Şikoyatlar va apellatsiyalarni körib çiqiş siyosati

Jurnal murojaatlarni körib çiqişning tuşunarli va adolatli tartibini ta’minlaydi. Uşbu siyosat naşr jarayoni iştirokçilarining xatti-harakatlari haqidagi şikoyatlarni tahririy qarorlar ustidan beriladigan apellatsiyalardan ajratadi hamda murojaat yuboriş, mustaqil tekşiriş, javob beriş va qayta körib çiqiş tartibini belgilaydi.

01. Maqsad va murojaat turlari

Siyosat “Irrigatsiya va melioratsiya” jurnali, uning tahririyati, taqrizçilari, tahrir hay’ati a’zolari, taklif etilgan muharrirlari, xodimlari hamda ta’sisçi va noşir bölgan Institutga tatbiq etiladi. U odatiy va maxsus sonlar, qölyozmalarni körib çiqiş hamda çop etilgan materiallarni qamrab oladi.

Şikoyat — xatti-harakat, harakatsizlik, tahririyat xizmati sifati yoki qoidalarga rioya etilişi haqidagi murojaat; tuşuntirilmagan keçikiş, noörin muloqot, maxfiylik buzilişi yoki manfaatlar töqnaşuvi şular jumlasidandir. Apellatsiya — muallifning qölyozma böyiça muayyan tahririy qarorni, jumladan taşqi taqrizlaşdan oldingi rad etişni qayta körib çiqiş haqidagi asoslantirilgan sörovi.

Plagiat, ma’lumotlar işonçliligi, mualliflik yoki boşqa ehtimoliy qoidabuzarliklar haqidagi xabarlar ayni aloqa vositalari orqali qabul qilinadi, ammo tegişli siyosatlar böyiça tekşiriladi. Bir murojaatda bir neçta masala bölsa, tahririyat ularni muvofiqlaştirib körib çiqadi va har biriga qaysi tartib qöllanişini murojaatçiga bildiradi.

02. Kim va qanday asoslar bilan murojaat qilişi mumkin

Muallif, taqrizçi, öquvçi, xodim yoki boşqa manfaatdor şaxs yoxud taşkilot şikoyat yuborişi mumkin. Material va holatni aniqlaş uçun yetarli ma’lumot bergan mazmunli anonim xabarlar ham tekşiriladi. Ism körsatilmagani öz-özidan rad etiş uçun asos emas; javob yuboriş manzili bölmasa, aniqlaştiriş va natijani bildiriş imkoniyati çeklanadi.

Qölyozma böyiça umumiy tahririy qaror ustidan apellatsiyani barça hammualliflar bilan kelişgan holda yozişmalar uçun mas’ul muallif yuboradi. Bu talab har bir hammuallifning qoidabuzarlik, mualliflik nizosi yoki boşqa hammuallif xatti-harakati haqida alohida xabar beriş huquqini çeklamaydi.

  • Qölyozmani baholaşdagi muhim faktik yoki texnik xato.
  • Körib çiqiş vaqtida taqdim etilgan, ammo hisobga olinmagan va qarorga ta’sir qilişi mumkin bölgan materiallar.
  • E’lon qilingan tartibdan çetga çiqiş, qoidalarni qöllaşdagi asossiz farq yoki tarafkaşlik alomatlari.
  • Muharrir yoki taqrizçining qarorga ta’sir qilişi mumkin bölgan, bartaraf etilmagan manfaatlar töqnaşuvi.

Yangilik yoki ahamiyat bahosiga şunçaki qöşilmaslik, kasbiy ösişni tezlaştiriş istagi yoki qilingan xarajatlarni keltiriş yetarli asos emas. Yangi natijalar bilan jiddiy qayta işlangan tadqiqot, tahririyat ruxsat bergan bölsa, odatda yangi qölyozma sifatida köriladi; u oldingi nusxa notöğri baholanganini isbotlamaydi.

03. Murojaatni qanday va qaçon yuboriş kerak

Murojaat OJS tizimida qölyozmaga oid yozişmalar orqali yoki i_m_jurnal@tiiame.uz manziliga yuboriladi. Xat mavzusida “Şikoyat” yoki “Apellatsiya” va qölyozma raqami körsatiladi; çop etilgan maqola uçun uning nomi va DOI raqami yoki havolasi beriladi. Murojaatni röyxatga oliş uçun ayni qölyozmani takroran topşiriş şart emas.

  • Javob oliş manzilini, materialga aloqangizni hamda bahsli qaror yoki hodisa sanasini körsating.
  • Aniq holatlarni va ma’lum bölsa, buzilgan bölişi mumkin bölgan qoidani tuşuntiring.
  • Masalaga daxldor hujjatlar, yozişmalar, havolalar va dalillarning izçil izohini ilova qiling; apellatsiyada muharrir yoki taqrizçi xulosasining bahsli bandlariga alohida javob bering.
  • Kutilayotgan yeçimni bildiring: masalan, texnik xatoni tuzatiş, keçikişni tuşuntiriş yoki qarorni mustaqil qayta körib çiqiş.

