Sirpanib kesish jarayonida pichoqli rolik parametrlarini optimallashtirish
Qabul qilingan: 2026-07-06 13:04:09
Nashr etilgan: 2026-07-02
Annotatsiya
Ushbu tadqiqot qishloq xo‘jaligi tizimlarida tuproq kesaklarini maydalash samaradorligini oshirish maqsadida aylanuvchi rolikka o‘rnatilgan pichoq yordamida amalga oshiriladigan sirpanib kesish mexanizmining qat’iy nazariy asoslarini ishlab chiqadi. Tadqiqotda kesuvchi qirraning tangensial va burchak tezligi komponentlari o‘rtasidagi kinematik bog‘liqlikka, shuningdek, kontakt nuqtasi dinamikasi hamda o‘zgaruvchan kesish radiusining chiziqli bo‘lmagan ta’siriga alohida e’tibor qaratilgan. Bundan tashqari, sirpanib kesish sharoitida samarali charxlash (oldingi) burchagining kinematik o‘zgarishi va uning kuchlanish-deformatsiya jarayonining lokalizatsiyasi, yemirilishning boshlanishi hamda kesish qarshiligining o‘zgarishiga ta’siri batafsil yoritilgan. Nazariy jihatdan isbotlanganki, tangensial tezlik komponentining qo‘shilishi yuklanishning asosan siqilish rejimidan siljish (kesuvchi) deformatsiyasi ustun bo‘lgan yemirilish mexanizmiga o‘tishini ta’minlaydi. Ushbu o‘tish asbob va material o‘rtasidagi samarali kontakt yuzasini sezilarli darajada kamaytiradi, kuchlanishlarning to‘planishini kuchaytiradi hamda namligi past, mo‘rt tuproq agregatlarida mikro yoriqlarning hosil bo‘lishi va rivojlanishini jadallashtiradi. Analitik modellashtirish va parametrik optimallashtirish asosida pichoq–rolik tizimining optimal geometrik va kinematik parametrlari, jumladan pichoqning og‘ish burchagi, rolik diametri hamda ilgarilanma harakat tezligi aniqlangan. Olingan natijalar ushbu parametrlarning oqilona uyg‘unlashtirilishi kesish qarshiligini sezilarli darajada kamaytirishini, maydalanishning bir xilligini yaxshilashini hamda solishtirma energiya sarfini pasaytirishini ko‘rsatdi. Umuman olganda, tadqiqot natijalari energiya tejamkor tuproqqa ishlov berish mashinalarini loyihalash va optimallashtirish uchun mexanik jihatdan asoslangan hamda miqdoriy tasdiqlangan ilmiy asos yaratadi va barqaror hamda yuqori samarali qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar
Adabiyotlar ro'yxati
-
Zechang, Z., Jiacheng, Li., Xingwang, W., Cuiyong, T., 2025. Wear Resistance Enhancement of Rotary Tillage Blades Through Structural Optimization and Surface Strengthening. Materials (MDPI). DOI:https://doi.org/10.3390/ma18215006
-
Astakhov, V.P., 2006. Tribology of Metal Cutting. Elsevier, Amsterdam.
-
Atkins, A.G., 2009. The Science and Engineering of Cutting: The Mechanics and Processes of Separating,Scratching and Puncturing Biomaterials, Metals and Non-metals. Butterworth-Heinemann, Oxford.
-
Igamberdiyev A.K., Usmanova, G.F., Mirzayeva, Sh.Kh. 2024. Science and innovation: Work based on soil-resource consumption technology.
-
Childs, T.H.C., Maekawa, K., Obikawa, T., Yamane, Y., 2000. Metal Machining: Theory and Applications. Arnold, London.
-
Zhang, L.C., Bagchi, A., 1994. Energy analysis in machining and grinding processes. Journal of Materials Processing Technology 45, 135–140.
-
Atkins, A.G., 2003. Modelling metal cutting using modern ductile fracture mechanics: quantitative explanations for some longstanding problems. International Journal of Mechanical Sciences 45, 373–396.
-
Fang, N., 2005. Slip-line modeling of machining with a rounded-edge tool—Part I: new model and theory. Journal of the Mechanics and Physics of Solids 53, 715–742.
-
Igamberdiyev A.K., Usmanova, G.F., 2024. BIO Web of Conferences: Study of soil tillage process from parameters and working depth of the working bod.
-
Makarov, A.D., 2010. Metal Cutting Technology. Mashinostroenie, Moscow.
-
Eiman, T., Adib, K., Mahmoud, S., 2025. Energy Efficiency of PTO-Powered Rotary Tillage with Inclined Blades. DOI: https://doi.org/10.3390/agriengineering7090300
-
Denkena, B., Biermann, D., 2014. Cutting edge geometries. CIRP Annals 63, 631–653.
-
Igamberdiev, A.K., Solijonov S.E., Saidov Sh.Sh. 2025. Substantiation of Ridge Parameters for Carrot Seed Sowing. International Scientific Conference CONFERENCE PROCEEDINGS «TIIAME» NRU Section III.ISSN: 2181-1369; Irrigation and Melioration 2026; 12 (2). 47 of 47
-
Reznik, N.E., 1975. Theory of Blade Cutting and Fundamentals of Cutting Device Design. Mashinostroenie, Moscow, pp.148–159.
-
Zapletnikov, I.N., Pilnenko, A.K., 2012. Kinematic study of the product feeding mechanism. Collected Scientific Works of ONAPT 41, 115–120.
-
Zhiqiang, Mao., Keping, Z., 2025 Rotary Blade Wear and Tillage Resistance Optimization (DEM-MBD). Agriculture (MDPI). DOI:https://doi.org/10.3390/agriculture 15030328.
-
Zhang, X., Li, Y., Chen, J., 2022. Simulation of soil cutting and power consumption characteristics of rotary blade roller based on finite-discrete element coupling. Applied Sciences 12(16), 8177.
-
Al-Neama, A.K.A., Al-Jibouri, M.A., Esmail, E.L., 2021. The relationship between draft force and horizontal force acting on passive tillage tool in term of soil–tool interaction: A review. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science 735, 012071.
-
Igamberdiyev, A., Alikulov, S., Berdimuratov, P., Artiqbaev, B., Berdimurodov, U., Usarov, O., 2020. Modern direction for agricultural development in the Republic of Uzbekistan. IOP Conference Series:Materials Science and Engineering 883, 012054. https://doi.org/10.1088/1757-899X/883/1/012054
Mualliflar haqida
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Irrigatsiya va melioratsiya

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.