Xabardor qilingan holdagi rozilik siyosati
Tadqiqotda iştirök etiş uçun xabardor qilingan rozilikni va şaxsni anıqlaş mumkin bölgan materiallarni e’lon qilişga alohida rozilikni oliş, hujjatlaştiriş, yangilaş va qaytarib oliş tartibi.
Mundarija
- Maqsad va rozilik turlari
- Qaror qabul qilişdan oldingi ma’lumotlar
- Rozilikni oliş va hujjatlaştiriş
- Qaror qabul qilişda yordam va vakillik
- Tartibni özgartiriş va rozilikdan ozod etiş
- Yozuvlar, qöşimça maqsadlar va keyingi foydalanış
- Şaxsni anıqlaş mumkin bölgan materiallarni e’lon qilişga alohida rozilik
- Rozilikni yangilaş va qaytarib oliş
- Tasdiqlovçi hujjatlarni saqlaş va tahririyatga taqdim etiş
- Maqoladagi bayonot va tahririy tekşiruv
01. Maqsad va rozilik turlari
Uşbu siyosat jurnalga taqdim etiladigan tadqiqotlarda mualliflar xabardor qilingan rozilikni qanday ta’minlaşi va tasdiqlaşini belgilaydi. U sörövnoma, intervyu, kuzatuv, aralaşuvlar hamda şaxsni anıqlaş mumkin bölgan ma’lumotlar yoki materiallardan foydalanışni qamrab oladi. Etik ekspertizaning qöllaniş sohasi va umumiy himoya çoralari «İnsonlar iştirökidagi tadqiqotlarga qöyiladigan etik talablar» bölimida belgilangan.
Rozilik faqat imzo emas, balki tuşunarli xabardor qiliş va ixtiyoriy qaror qabul qiliş jarayonidir. Tadqiqotda iştirök etişga rozilik, audio yoki video yozib oliş hamda ma’lumotlardan muayyan maqsadda foydalanışga rozilik, şuningdek şaxsni tanib oliş mumkin bölgan materiallarni e’lon qilişga alohida rozilik farqlanadi. Bir rozilik başga rozilik örnini bosmaydi; umumiy hujjatda qarorlar alohida, aniq belgilangan bandlarda rasmiylaştiriladi.
İş beruvçi, xöjalik rahbari yoki hamjamiyat vakilining ruxsati mustaqil qaror qabul qila oladigan iştirökçining qarori örnini bosmaydi. Muallifning maqolani e’lon qilişga roziligi va uning litsenziyasini qabul qilişi ham tadqiqot iştirökçilarining roziligi hisoblanmaydi. Rozilik mavjudligi tadqiqotçilarni xavfsizlikni ta’minlaş va huquqlarni himoyalaş majburiyatidan ozod etmaydi.
02. Qaror qabul qilişdan oldingi ma’lumotlar
Rozilik olinişidan oldin iştirökçiga u tuşunadigan tilda va uyğun şaklda oson qabul qilinadigan ma’lumot taqdim etiladi. Tuşuntiriş hajmi tadqiqotga mos bölişi kerak; muhim şertlarni murakkab huquqiy matnda yaşiriş yoki faqat iştirök boşlanganidan keyin bildiriş mumkin emas. Axborot materiallari quyidagilarni qamrab olişi kerak:
- tadqiqot maqsadi, mas’ul taşkilot, tadqiqot guruhining röli va muayyan toifadagi iştirökçilar nega taklif etilgani;
- iştirökçidan kutiladigan harakatlar, davomiylik, savollar, tartiblar va yozuvlar; tegışli bölsa, aralaşuvlarning eksperimental xususiyati hamda mavjud muqobillar;