahririyatga xabar beradi va tekşirişda hamkorlik qiladi. Holatga qarab tuzatişlar va yangilanişlar siyosatiga muvofiq tuzatiş, xavotir bayonoti, retraksiya yoki boşqa bildirişnoma qöllaniladi.

Naşr etilgan maqolaning ilmiy mazmuni yaşirinça almaştirilmaydi. Olib taşlaş faqat nazarda tutilgan istisno holatlarda mumkin; odatiy xato şaffof tartibda tuzatiladi. Çop etilgan işga izoh berişda hurmatli ilmiy ohangni saqlagan holda maqola, tekşirilişi lozim bölgan muammo va tasdiqlovçi materiallarni körsating.

41. Maxfiylik

Ismlar, aloqa ma’lumotlari, taşkilotlarga mansublik, ORCID va boşqa ma’lumotlarga maxfiylik töğrisidagi nizomga muvofiq zarur tahririy, naşriy va texnik maqsadlar uçun işlov beriladi. Mualliflik haqidagi e’lon qilinadigan ma’lumotlar maxfiy yozişmalar, taqrizlar va tasdiqlovçi hujjatlardan ajratiladi.

Maqolani topşiriş ixtiyoriy reklama xabarnomalarini olişga rozilikni anglatmaydi. Iştirokçilarning şaxsiy ma’lumotlari, imzolangan rozilik şakllari, maxfiy koordinatalar va kiriş kalitlarini ommaga oçiq ilovalar sifatida yuklaş mumkin emas. Himoyalanişi lozim bölgan tasdiqlovçi materiallarni yuboriş uçun tahririyat bilan oldindan xavfsiz usulni kelişing.

42. Aloqa va qöllanmani yangilaş

Tayyorlaş va topşiriş masalalari böyiça «Irrigatsiya va melioratsiya» jurnali tahririyatiga murojaat qiling: i_m_jurnal@tiiame.uz. Qölyozma sarlavhasi yoki raqami va savolning mohiyatini körsating. Qöşimça ma’lumotlar «Aloqa» bölimida keltirilgan.

Tahririyat qöllanmaning dolzarbligi va jurnal siyosatlariga muvofiqligi uçun javob beradi. Yangi tahrir joriy etilganda rasmiy sahifada uning kuçga kiriş sanasi va özgarişlar körsatiladi; allaqaçon topşirilgan işlarga oid muhim yangi talablar haqida mualliflarga alohida xabar beriladi. Özbek, rus va ingliz tillaridagi versiyalarda bir xil şartlar saqlanişi kerak.