Apellatsiya qaror olingan kundan boşlab 30 kalendar kuni içida yuboriladi. Muhim holatning keyinroq aniqlanişi yoki hujjatlaştirilgan tösiq kabi asosli sabab bölsa, mustaqil mas’ul muharrir keçroq yuborilgan apellatsiyani ham qabul qilib, sababini qayd etişi mumkin. Naşr işonçliligi, etika yoki qoidabuzarliklar haqidagi şikoyatlar uçun bunday oxirgi muddat belgilanmaydi; muammo aniqlanişi bilan murojaat qiliş tavsiya etiladi.

Murojaatlar rus, ingliz va özbek tillarida qabul qilinadi. Şikoyat va apellatsiyalarni körib çiqiş bepul. Murojaatçi öz şaxsi haqidagi ma’lumotni maxfiy tutişni söraşi va uni oşkor etiş bilan boğliq xavflarni tuşuntirişi mumkin.

04. Mas’ul şaxs va mustaqil körib çiqiş

Manfaatlar tekşirilgaç, bahsli qarorda qatnaşmagan va şikoyat öziga taalluqli bölmagan malakali şaxs tayinlanadi. Ilmiy baholaş böyiça apellatsiyani vakolatli mustaqil muharrir köradi; xatni röyxatga olgan xodim şu sababli ilmiy masalani hal qiliş vakolatiga ega bölmaydi. Dastlabki jarayon iştirokçilari tuşuntiriş berişi mumkin, ammo öz harakatlari haqidagi murojaatni özi hal qilmaydi.

Boş muharrirga daxldor murojaat Tahririy boşqaruv va tahririyat mustaqilligi siyosati asosida mustaqil körib çiqişni taşkil etiş uçun manfaatdor bölmagan hay’at a’zosiga beriladi. Örinbosar faqat manfaatlar töqnaşuvi va oldingi iştiroki bölmasa qatnaşişi mumkin; xizmat yoki institutsional qaramlik mavjud bölsa, taşqi muharrir tayinlanadi. Manfaatdor rahbar murojaatni köruvçini tanlamaydi va uning xulosalarini tasdiqlamaydi.

Tahririyat orqali mustaqil körib çiqişga yönaltiriş qiyinlaşsa, Institutning https://tiiame.uz/ saytidagi rasmiy aloqa vositalaridan foydalanib, mustaqil körib çiqiş zarurligini körsatiş mumkin. Noşir yoki Institut rahbariyatiga daxldor holatda boşqaruv siyosatida belgilangan taşqi körib çiqiş va zarur bölsa, mustaqil komissiya tartibi qöllanadi. Ta’sisçining ma’muriy qarori muharrirning ilmiy qarori örnini bosmaydi.

Murojaatçiga körib çiqişga kim mas’ul ekani bildiriladi va uning xolisligiga asoslantirilgan e’tiroz bildiriş imkoniyati beriladi. Bunday e’tirozni boşqa manfaatdor bölmagan şaxs baholaydi; murojaatçi muharrir yoki komissiya tarkibini özi tayinlamaydi.

05. Röyxatga oliş va dastlabki tekşiruv

Tahririyat kelib tuşgan sanani qayd etadi, murojaatga raqam beradi, qabul qilinganini tasdiqlaydi va keyingi bosqiçni tuşuntiradi. Masalaning daxldorligi, ma’lumotlar yetarliligi, qöllanadigan tartib va şoşilinç çoralar zarurati tekşiriladi. Murojaat notöğri nomlangani rad etişga sabab bölmaydi: u tegişli tartibga ötkazilib, murojaatçiga xabar qilinadi.

Ma’lumotlar yetarli bölmasa, aniq qöşimça izohlar söraladi va oqilona muddat, odatda 10 iş kuni belgilanadi; muddatni uzaytiriş haqidagi asosli sörov hisobga olinadi. Murojaatçi javob bermasa, materiallar yetişmasligi tuşuntirilib, iş yopilişi mumkin. Javobsizlik insofsiz niyatni isbotlamaydi; naşr işonçliligiga muhim xavf alomatlari mavjud ma’lumotlar böyiça tekşiriladi.

Maxfiylik, iştirokçilar xavfsizligi yoki çop etilişi kutilayotgan material işonçliligiga ayon xavf odatiy muddat tugaşini kutmasdan baholanadi. Kirişni vaqtinça çeklaş yoki naşrni töxtatib turiş mutanosib va hujjatlaştirilgan bölişi kerak; bunday çora aybdorlik aniqlanganini anglatmaydi.

