Şikoyatlar va apellatsiyalarni körib çiqiş siyosati
Jurnal murojaatlarni körib çiqişning tuşunarli va adolatli tartibini ta’minlaydi. Uşbu siyosat naşr jarayoni iştirökçilarining xatti-harakatlari yuzasidan şikoyatlar va tahririy qarorlar ustidan apellyatsiyalarni farqlaydi, ularni topşiriş, mustaqil tekşiriş, javob beriş va keyingi qayta körib çiqiş tartibini belgilaydi.
Mundarija
- Maqsad va murojaat turlari
- Kim murojaat qilişi mumkin va qanday asoslar körib çiqiladi
- Murojaatni qanday va qaçon topşiriş kerak
- Mas’ul şaxs va körib çiqiş mustaqilligi
- Röyxatga oliş va dastlabki tekşiriş
- Apellyatsiyani mazmunan körib çiqiş
- Şikoyatni körib çiqiş va holatlarni aniqlaş
- Maqsadli muddatlar va xabardor qiliş
- Natija, keyingi murojaat va işni yakunlaş
- İştirökçilarni himoyalaş, hisob yuritiş va qöllaniş
01. Maqsad va murojaat turlari
Siyosat «Geodeziya, kartografiya va geoinformatika» jurnaliga, uning tahririyatiga, taqrizçilariga, tahrir hay’ati a’zolariga, taklif etilgan muharrirlariga, xodimlariga, muassisi — İnstitutga va naşriyoti — «I-EDU GROUP» MÇJga tatbiq etiladi. U odatiy va maxsus sonlarni, qölyozmalar bilan işlaşni hamda allaqaçon naşr etilgan materiallarni qamrab oladi.
Şikoyat — xatti-harakatlar, harakatsizlik, tahririy xizmat körsatiş sifati yoki qoidalarga rioya etilişi haqidagi murojaat; masalan, tuşuntirilmagan keçikiş, noörin muloqot, maxfiylikning buzilişi yoki manfaatlar töqnaşuvi. Apellyatsiya — muallifning qölyozma yuzasidan muayyan tahririy qarorni, jumladan taşqi taqrizdan oldingi rad javobini qayta körib çiqiş haqidagi asoslantirilgan iltimosi.
Plagiat, ma’lumotlarning işonçliligi, mualliflik va başga ehtimoliy qoidabuzarliklarga oid masalalar ham şu kanallar orqali qabul qilinadi, biroq maxsus siyosatlar asosida tekşiriladi. Agar murojaat bir neçta masalani öz içiga olsa, tahririyat ularning körib çiqilişini muvofiqlaştiradi va arizaçiga har biri uçun qanday tartib qöllanişini ma’lum qiladi.
02. Kim murojaat qilişi mumkin va qanday asoslar körib çiqiladi
Muallif, taqrizçi, öquvçi, xodim yoki başga manfaatdor şaxs yoxud taşkilot şikoyat beriş huquqiga ega. Material va holatlarni aniqlaş imkonini beradigan mazmunli anonim xabar ham tekşiriladi. İsm körsatilmagani öz-özidan rad etişga asos emas; qayta aloqa manzili bölmasa, aniqlik kiritiş va xabardor qiliş imkoniyati çeklanadi.
Umumiy tahririy qaror ustidan apellyatsiyani barça hammualliflar bilan kelışilgan holda yozışmalar uçun mas’ul muallif topşiradi. Bu talab har qanday hammuallifning qoidabuzarlik, mualliflik nizosi yoki başga hammuallifning harakatlari haqida alohida xabar beriş huquqini çeklamaydi.
- Qölyozmani baholaşdagi muhim faktik yoki texnik xato.
- Körib çiqiş vaqtida avval taqdim etilgan, qarorga ta’sir qilişi mumkin bölgan, biroq hisobga olinmagan materiallar.
- E’lon qilingan tartibning buzilişi, qoidalarning asossiz ravishda turliça qöllanişi yoki tarafk aşlik belgilari.
