Tahririy boşqaruv va tahririyat mustaqilligi siyosati
Uşbu siyosat muassis, naşriyot va tahririyat örtasidagi vakolatlar taqsimotini, tahririy qarorlarni qabul qiliş va vakolatlarni topşiriş tartibini, şuningdek ilmiy baholaşni ma’muriy, moliyaviy va şaxsiy ta’sirdan himoyalaş çoralarini belgilaydi.
Mundarija
- Maqsad va taşkiliy asoslar
- Vakolatlarni çegaralaş
- Baş muharrirni tayinlaş va uning hisobdorligi
- Tahririy qarorlar va vakolatlarni topşiriş
- Moliyaviy va texnik vazifalarni ajratiş
- Manfaatlar töqnaşuvida mustaqil körib çiqiş
- Bosimdan himoyalaş va nizolarni hal qiliş
- Kiriş huquqini başqariş va hujjatlaştiriş
- Sifat nazorati va şaffoflik
- Davomiylik va siyosatni qöllaş
01. Maqsad va taşkiliy asoslar
«Geodeziya, kartografiya va geoinformatika» jurnalining muassisi «Toşkent irrigatsiya va qişloq xöjaligini mexanizatsiyalaştiriş muhandislari» milliy tadqiqot universiteti (bundan buyon — Institut), naşriyoti esa «I-EDU GROUP» MÇJ hisoblanadi. Institut va naşriyot jurnal faoliyatining taşkiliy asoslarini ta’minlaydi, tahririyat esa materiallarni ilmiy baholaş va tahririy qarorlar uçun javob beradi.
Tahririy mustaqillik manfaatdor şaxslarning noqonuniy aralaşuvisiz jurnalning e’lon qilingan qoidalari doirasida asosli qarorlar qabul qiliş imkoniyatini anglatadi. U qarorlar sifati, tartib-taomillarga rioya qiliş va aniqlangan xatolarni tuzatiş uçun javobgarlik bilan uyğunlaşadi.
Siyosat barça tahririy materiallar va naşr şakllariga, jumladan maxsus sonlar hamda taklif etilgan maqolalarga tatbiq etiladi. Muallifning Institutga mansubligi, lavozimi yoki tahririyat bilan munosabatlari maqolani qabul qilişning alohida tartibini yaratmaydi.
02. Vakolatlarni çegaralaş
- Institut va naşriyot moliyalaştiriş, kadrlar va texnik qöllab-quvvatlaş, tayinlaşlarni taşkiliy rasmiylaştiriş, naşriyot infratuzilmasi faoliyati hamda qabul qilingan naşriyot majburiyatlarini bajarişni ta’minlaydi.
- Baş muharrir ilmiy va tahririy işga rahbarlik qiladi, siyosatlar qöllanişini ta’minlaydi, tahririy vakolatlarni taqsimlaydi va sifat nazorati tizimi uçun javob beradi.
- Vakolatli muharrirlar hujjatlaştirilgan topşiriq doirasida qarorlar qabul qiladi yoki tavsiyalar tayyorlaydi.
- Tahrir hay’ati ilmiy rivojlaniş va iş sifati böyiça maslahat beradi; uning tarkibi va vazifalari alohida Tahrir hay’ati siyosati bilan tartibga solinadi.
Institut va naşriyot tahririyat bilan budjet, resurslar, umumiy strategiya va taşkiliy natijalarni muhokama qiliş huquqiga ega. Bu vakolatlar muayyan maqola böyiça istalgan qarorni tanlaş, materialni qabul qilişni talab qiliş yoki obro‘ va tijoriy manfaatlarni himoyalaş maqsadida ilmiy asoslangan xulosalarni e’lon qilişni taqiqlaşni öz içiga olmaydi.
Resurslardagi özgarişlar amaldagi majburiyatlarga ta’sirini baholagan holda baş muharrir bilan muhokama qilinadi. Moliyalaştiriş, kadrlar böyiça qarorlar va texnik kiriş huquqi muayyan tahririy qarorni majburan qabul qildiriş vositasi sifatida işlatilmaydi.
03. Baş muharrirni tayinlaş va uning hisobdorligi
Baş muharrirni tayinlaş Institut tomonidan sohaviy malaka, tahririy tajriba, kasbiy halollik va vazifalarni bajariş imkoniyatining hujjatlaştirilgan bahosidan söng rasmiylaştiriladi. Nomzodni körib çiqişda manfaatdor bölmagan mutaxassislarning fikri söraladi. Tayinlaşdan oldin nomzod muhim manfaatlari va başga tahririy majburiyatlarini oçib beradi.
