O‘zbekistonda degradatsiyaga uchragan yaylovlarni mexanizatsiyalashgan usulda tiklash uchun ixtisoslashtirilgan seyalkani muhandislik asosida ishlab chiqish.
Qabul qilingan: 2026-11-10
Nashr etilgan: 2026-11-10
Annotatsiya
Ushbu tadqiqot O‘zbekistonning qurg‘oqchil hududlarida degradatsiyaga uchragan tabiiy yaylovlarni mahalliy qurg‘oqchilikka chidamli cho‘l o‘simliklari urug‘larini ekish orqali tiklashning mexanizatsiyalashgan usulini ishlab chiqish va baholashga qaratilgan. Tadqiqotda saksovul, cherkez va izen (prutnyak) o‘simliklari tanlab olindi. Ushbu o‘simliklar qurg‘oqchil sharoitlarga moslashganligi, o‘simlik qoplamini yaxshilash hamda degradatsiyaga uchragan qumli tuproqlarni mustahkamlash salohiyatiga ega ekanligi bilan ajralib turadi.Saksovul va izen urug‘larini mexanizatsiyalashgan usulda ekish uchun ishlab chiqilgan ixtisoslashtirilgan seyalkaning samaradorligini baholash hamda urug‘lik materialining sifat ko‘rsatkichlarini aniqlash maqsadida dala va laboratoriya tadqiqotlari olib borildi. Taklif etilgan ekish texnologiyasi va texnik yechimlar O‘zbekiston Respublikasi FAP 2670 va FAP 3044-sonli patentlari bilan himoyalangan.Tajriba natijalari tayyorlangan urug‘lik materialining tozaligi 20–25 % ni, unuvchanligi esa 40–45 % ni tashkil etishini ko‘rsatdi. Ishlab chiqilgan seyalkada qumli tuproq sharoitida urug‘lik materialining o‘ziga xos fizik-mexanik xususiyatlarini hisobga olgan holda urug‘larning uzluksiz uzatilishi, belgilangan chuqurlikka joylashtirilishi va bir tekis taqsimlanishi ta’minlanishi ko‘zda tutilgan.Olingan natijalar degradatsiyaga uchragan yaylovlarda mahalliy cho‘l o‘simliklarini barpo etish uchun maxsus mexanizatsiyalashgan ekish uskunalaridan foydalanish texnik jihatdan maqsadga muvofiqligini ko‘rsatadi. Taklif etilgan yondashuv o‘simliklarning unib chiqishi va rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratish, tuproqning degradatsiyaga uchrash xavfini kamaytirish hamda qurg‘oqchil va yarim qurg‘oqchil yaylov ekotizimlarini tiklashga xizmat qiluvchi texnologik asosni yaratadi.