- Muharrir yoki taqrizçining qarorga ta’sir qilişi mumkin bölgan hal etilmagan manfaatlar töqnaşuvi.
Yangilik yoki ahamiyat bahosiga oddiy qöşilmaslik, kasbiy martaba ös işini tezlaştiriş haqidagi iltimos yoki sarflangan mablağni vaj qiliş yetarli asos hisoblanmaydi. Yangi natijalar bilan jiddiy qayta işlangan tadqiqot, agar tahririyat ruxsat bersa, odatda yangi topşiriq sifatida körib çiqiladi; bu oldingi versiya bahosi xato ekanini isbotlamaydi.
03. Murojaatni qanday va qaçon topşiriş kerak
Murojaat OJS tizimidagi qölyozma yozışmalari yoki jurnalning rasmiy saytidagi tahririyat aloqa ma’lumotlari orqali yuboriladi. Xat mavzusida «Şikoyat» yoki «Apellyatsiya» va qölyozma raqami; naşr etilgan maqola uçun esa nomi va DOI yoki havolasi körsatiladi. Murojaatni qayd etiş uçun ayni qölyozmani qayta topşiriş talab qilinmaydi.
- Javob beriş uçun aloqa ma’lumotini, materialga aloqangizni va bahsli qaror yoki hodisa sanasini körsating.
- Muayyan holatlarni va ma’lum bölsa, buzilgan bölişi mumkin bölgan qoidani tavsiflang.
- Masalaga tegışli hujjatlar, yozışmalar, havolalar va dalillarning izçil izohini ilova qiling; apellyatsiya uçun muharrir yoki taqrizçi xulosasidagi bahsli bandlarga javoblarni ham qoşing.
- İstalgan natijani, masalan, texnik xatoni tuzatiş, keçikiş sababini tuşuntiriş yoki qarorni mustaqil qayta körib çiqişni bildiring.
Apellyatsiya qaror olinganidan söng 30 kalendar kun içida topşiriladi. Muhim holatning keç aniqlanişi yoki hujjat bilan tasdiqlangan tösiq kabi asosli keçikişda mustaqil mas’ul muharrir sababni qayd etgan holda uni keyinroq qabul qilişi mumkin. Naşr işonçliligi, etika yoki qoidabuzarlikka oid şikoyatlar uçun bunday oxirgi muddat yöq; muammo aniqlangani zahoti murojaat qiliş tavsiya etiladi.
Murojaatlar rus, ingliz va özbek tillarida qabul qilinadi. Şikoyat yoki apellyatsiyani körib çiqiş bepul. Arizaçi öz şaxsiga doir ma’lumotlarga maxfiy munosabatda bölişni sörashi va ularni oşkor etiş bilan boğliq xavflarni tuşuntirişi mumkin.
04. Mas’ul şaxs va körib çiqiş mustaqilligi
Manfaatlar tekşirilgandan söng bahsli qarorda qatnaşmagan va şikoyat daxldor bölmagan malakali şaxs tayinlanadi. İlmiy baholaş yuzasidan apellyatsiyani vakolatli mustaqil muharrir körib çiqadi; xatni röyxatga oluvçi xodim şu sababli ilmiy masalani hal qiliş huquqiga ega bölmaydi. Dastlabki körib çiqiş iştirökçilari izoh berişlari mumkin, ammo öz harakatlariga oid murojaat böyiça qaror qabul qilmaydilar.
Murojaat baş muharrirga tegışli bölsa, u Tahririy başqaruv va tahririy mustaqillik siyosatiga muvofiq mustaqil körib çiqişni taşkil etiş uçun manfaatdor bölmagan hay’at a’zosiga yuboriladi. Örinbosar faqat manfaatlar töqnaşuvi va avvalgi iştiröki bölmaganida qatnaşişi mumkin; xizmat yoki institutsional qaramlikda taşqi muharrir tayinlanadi. Manfaatdor rahbar körib çiquvçi şaxsni tanlamaydi va uning xulosalarini tasdiqlamaydi.