Uşbu siyosat kuçga kirgandan keyingi yangi tayinlaşlar va muddatni uzaytirişlar uçun üç yillik muddat belgilanadi. Vakolatlar, majburiyatlar, hisobot beriş tartibi, muddatni uzaytiriş, faoliyatni tugatiş va nizolarni hal qiliş şertlari yozma qayd etiladi. Qayta tayinlaş baholaş natijalariga köra mumkin; avtomatik uzaytiriş qöllanmaydi.
Faoliyat yiliga kamida bir marta baholanadi; bunda tartib-taomillar sifati, qarorlarning asoslanganligi, muddatlarga rioya etiş, murojaatlar bilan işlaş va jurnal haqidagi ma’lumotlarning işonçliligi hisobga olinadi. Daromad, qabul qilingan maqolalar ulüşi va iqtiboslar ösişi muharrir muvaffaqiyatining mustaqil körsatkiçlari sifatida işlatilmaydi.
Vakolatlarni muddatidan oldin tugatiş hujjatlaştirilgan asoslar, muharrirni xabardor qiliş va tuşuntiriş beriş imkoniyatini talab etadi. Sifatsiz maqolani halollik bilan rad etiş, asosli tanqidni e’lon qiliş yoki qoidabuzarlik haqida xabar beriş lavozimdan çetlaştirişga asos bölmaydi. Nizoli holatlar 7-bölimdagi mustaqil tartibga muvofiq körib çiqiladi.
04. Tahririy qarorlar va vakolatlarni topşiriş
Qölyozmani taqrizga yuboriş, qayta işlaşni talab qiliş, qabul qiliş yoki rad etiş haqidagi qarorni manfaatlar töqnaşuvi bölmagan baş muharrir yoxud vakolatli muharrir qabul qiladi. Qaror asoslari mavzuga moslik, ilmiy asoslanganlik, dalillar sifati va axloqiy talablarga rioya qilişdan iborat. Ekspert baholaş tartibi Taqriz siyosatida belgilangan.
Vakolat topşirilganda mas’ul muharrir, muayyan qölyozma yoki yönaliş, vakolat hajmi va qöşimça tasdiq zarurligi qayd etiladi. Muallif unga bildirilgan qaror uçun kim javobgarligini aniqlay olişi kerak. Vazifani topşiriş tahririyatni tartib-taomilga rioya qiliş javobgarligidan ozod qilmaydi.
Hay’at, taqrizçilar va taklif etilgan mutaxassislarning tavsiyalari mazmunan hisobga olinadi, ammo qaror ma’muriy ovoz berişga aylantirilmaydi. Maqolani taklif qiliş, maxsus son haqidagi kelışuv yoki rahbar körsatmasi belgilangan baholaşni almaştirmaydi.
Yangi muhim ma’lumotlar, aniqlangan xato yoki asosli apellyatsiya mavjud bölsa, sabablar hujjatlaştirilgan holda qaror qayta körib çiqilişi mumkin. Baş muharrir çetlaştirilganida u tayinlangan mustaqil muharrir qarorini tasdiqlamaydi yoki bekor qilmaydi. Naşriyot tahririy apellyatsiyani ma’muriy buyruq bilan almaştirmaydi.
05. Moliyaviy va texnik vazifalarni ajratiş
Maqola böyiça qaror qabul qiluvçi muharrirlar uning tölovi, tölovdan ozod etilişi yoki individual moliyaviy kelışuvini körib çiqmaydi. Bu vazifalarni alohida tayinlangan ma’muriy xodim yoki Institut yoxud naşriyot bölinmasi bajaradi. Xodimlar soni oz bölganida ham vazifalar turli şaxslar örtasida taqsimlanadi.
Qöllab-quvvatlaş miqdori, xarajatlarni qoplaş manbasi va muallifning moliyaviy ahvoli ekspertlarni tanlaş, qölyozmani baholaş va qarorga ta’sir qilmaydi. Muharrirlar va xodimlarga mukofot alohida maqolalarni qabul qilganlik uçun belgilanmaydi. Tölovlar va xarajatlarni qoplaş şertlari tegışli alohida siyosatda e’lon qilinadi.