06. Apellatsiyani mazmunan körib çiqiş

Mustaqil muharrir qölyozmaning dastlabki nusxasi, qaror, xulosalar, mualliflar javoblari va apellatsiya dalillarini iş körilgan paytda amalda bölgan qoidalar bilan soliştiradi. Zarur bölsa, tuşuntirişlar va yangi ekspert bahosi söraladi. Xolisligi bahslaşilayotgan şaxsning xulosasi natijaning yagona asosi böla olmaydi.

Apellatsiya mualliflarga anonim taqrizçilar şaxsini oçmaydi va sifat talablarini çetlab ötişga imkon bermaydi. Körib çiqişning tiklanişi maqola qabul qilinişini kafolatlamaydi: Taqrizlaş siyosati, jumladan zarur mustaqil xulosalar soni haqidagi talab amal qilişda davom etadi. Apellatsiya faqat tartib masalasida qanoatlantirilsa, tartib tuzatiladi, ilmiy natija esa keyingi baholaşda belgilanadi.

Qölyozma böyiça apellatsiya körilayotgan vaqtda mualliflar uni boşqa jurnalga yubormaydi. Boşqa naşrga topşiriş uçun yozişmalar uçun mas’ul muallif apellatsiyani qaytarib oliş haqida yozma xabar yuboradi; tahririyat buni qayd etib, iş tugaganini tasdiqlaydi, qaytarib olişning özi uçun ruxsat talab qilinmaydi. Qölyozma allaqaçon boşqa jurnalda körilayotgan bölsa, bu ma’lum qilinadi va körib çiqişni tiklaş haqidagi apellatsiya tugatiladi. Ehtimoliy etika buzilişi haqidagi xabarni tekşiriş esa davom etişi mumkin.

07. Şikoyatni va dalillarni tekşiriş

Mas’ul şaxs yozişmalar, OJS qaydlari va tegişli hujjatlarni tekşiradi. Xatti-harakati körilayotgan şaxsga e’tiroz mazmuni bildiriladi va javob beriş imkoniyati, odatda 10 iş kuni beriladi; asosli uzaytiriş mumkin. Murojaatçining şaxsi va uçinçi şaxslar haqidagi ma’lumotlar faqat zarur hajmda oçiqlanadi.

Tomonlarga ularning foydasiga bölmagan xulosaga asos bölişi mumkin bölgan muhim yangi ma’lumotlarga izoh beriş imkoniyati taqdim etiladi; bunda maxfiylik va iştirokçilar himoyasi hisobga olinadi. Xabarning özi, iştirokçining maqomi yoki javob bermagani dalillarni baholaş örnini bosmaydi. Tadqiqotdagi insofsiz amaliyot masalalari Qoidabuzarliklar haqidagi murojaatlarni körib çiqiş siyosati böyiça yönaltiriladi; tahririyat vakolatli ilmiy muassasa tekşiruvini almaştirmaydi.

Xizmat sifati haqidagi şikoyat keçikişni bartaraf etiş, texnik xatoni tuzatiş yoki iş tartibini özgartirişga olib kelişi mumkin. Çop etilgan maqoladagi muammolar Tuzatişlar, retraksiyalar va naşrdan keyingi yangilanişlar siyosati böyiça hal qilinadi. Şikoyat yuboriş, uni qaytarib oliş yoki apellatsiya beriş ilmiy naşr işonçliligini himoya qiliş uçun zarur çoralarni avtomatik töxtatmaydi.

08. Maqsadli muddatlar va xabardor qiliş

  • Qabul qilinganini tasdiqlaş: murojaat kelib tuşganidan keyin 5 iş kuni içida.
  • Dastlabki baholaş va körib çiqiş tartibini bildiriş: murojaat kelib tuşganidan keyin 10 iş kuni içida.
  • Mazmun böyiça odatiy qaror: körib çiqiş uçun yetarli ma’lumot olinganidan keyin 30 iş kuni — maqsadli muddat.
  • Muddat uzaytirilsa: murojaatçiga sabab, maxfiylik ruxsat etgan doirada bajarilgan işlar va keyingi kutilayotgan javob sanasi bildiriladi; holat haqidagi xabar kamida har 30 kalendar kunida yangilanadi.

Bular jurnalning içki iş muddatlari bölib, taşqi tekşiruv yakunining kafolatlangan muddati yoki maqolani qabul qiliş sanasi emas. Iş kunlari — Özbekistondagi rasmiy dam oliş kunlaridan taşqari duşanbadan jumagaça bölgan kunlar. Ekspertiza yoki taşkilot javobini kutiş muddatni uzaytirişi mumkin, lekin xabardor qiliş majburiyatini bekor qilmaydi.