Tahririyat orqali yuboriş qiyin bölsa, mustaqil körib çiqiş zarurligini körsatgan holda İnstitutning https://tiiame.uz/ saytidagi rasmiy aloqalaridan foydalanış mumkin. Naşriyot yoki İnstitut rahbariyati daxldor bölsa, başqaruv siyosatida nazarda tutilgan taşqi körib çiqiş va zaruratda mustaqil komissiya qöllanadi. Muassisning ma’muriy qarori muharrirning ilmiy qarorini almaştirmaydi.
Arizaçiga körib çiqiş uçun kim mas’ulligi bildiriladi va asoslantirilgan rad etiş talabini bildiriş imkoniyati beriladi. Bunday talabni başga manfaatdor bölmagan şaxs baholaydi; arizaçining özi muharrir yoki komissiya tarkibini tayinlamaydi.
05. Röyxatga oliş va dastlabki tekşiriş
Tahririyat murojaat kelib tuşgan sanani qayd etadi va unga raqam beradi, qabul qilinganini tasdiqlaydi hamda keyingi bosqiçni bildiradi. Masalaning tegışliligi, ma’lumotlar yetarliligi, qöllanadigan tartib va şoşilinç çoralar zarurligi tekşiriladi. Murojaat notoğri nomlangani uni rad etiş sababi bölmaydi: arizaçini xabardor qilgan holda tegışli tartibga ötkaziladi.
Ma’lumotlar yetarli bölmasa, muayyan aniqliklar söraladi va odatda 10 iş kunidan iborat oqilona muddat belgilanadi; muddatni uzaytiriş haqidagi asosli iltimos hisobga olinadi. Arizaçi javob bermasa, materiallar yetarli emasligi tuşuntirilib iş yopilişi mumkin. Sukut saqlaş insofsizlikni isbotlamaydi, naşr işonçliligiga jiddiy xavf belgilari esa mavjud ma’lumotlarga asoslanib tekşiriladi.
Maxfiylik, iştirökçilar xavfsizligi yoki naşr etiladigan material işonçliligiga yaqqol tahdid odatiy muddat tugashini kutmasdan baholanadi. Kirişni vaqtinça çeklaş yoki naşrni töxtatiş mutanosib va hujjatlaştirilgan bölişi kerak; bu aybdorlik aniqlanganini anglatmaydi.
06. Apellyatsiyani mazmunan körib çiqiş
Mustaqil muharrir qölyozmaning dastlabki versiyasi, qaror, xulosalar, mualliflar javoblari va keltirilgan dalillarni körib çiqiş vaqtida amal qilgan qoidalar bilan soliştiradi. Zaruratda izohlar va yangi ekspert bahosi söraladi. Xolisligi bahsli bölgan şaxsning xulosasi natija uçun yagona asos böla olmaydi.
Apellyatsiya mualliflarga anonim taqrizçilar şaxsini oşkor qilmaydi va sifat talablarini çetlab ötişga imkon bermaydi. Körib çiqişning qayta başlanişi qabul qilinişni kafolatlamaydi: Taqriz siyosati talablari, jumladan zarur miqdordagi mustaqil xulosalar majburiyligiça qoladi. Apellyatsiya faqat protsessual masalada qanoatlantirilsa, tartib tuzatiladi, ilmiy natija esa keyingi baholaşda belgilanadi.
Qölyozma böyiça apellyatsiya körib çiqilayotgan paytda mualliflar uni başqa jurnalga yubormaydilar. Başqa naşrga topşiriş uçun yozışmalar uçun mas’ul muallif apellyatsiyani qaytarib oliş haqida yozma bildiriş yuboradi; tahririyat uni tugatilgan deb qayd etadi va tasdiqlaydi, qaytarib olişning özi uçun rozilik talab qilmaydi. Qölyozma başqa jurnalda allaqaçon körib çiqilayotgan bölsa, bu bildiriladi va körib çiqişni qayta başlaş haqidagi apellyatsiya tugatiladi. Etik qoidabuzarlik haqidagi xabarni körib çiqiş esa davom etişi mumkin.