Texnik mutaxassislar platforma va materiallar bilan tasdiqlangan amallarni bajaradi. OJS tizimiga ma’muriy kiriş huquqi ilmiy qarorni özgartiriş, taqrizni almaştiriş, e’tirozlarni öçiriş yoki tahririyat ruxsatisiz qölyozmani e’lon qiliş huquqini bermaydi.
06. Manfaatlar töqnaşuvida mustaqil körib çiqiş
Manfaatlar töqnaşuvida vakolatlar başga malakali muharrirga beriladi. Baş muharrir örinbosari bu vazifani faqat mustaqilligi tasdiqlanganda bajarishi mumkin; lavozim nomi haqiqiy munosabatlarni tekşiriş örnini bosmaydi.
Agar muallif baş muharrir, uning bevosita rahbari yoki içki muharrir xizmat jihatidan boğliq bölgan başga şaxs bölsa, başga tashkilotdan tegışli muharrir tayinlanadi. Tadqiqot mavzusi institutsional manfaatlarga sezilarli ta’sir qilganda va içki çetlaşiş mustaqillikni ta’minlamaganda ham şu yondaşuv qöllanadi.
Manfaatdor bölmagan hay’at a’zosi taşqi muharrirni tanlaşni taşkil etib, uning malakasi, aloqalari va yozma roziligini tekşiradi. Tayinlaş, vakolat va çetlaşiş sababi qayd etiladi. Manfaatdor şaxs örinbosar muharrirni tanlamaydi va uning qarorini nazorat qilmaydi; kotibiyat texnik yordam beradi.
Manfaatlar töqnaşuvi ta’riflari va ularni oçib beriş majburiyatlari Manfaatlar töqnaşuvi siyosatida belgilanadi. Mustaqil taqriz va uning maqolada aks ettiriliş tartibi Taqriz siyosati bilan tartibga solinadi.
07. Bosimdan himoyalaş va nizolarni hal qiliş
Maqolani ilmiy baholaşga aloqador bölmagan sabablar bilan qabul qiliş yoki rad etiş talablari, xizmat oqibatlari bilan tahdid qiliş, muhim xatoni yaşirişga uriniş va mustaqil iştirökçilarni tanlaşga aralaşiş holatlari qayd etilişi kerak. Muharrir işga aloqador yozışmalarni saqlaydi va aralaşuv haqida raşmiy kanal orqali xabar beradi.
Murojaat baş muharrirga tegışli bölsa, u mazmunan körib çiqiş uçun baş muharrirning öziga emas, manfaatdor bölmagan mas’ul şaxsga beriladi. Tahririy mustaqillik böyiça murakkab nizo uçun kamida üç mutaxassisdan iborat guruh tuziladi; uning köpçiligi, jumladan raisi, Institutdan taşqarida faoliyat yuritişi va manfaatlar töqnaşuviga ega bölmasligi kerak. Nizo Institut rahbariyatiga tegışli bölsa, tekşiriş butunlay taşqi tarkibga topşiriladi.
Nizo iştirökçilariga körib çiquvçi guruh tarkibi va tuşuntiriş beriş tartibi ma’lum qilinadi; manfaatlar töqnaşuvi haqidagi asosli e’tirozlar masala mazmunan körib çiqilişidan oldin tekşiriladi. Institutning taşkiliy yordami guruh xulosalarini oldindan belgilash huquqini bermaydi.
Guruh vakolatlar va tartib-taomillarga rioya qilinganini baholaydi hamda aralaşuvni bartaraf etiş, mas’ul şaxsni almaştiriş, kiriş huquqini tiklaş yoki yangi mustaqil körib çiqiş kabi çoralarni taklif qiladi. U maqolani ma’muriy qaror bilan qabul qilmaydi. Natija va çoralar hujjatlaştiriladi; iştirökçilarga maxfiylik talablari doirasida xabar beriladi. Muammo haqida halollik bilan xabar beriş javob çoralariga olib kelmasligi kerak.
08. Kiriş huquqini başqariş va hujjatlaştiriş
Tahririy tayinlaşlar, çetlaşişlar, qarorlar asoslari va muhim özgarişlar OJS yoki başga himoyalangan tahririy hisob tizimida saqlanadi. Yozuvni tuzatiş kuzatiş mumkin bölgan tarixni saqlashi kerak; soxta taqrizlar, sanalar va tasdiqlar yaratishga yöl qöyilmaydi.