Yetişmayotgan ma’lumotlar aniq körsatiladi; kiçik aniqlaştiriş muddat hisobini asossiz qayta boşlaş uçun işlatilmaydi. Qabul tasdiği yoki navbatdagi javob öz vaqtida kelmasa, murojaatçi iş raqami bilan qayta boğlanişi, keyin esa 4-bölimdagi mustaqil murojaat tartibidan foydalanişi mumkin.

09. Natija, keyingi murojaat va işni yopiş

Murojaatçiga asosiy aniqlangan holatlar, dalillar böyiça xulosa, asoslantiriş, belgilangan çoralar va keyingi murojaat tartibi körsatilgan yozma javob yuboriladi. Maxfiy ekspert materiallari, şaxsiy ma’lumotlar va xodimlarga doir çoralar tafsilotlari töliq oçiqlanmaydi. Tegişli iştirokçilarga özlariga daxldor ma’lumot beriladi.

  • Tahririy qarorni özgarişsiz qoldiriş yoki şikoyat tasdiqlanmaganini sabablarini tuşuntirgan holda bildiriş.
  • Murojaatni töliq yoki qisman qanoatlantiriş: xatoni tuzatiş, iştirokçini almaştiriş, körib çiqişni tiklaş yoki mustaqil qayta baholaşni taşkil etiş.
  • Muayyan masalani tegişli tartibga yoki vakolatli taşkilotga yönaltiriş, sababini va ma’lum bölsa, keyingi aloqa manzilini bildiriş.

Odatda muayyan tahririy qaror böyiça mazmunan bir marta apellatsiya beriladi. U yakunlangaç, oldingi dalillarni takrorlaş yangi baholaşni boşlamaydi. Biroq muhim yangi dalil, avval noma’lum manfaatlar töqnaşuvi yoki apellatsiya tartibining özidagi jiddiy nuqson işni qayta oçişga asos bölişi mumkin; buni boşqa mustaqil şaxs hal qiladi.

Şikoyat yoki apellatsiyaning özini körib çiqiş tartibi haqidagi şikoyat 4-bölimdagi mustaqil yöl orqali beriladi. Içki tartib tugagani vakolatli taşqi taşkilotga murojaat qilişni yoki yangi asoslar paydo bölsa, naşrni tuzatişni çeklamaydi. Işni yopiş qarori va sabablari qayd etiladi; yangi faktlarsiz takroriy xabarlar tugallangan işga birlaştirilişi mumkin.

10. Iştirokçilar himoyasi, qaydlar va qöllaniş

Halol niyatda murojaat qiliş keyingi qölyozmalarni rad etiş, munosabatni yomonlaştiriş, tahdid yoki boşqa tazyiqqa sabab bölmaydi. Şikoyat tasdiqlanmaganining özi suiiste’mol degani emas. Tahdid yoki haqorat bölsa, tahririyat xavfsiz aloqa vositasini va masalaning mazmunan körilişini saqlagan holda muloqot şaklini çeklaşi mumkin; çeklov sababi bildiriladi va qayd etiladi.

Iş materiallariga xizmat zaruratiga köra kiriladi. Tahririyat imkon qadar murojaatçi şaxsini sir saqlaydi, ammo mutlaq anonimlikni va’da qilmaydi: şaxs holatlardan bilinişi yoki ma’lumot adolatli tekşiruv yoxud majburiy talabni bajariş uçun kerak bölişi mumkin. Imkon va ruxsat bölsa, şaxsga oid ma’lumotni beriş zarurati murojaatçi bilan oldindan muhokama qilinadi; faqat eng zarur hajm uzatiladi.

Himoyalangan qaydlarda murojaat, sanalar, hujjatlar, çetlanişlar, mas’ul şaxslarni tayinlaş, javoblar va qaror asoslari saqlanadi. Saqlaş muddatlari va şaxsiy ma’lumotlar bilan işlaş Maxfiylik töğrisidagi nizom bilan tartibga solinadi. Umumlaştirilgan, şaxssizlantirilgan natijalar jurnal işini yaxşilaşga xizmat qiladi; şikoyat materiallari avtomatik ommaga oçilmaydi.

Siyosat tasdiqlanib, rasman joylaştirilgandan keyin qöllanadi. Harakatlar va yangilanişlar haqiqiy sanalar bilan qayd etiladi. Qoidalarning yangi tahriri allaqaçon berilgan murojaat muddatini qisqartiriş yoki oldingi tartibbuzarlikni oqlaş uçun qöllanmaydi.

Uslubiy manbalar

DOAJ va COPE şaffoflik tamoyillari hamda noşirlarning apellatsiyalarni körib çiqişga doir umumiy yondaşuvlari hisobga olingan. Quyidagi qöllaniş doirasi, muddatlar va taşkiliy tartiblar jurnalning öz qoidalaridir; boşqa noşirlarning qoidalari avtomatik köçirilmaydi.

Sahifa boşiga


ISSN 2181-1369 (Online)