07. Şikoyatni körib çiqiş va holatlarni aniqlaş
Mas’ul şaxs yozışmalar, OJS qaydlari va masalaga tegışli hujjatlarni tekşiradi. Harakatlari yuzasidan şikoyat berilgan şaxsga e’tirozning mohiyati bildiriladi va odatda 10 iş kuni içida javob beriş imkoniyati beriladi; asosli sabab bilan muddat uzaytirilişi mumkin. Arizaçi şaxsi va üçünçi tomonlar haqidagi ma’lumotlar faqat zarur hajmda oşkor etiladi.
Tomonlarga ular uçun salbiy xulosaga asos bölişi mumkin bölgan muhim yangi ma’lumotlar yuzasidan, maxfiylik va iştirökçilar himoyasini hisobga olib, izoh beriş imkoniyati taqdim etiladi. Arizaning özi, iştirökçi maqomi yoki javob bermagani dalillar bahosi örnini bosmaydi. Tadqiqotdagi insofsizlik masalalari Qoidabuzarliklar haqidagi arizalarni körib çiqiş siyosatiga köra ötkaziladi; tahririyat vakolatli ilmiy taşkilot tekşiruvi örnini bosmaydi.
Xizmat sifati haqidagi şikoyat keçikişni bartaraf etiş, texnik xatoni tuzatiş yoki iş tartibini özgartirişga olib kelişi mumkin. Naşr etilgan maqoladagi muammolar Tuzatişlar, retraksiyalar va naşrdan keyingi yangilanişlar siyosatiga muvofiq hal etiladi. Şikoyat beriş, uni qaytarib oliş yoki apellyatsiya ilmiy yozuv işonçliligini himoyalaş uçun zarur çoralarni avtomatik töxtatmaydi.
08. Maqsadli muddatlar va xabardor qiliş
- Qabul qilinganini tasdiqlaş: murojaat kelib tuşganidan söng 5 iş kuni içida.
- Dastlabki baholaş va körib çiqiş tartibini bildiriş: kelib tuşganidan söng 10 iş kuni içida.
- Odatdagi mazmuniy qaror: körib çiqiş uçun yetarli ma’lumot olinganidan keyin maqsadli muddat — 30 iş kuni.
- Muddat uzaytirilganda: arizaçiga sabab, ruxsat etilgan doiradagi bajarilgan işlar va keyingi kutilayotgan javob sanasi bildiriladi; holat haqidagi yangilaniş kamida har 30 kalendar kunda yuboriladi.
Bular jurnalning içki işçi möljallari bölib, taşqi tekşiruvning kafolatlangan muddati yoki maqola qabul qiliniş sanasi emas. Özbekistonda duşanbadan jumagaça bölgan, rasmiy işlanmaydigan bayram kunlaridan taşqari kunlar iş kunlari hisoblanadi. Ekspertiza yoki taşkilot javobi zarurligi muddatni uzaytirişi mumkin, biroq xabardor qiliş majburiyatini bekor qilmaydi.
Yetişmayotgan ma’lumotlar haqida aniq xabar beriladi; kiçik aniqlik kiritiş muddat hisobini asossiz qayta başlaş uçun işlatilmaydi. Qabul qilinganlik tasdiği yoki navbatdagi javob öz vaqtida kelmasa, arizaçi iş raqamini körsatib qayta murojaat qilişi, söng 4-bölimda belgilangan mustaqil kanaldan foydalanışi mumkin.
09. Natija, keyingi murojaat va işni yakunlaş
Arizaçiga aniqlangan asosiy holatlar, dalillar yuzasidan xulosa, uning asoslanışı, belgilangan çoralar va keyingi murojaat tartibini öz içiga olgan yozma javob yuboriladi. Maxfiy ekspert materiallari, şaxsiy ma’lumotlar va kadrlarga oid çoralar haqidagi ma’lumotlar töliq oşkor etilmaydi. Daxldor iştirökçilar özlariga tegışli ma’lumotlarni oladilar.
- Tahririy qarorni özgarişsiz qoldiriş yoki sabablarni tuşuntirib, şikoyat tasdiqlanmagan deb topiş.