Kiriş huquqi xizmat zaruratiga köra beriladi va rol özgarganda, çetlaşişda yoki iş tugaganda qayta körib çiqiladi. Administratorning texnik imkoniyatlari taşkiliy qoidalar va harakatlar hisobi bilan çeklanadi; ular ilmiy vakolat hisoblanmaydi. Maxfiy materiallar rahbariyat yoki moliya xodimlariga faqat lavozimi asosida berilmaydi.
Avtomatlaştirilgan vositalarni tegışli siyosat doirasida va inson nazorati ostida qöllaş mumkin. Vosita tahririy qarorning mustaqil subyektiga aylanmaydi. Sun’iy intellektdan foydalanış, maxfiylik va saqlaşning batafsil qoidalari alohida hujjatlar bilan tartibga solinadi.
09. Sifat nazorati va şaffoflik
Baş muharrir kamida yiliga bir marta Institut va hay’atga işning umumlaştirilgan bahosini taqdim etadi: tartib-taomillarga rioya qiliş, yuklama, muddatlar, murojaatlar, tuzatişlar va zarur yaxşilanişlar. Hisobot anonim taqrizçilar şaxsini oşkor qiliş yoki qölyozmalarga çeklovsiz kiriş berişni nazarda tutmaydi.
Saytda muassis, naşriyot, muharrirlar, ularning tashkilotlari va raşmiy aloqalari haqidagi dolzarb ma’lumotlar saqlanadi. Muddatlar, tarkib, indeksatsiya va qöllanayotgan xizmatlar haqidagi bayonotlar tekşiriladigan bölişi kerak. Oçiq ma’lumot faqat rejalashtirilgan imkoniyatlarni emas, amaldagi holatni aks ettiradi.
E’lon qilingan jadvaldan çetlaşişlar hujjatlarga asoslangan holda qayd etiladi va tuşuntiriladi. Sonlar tarixi saytning tegışli bölimida oçib beriladi; nashr qilinmagan sonlarning noma’lum sabablari taxminlar bilan almaştirilmaydi. Sonni töldiriş uçun ilmiy talablar pasaytirilmaydi.
10. Davomiylik va siyosatni qöllaş
Baş muharrir özgarganda yoki vaqtinça vazifalarini bajara olmaganda, Institut muddat va vakolatlari aniq belgilangan malakali vazifani bajaruvçini tayinlaşni rasmiylaştiradi. Tugallanmagan materiallar, murojaatlar va zarur yozuvlar hujjatlaştirilgan holda ötkaziladi. Tayinlaş avval amal qilgan çetlaşişlarni bekor qilmaydi va qarorlarni özbaşimçalik bilan qayta körib çiqişga asos bölmaydi.
Tahririy qoidalardagi özgarişlar baş muharrir va hay’at iştirökida tayyorlanadi, taşkiliy imkoniyatlar bilan kelıştıriladi va haqiqiy kuçga kiriş sanasi bilan e’lon qilinadi. Oldin topşirilgan qölyozmalarga ta’sir qiladigan muhim özgarişlar tegışli mualliflarga ma’lum qilinadi. Yangi qoidalar ötmişdagi işni öşa paytda mavjud bölmagan talablarga muvofiq bajarilgan deb körsatiş uçun işlatilmaydi.
Uşbu siyosat tasdiqlanib, raşmiy e’lon qilingandan keyin qöllanadi. Taqriz, hay’at a’zoligi, manfaatlar töqnaşuvi, şikoyatlar, axloqiy tekşiruvlar va naşrlarni tuzatiş tartiblari tegışli alohida siyosatlarda belgilanadi.
Raşmiy murojaat kanali: Tahririyat aloqalari
Murojaatda uning tahririy başqaruv yoki mustaqillikka tegışliligi körsatilişi kerak. Agar tahririyat kanali orqali murojaat qiliş manfaatlar töqnaşuvini yaratsa, 7-bölim böyiça mustaqil körib çiqişni sörab Institutning raşmiy aloqa manzillariga murojaat qiliş mumkin.
Uslubiy yöriqnomalar
Siyosat tegışli xalqaro tavsiyalarni hisobga oladi. Aniq başqaruv tartiblari va vakolat muddatlari jurnalning içki qoidalari hisoblanadi.