- Murojaatni töliq yoki qisman qanoatlantiriş: xatoni bartaraf etiş, iştirökçini almaştiriş, körib çiqişni qayta başlaş yoki mustaqil qayta baholaş tayinlaş.
- Muayyan masalani maxsus tartibga yoki vakolatli taşkilotga yuboriş, sababini va ma’lum bölsa, keyingi aloqa manzilini arizaçiga bildiriş.
Odatda muayyan tahririy qaror mohiyati yuzasidan bitta apellyatsiyaga ruxsat etiladi. U yakunlangandan keyin avvalgi dalillarni takrorlaş yangi baholaş jarayonini başlamaydi. Biroq yangi muhim dalillar, ilgari noma’lum manfaatlar töqnaşuvi yoki apellyatsiya tartibidagi jiddiy nuqson işni qayta oçişga asos bölişi mumkin; buni başga mustaqil şaxs hal qiladi.
Şikoyat yoki apellyatsiyaning aynan qanday körib çiqilgani haqidagi şikoyat 4-bölimdagi mustaqil kanalga yuboriladi. İçki tartib tugashi vakolatli taşqi taşkilotga murojaat qiliş huquqini çeklamaydi va yangi asoslar paydo bölsa, naşrni tuzatişga tösiq bölmaydi. İşni yopiş qarori va sabablari qayd etiladi; yangi faktlarsiz takroriy xabarlar ilgari yakunlangan işga birlaştirilishi mumkin.
10. İştirökçilarni himoyalaş, hisob yuritiş va qöllaniş
Halol niyatdagi murojaat kelajakdagi qölyozmalarni rad etiş, munosabatni yomonlaştiriş, tahdid yoki başga javob çoralariga olib kelmaydi. Tasdiqlanmagan şikoyat öz-özidan suiiste’molni anglatmaydi. Tahdid yoki haqoratlarda tahririyat xavfsiz aloqa kanalini va murojaat mazmunini körib çiqişni saqlagan holda muloqot şaklini çeklaşi mumkin; çeklov sababi bildiriladi va qayd etiladi.
İş materiallariga kiriş xizmat zaruratiga köra beriladi. Tahririyat imkon qadar arizaçi şaxsini sir saqlaydi, biroq mutlaq anonimlikni va’da qilmaydi: şaxs holatlardan bilinib qolişi yoki adolatli tekşiriş va majburiy oşkor qiliş uçun ma’lumot talab etilişi mumkin. İmkon va ruxsat bölganda şaxs haqidagi ma’lumotni beriş zarurati oldindan arizaçi bilan muhokama qilinadi; faqat eng zarur hajmdagi ma’lumot uzatiladi.
Himoyalangan hisobda murojaat, sanalar, hujjatlar, çetlaşişlar, mas’ullar tayinlanişi, javoblar va qaror asoslari saqlanadi. Saqlaş muddatlari va şaxsiy ma’lumotlarga işlov beriş Maxfiylik töğrisidagi nizom bilan tartibga solinadi. Umumlaştirilgan, şaxsni aniqlaş imkonini bermaydigan natijalardan jurnal işini yaxşilaş uçun foydalaniladi; şikoyat materiallari avtomatik ravishda ommaga oçiq bölmaydi.
Siyosat tasdiqlanib, rasmiy joylaştirilgandan söng qöllanadi. Harakatlar va yangilanişlar haqiqiy sanalari bilan qayd etiladi. Qoidalarning yangi tahririga ötiş ilgari berilgan murojaat muddatini qisqartiriş yoki qoidabuzarliklarni orqaga qaytib oqlaş uçun işlatilmaydi.
Uslubiy yöriqnomalar
DOAJ va COPE şaffoflik tamoyillari hamda naşriyotlarning apellyatsiyalarni körib çiqiş böyiça umumiy yondaşuvlari hisobga olingan. Quyidagi qöllaniş sohasi, muddatlar va taşkiliy qarorlar jurnalning özi tomonidan belgilangan; başqa naşriyotlar qoidalari avtomatik tarzda köçirilmaydi.